Nagbanta si Trump ng isang maliit na "epic na galit" na operasyon laban sa Iran, plano ng Iran na atakihin ang mga submarine cable, ulat ng na-minahan na oil tanker sa Hormuz

Habang patuloy na tumitindi ang tensyon sa pagitan ng Amerika at Iran, si Trump ay nagbigay ng pahiwatig na maaaring muling magsagawa ng aksyong militar laban sa Iran, kasabay ng mensaheng ang digmaan ay maaaring mabilis na matapos. Lumitaw rin ang balitang may nakahandang plano ang Iran na atakihin ang mga submarine cable sa ilalim ng Gulpo sakaling magpatuloy ang sagupaan, kaya tumataas din ang panganib na hinaharap ng transportasyon ng enerhiya at imprastraktura ng komunikasyon ng rehiyon.

Ayon sa balita ng Telebisyon Sentral ng Tsina, noong ika-23 ng Oktubre araw ng Biyernes, sinabi ni Pangulong Trump ng Amerika na maaaring magsagawa ang Amerika ng isa pang maliit ngunit “epic na galit” na operasyon, o piliin ng Iran na makipagkasundo na lamang. Sabi pa ni Trump, kung matalino umano ang Iran, sasabihin na lang nila: "Pag-usapan natin ang totoong mga bagay."

Sa parehong araw ng Biyernes, sinabi ng Iran Islamic Revolutionary Guard Navy na dalawang supertanker na ilegal na tumatawid sa timog bahagi ng Strait of Hormuz ang nagtamo ng pinsala mula sa minang dagat. Ayon sa panig ng Iran, mahigit 4.5 milyong bariles ng krudo ang lulan ng dalawang tanker at tumalon palabas ng barko ang mga crew. Kinakailangan pa ng independenteng beripikasyon ang mga naiulat na ito.

Para sa pandaigdigang merkado ng enerhiya, ang pinakamahalagang variable sa kasalukuyan ay kung mananatiling ligtas ang daloy sa Strait of Hormuz, at kung lalala pa ang sagupaan ng Amerika at Iran. Ipinapakita ng pahayag ni Trump na patuloy na nagbabalanse ang Amerika sa pagitan ng military pressure at pagtatapos ng labanan. Ang balita naman mula sa Iran hinggil sa tanker na tumama sa mina at plano ukol sa submarine cable ay lalong nagpatingkad sa mga kasabay na panganib ng posibleng paglala ng tensyon.

Susunod, dapat pagtuunan ng pansin ng merkado, hindi lang kung muling mag-uusap o maglalabanan ang Amerika at Iran, kundi pati kung tuloy-tuloy na mahahadlangan ang komersyal na pagbibiyahe sa Strait of Hormuz, kung mabiberipika sa independiyente ang mga insidente sa mga tanker, at kung lalawak pa ang mga hakbang ng pagpaparusa mula sa militar patungo na rin sa imprastraktura ng enerhiya at komunikasyon. Ang mga aspektong ito ang sabay-sabay na magtatakda ng tunay na epekto ng Middle East risk sa presyo ng world crude oil at global supply chain.

Trump nagbigay pahiwatig ng muling maliit na aksyong militar, pero sinabing maaaring madali ring matapos ang digmaan

Ayon sa mga ulat, sinabi ni Trump noong Biyernes sa isang pagtitipon sa Florida na maaaring muling magsagawa ng military action ang Amerika laban sa Iran. “Maaaring magkaroon tayo ng maliit na ‘epic na galit’ na operasyon,” aniya. Hindi pa siya nagbigay ng detalye ukol sa anyo, target, o iskedyul ng nasabing aksyon.

Pinangalanan ng US Department of Defense na “Operation Epic Anger” ang isinagawang military strike ng Amerika at Israel laban sa Iran noong Pebrero 28. Ipinapahiwatig ng pinakabagong pahayag ni Trump na matapos ang halos walong buwang labanan, hindi pa isinasantabi ng White House ang posibilidad ng karagdagang paggamit ng puwersa.

Gayunpaman, nagpalabas din si Trump noong Biyernes ng ibang signal ukol sa pagtapos ng digmaan.

Ayon sa ulat ng Reuters, sa panayam sa kanya ng mga mamamahayag sa South Lawn ng White House, sinabi ni Trump na maaaring tapusin agad ng Amerika ang sagupaan sa Iran, ngunit nagtanong din siya: Dapat ba talagang tapusin ang digmaan, o hayaan na lamang dahan-dahan itong humupa?

“Maaari naming tapusin ito agad,” ayon kay Trump, “Ang tanong, talaga bang gusto ba nating tapusin o hayaan na lang nating kumalma nang dahan-dahan?”

Dagdag pa niya, patuloy ang pagtransportasyon ng langis sa Strait of Hormuz, at aniya’y “nakukuha ng Amerika ang lahat ng aming gusto.” Ngunit hindi niya ipinaliwanag kung paano mapapangalagaan ang normal na pagbibiyahe sa Strait habang pinananatili ang military pressure.

Ang pagkakaroon ng magkaibang pahayag ay nagpapakita ng umiiral na hindi tiyak na polisiya ng Amerika sa Iran: Sa isang banda, nais ni Trump na mapilit ang Iran na magbigay-daan sa pamamagitan ng military at economic pressure; sa kabilang banda, ang patuloy na digmaan ay nagtutulak pataas ng gastusin sa enerhiya at nagpapabigat sa pressure sa loob mismo ng Amerika. Binanggit ng Reuters na ang pagtaas ng presyo ng langis ay nagiging mahalagang usaping pampulitika bago ang midterm elections ng Amerika sa Nobyembre.

Ulat ng US media: May plano ng aksyon matapos ang midterm elections, hindi pa tiyak ang apruba ni Trump

Naging sentro rin ng pansin ang sinabing posibilidad ni Trump ng panibagong military action, kaugnay ng naunang ulat na may planong militar ang Amerika at Israel.

Ayon sa ulat ng Xinhua na tumukoy sa The New York Times noong ika-21 ng Oktubre, inihanda na ng Amerika at ng militar ng Israel ang konkretong plano upang muling umatake sa Iran pagkatapos ng midterm elections sa Amerika, ngunit hindi pa tiyak kung aaprubahan iyon ni Trump.

Ibig sabihin, nananatili pa rin ang posibilidad ng military action, ngunit hindi pa ibig sabihin na nagpasya na ang Amerika na magsimula ng panibagong atake pagkatapos ng midterm elections.

Ang kinakaharap na balanse ng administrasyon ni Trump: Kung palalawakin ang aksyong militar, maaaring magdulot iyon ng dagdag na pinsala sa kapasidad militar ng Iran, ngunit posibleng humaba ang sigalot at lumaki ang panganib sa imprastraktura ng enerhiya sa Gulpo; kung hahayaang matapos ang digmaan, kailangang tantsahin kung talaga bang handa ang Iran sa kompromiso ukol sa programa nitong nuklear at seguridad sa rehiyon.

Para sa energy market, ang tunay na magpapabago sa paanang tingin sa supply ay hindi lang kung may panibagong military action, kundi pati na rin ang lawak ng operasyon, paraan ng Iran ng paghihiganti, at kung kakalat pa ang tensyon sa Strait of Hormuz.

Iran: Dalawang supertanker tinamaan ng mina, lampas 4.5 milyong bariles ng krudo ang sangkot

Pataas din ang panganib ng seguridad sa pagbibiyahe sa Strait of Hormuz.

Ayon sa Telebisyon Sentral ng Tsina, noong 23 Oktubre sa lokal na oras, inihayag ng Iran Islamic Revolutionary Guard Navy na dalawang supertanker na nagtangkang ilegal na tumawid sa timog ng Strait of Hormuz ang tinamaan ng mina. Ayon sa Iran, nagdulot ng pagsabog at sunog na nagpasira sa makina ng dalawang barko kaya natigil ang kanilang biyahe, tumalon ang mga crew para magligtas ng sarili, at mahigit 4.5 milyong bariles ng krudo ang sakay ng mga ito.

Dapat bigyang diin na ito ay pahayag pa lamang ng Iran. Ang pangalan ng mga barko, aktwal na pinsala, kalagayan ng crew at kung may nangyaring oil spill ay nangangailangan pa ng mas maraming independenteng beripikasyon, at hindi pa ito maituturing na napatunayan na ng ibang panig.

Ang Strait of Hormuz ay nag-uugnay sa Persian Gulf at Oman Gulf, isa sa pinakamahalagang daanan ng transportasyon ng enerhiya sa mundo. Kahit walang malaking o tuloy-tuloy na pagkaantala sa pag-export ng krudo, ang pagkakatama ng mina, pananabotahe, o sapilitang paglihis ng ruta ng mga oil tanker ay posibleng magpataas ng insurance fees ng barko, war risk premiums, at mga gastusin sa transportasyon.

Kamakailan, lalong tumitindi ang sigalot tungkol sa mga patakaran ng paglalayag sa Strait. Ilang beses nang iginiit ng Iran na may mga barkong dumaraan gamit ang mga rutang hindi nila kinikilala, at isinisisi ang mga insidente sa dagat sa umano’y paglabag ng mga barko; samantalang tuloy pa rin ang pagpapatupad ng Amerika ng maritime blockade at economic pressure sa Iran. Magkaiba ang pananaw ng dalawang panig ukol sa seguridad at patakaran sa paglalakbay sa Strait.

Kung mapatutunayan pa ang balita ng tanker na tinamaan ng mina, at babawasan ng mga ship operator ang bilang ng biyahe sa rehiyong ito, maaaring muling sipatin ng merkado ang aktwal na kapasidad ng export ng langis mula sa Middle East. Subalit kung magkakaroon talaga ng seryosong pagkaantala sa supply ay nakadepende pa rin sa tindi ng pinsala sa mga barko, kalagayan ng kargamento, at susunod na hakbang sa shipping.

Plano ng Iran na palawakin ang hakbang kontra sa submarine cable, panganib sa imprastraktura lalawak

Maliban sa mga tanker at imprastraktura ng enerhiya, ayon sa ulat, pinag-iisipan din ng Iran na palawakin ang posibilidad ng paghihiganti hanggang sa imprastraktura ng submarine communication cable.

Ayon sa Reuters noong ika-23 ng Oktubre, may dalawang senior security official mula Iran na nagsabing kung muling aatakihin ng Amerika at Israel, nakahanda nang plano ang Iran na atakihin ang submarine communication cable sa Gulpo. Wala pang ibinibigay na detalye ang mga opisyal ukol sa lokasyon ng target o paraan ng operasyon.

Ayon sa isang opisyal, maaari ring subukan ng Iran na hadlangan ang pag-aayos sa mga sirang cable upang mapatagal ang communication outage. Babala pa ng opisyal na kung atakihin ang Iran, ang kanilang gagawing pagtugon ay hindi na limitado sa tinaguriang “red lines” noon, at posibleng madamay pa ang mga military base, kabilang ang mga tagong pasilidad.

Nauna nang nagbabala ang mga opisyal ng Iran Islamic Revolutionary Guard na kung atakihin ang imprastraktura ng Iran, posibleng targetin ang pitong pangunahing internet cable sa ilalim ng Strait of Hormuz.

Gayunpaman, kailangan pang suriin ang aktwal na epekto sa buong mundo ng submarine cable sabotage. Ayon sa International Telecommunication Union, ang submarine cable ay nagdadala ng halos 99% ng internet traffic sa mundo, pero ayon kay Alan Mauldin, research director ng TeleGeography, mas mababa sa 1% ng international bandwidth ang dumadaan sa Strait of Hormuz, kaya kahit may sirang cable, maaaring limitado lang ang epekto nito sa kabuuang global internet. Pero para sa rehiyong Gulpo at mga bansang nakadepende sa mga linya doon, may direktang panganib na maputol ang komunikasyon.

Mahalaga ang banta na ito dahil hindi na lang langis, energy facility, at maritime transportasyon ang masasaklaw ng posibleng sigalot. Kung submarine cable na rin ang target, apektado pati ang financial transactions, business communication, cloud services, at cross-border data transmission sa rehiyong Gulpo.

Subalit, ang mga nabanggit ay plano pa lamang na inilahad ng opisyal ng Iran at hindi nangangahulugang nangyari na ang aktwal na operasyon, o nagkaroon na ng pasya ang Iran na simulan ito. Mananatiling nakadepende ang susunod na epekto sa kung tuluyan na bang masisira ang diplomasya ng Amerika at Iran, at kung palalawigin pa ng mga panig ang military action at retaliation na target.