Không chỉ là tin đồn! SpaceX (SPCX.US) và Tesla (TSLA.US) bắt đầu thảo luận về việc sáp nhập, Elon Musk đặt cược vào siêu phối hợp AI

Theo ứng dụng tài chính thông minh, Elon Musk vào thứ Ba đã trả lời các câu hỏi của các nhà phân tích trong cuộc họp báo cáo tài chính quý ba của SpaceX (SPCX.US) và cho biết SpaceX và Tesla (TSLA.US) đều đã thành lập ủy ban đặc biệt để thảo luận vấn đề sáp nhập. Phản hồi của ông về việc “sáp nhập là một ý tưởng hay” đã công khai ủng hộ cho ý tưởng có thể tạo ra một trong những doanh nghiệp giá trị lớn nhất toàn cầu.

Mặc dù nhà sản xuất xe điện Tesla và công ty tên lửa SpaceX từng được xem là hai doanh nghiệp hoạt động khá độc lập, nhưng khi Musk liên tục mở rộng sang các lĩnh vực AI, robot, sản xuất tiên tiến, truyền thông vệ tinh và hạ tầng tính toán — gồm cả trung tâm dữ liệu trên Trái Đất cũng như có thể triển khai trong quỹ đạo trong tương lai — ranh giới giữa hoạt động của hai công ty này ngày càng trở nên mờ nhạt.

Dù Musk cho rằng việc sáp nhập hai công ty là ý tưởng tốt, ông cũng nhấn mạnh rằng cổ đông phải ủng hộ giao dịch này, đặc biệt là phía Tesla. Ông nói: “Chúng ta cần đạt được 50% số phiếu của tất cả cổ phần, chứ không chỉ 50% số phiếu của cổ phần tham gia bỏ phiếu. Tức là, phải nhận được sự ủng hộ của 50% tổng số cổ phần của tất cả cổ đông. Đây là một ngưỡng khá cao.”

Tại sao Musk lại ủng hộ việc sáp nhập?

Việc sáp nhập có thể tạo ra một công ty tích hợp dựa trên tầm nhìn lâu dài của Musk, kết hợp AI, năng lượng, robot, truyền thông và vận tải thành một đế chế công nghệ và sản xuất trải khắp Trái Đất và cả ngoài không gian.

Musk phát biểu vào thứ Ba: “Tôi thực sự nghĩ rằng việc sáp nhập sẽ mang lại giá trị lớn, vì chúng ta về cơ bản đã bước vào giai đoạn kỳ dị trí tuệ siêu việt. Về phát triển phần mềm siêu thông minh, thiết kế chip, dự án Terafab, robot, vận chuyển vật liệu lên quỹ đạo ở quy mô lớn nhờ chòm sao Starmind (trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo), cũng như khả năng kết nối, sự hợp tác sẽ đem lại lợi ích rất lớn.”

Việc sáp nhập cũng có thể đơn giản hóa quá trình ra quyết định. Nhiều dự án của Musk đã liên quan đến nhiều công ty, cần từng công ty và hội đồng quản trị, cổ đông riêng biệt phê duyệt. Công ty hợp nhất sẽ trao quyền tự chủ lớn hơn cho ban lãnh đạo, giúp họ triển khai vốn, nhân tài kỹ sư và hạ tầng vào các lĩnh vực tiềm năng nhất mà họ cho rằng sẽ phát triển.

Trong thời gian dài, Musk luôn cho rằng để thúc đẩy chiến lược AI và robot của Tesla, ông cần có ảnh hưởng lớn hơn tới Tesla. Ông nắm gần một phần năm cổ phần Tesla và sở hữu quyền kiểm soát biểu quyết tại SpaceX. Việc sáp nhập giữa Tesla và SpaceX có thể giúp hợp nhất và củng cố thêm quyền lực của ông.

Điều này có ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư?

Cổ đông Tesla sẽ có cơ hội tham gia vào hoạt động kinh doanh broadband phát triển nhanh của Starlink, dịch vụ phóng tên lửa cũng như các dự án thám hiểm không gian trong tương lai của SpaceX. Nhà đầu tư SpaceX sẽ có quyền sở hữu các hoạt động xe hơi, lưu trữ năng lượng, tự lái và robot của Tesla.

Công ty hợp nhất cũng có thể trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị lớn nhất toàn cầu với vốn hóa khoảng 3,5 nghìn tỷ USD, đồng thời hợp nhất vị thế dẫn đầu trong các lĩnh vực ô tô, robot, truyền thông vệ tinh, dịch vụ phóng tên lửa, lưu trữ năng lượng và hạ tầng AI.

Những người ủng hộ rất có thể cho rằng khi mức độ phụ thuộc lẫn nhau giữa các mảng kinh doanh ngày càng sâu sắc, công ty hợp nhất sẽ có thể phân bổ vốn hiệu quả hơn giữa các hoạt động. Tuy nhiên, những người chỉ trích lại cho rằng nhà đầu tư sẽ phải gánh chịu rủi ro công nghệ, pháp lý và thực thi trên phạm vi rộng, mà một số rủi ro trong đó lại gần như không liên quan đến nhau.

SpaceX và Tesla có thể hợp tác ở những lĩnh vực nào?

Vệ tinh Starlink có thể cung cấp kết nối truyền thông cho taxi tự lái của Tesla, hệ thống tự lái, cũng như các thế hệ robot hình người Optimus tương lai. Sản phẩm pin và lưu trữ năng lượng của Tesla có thể giúp đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của SpaceX, bao gồm các dự án trung tâm dữ liệu sắp tới.

Musk đã công bố một dự án hợp tác quan trọng giữa SpaceX và Tesla — Terafab. Đây là dự án về bán dẫn và tính toán AI, nhằm sản xuất chip tiên tiến đáp ứng nhu cầu phát triển của xe tự lái Tesla, robot Optimus, cũng như mảng AI và trung tâm dữ liệu của SpaceX. Musk kỳ vọng dự án này sẽ bắt đầu sản xuất quy mô lớn trước cuối năm 2028.

Chuyên môn về tự động hóa nhà máy quy mô lớn của Tesla có thể bổ trợ cho nỗ lực của SpaceX thúc đẩy công nghiệp hóa sản xuất Starship. Đồng thời, công nghệ của SpaceX cũng đã được ứng dụng vào các sản phẩm Tesla, đáng chú ý nhất là kế hoạch sử dụng các bộ phận lấy cảm hứng từ công nghệ tên lửa cho thế hệ xe Roadster tiếp theo của Tesla.

Công ty hợp nhất còn có thể phối hợp lên kế hoạch chuỗi cung ứng chiến lược, kết hợp lợi thế quy mô của Tesla ở lĩnh vực pin, bán dẫn và thiết bị sản xuất với nhu cầu của SpaceX về kim loại đặc biệt, linh kiện điện tử, bộ phận hệ thống đẩy và phần cứng vệ tinh.

Những rủi ro tiềm tàng là gì?

Thách thức lớn nhất có thể đến từ địa chính trị và pháp lý. SpaceX là nhà thầu quan trọng của quân đội Mỹ, các cơ quan tình báo và NASA. Đồng thời, Tesla vẫn có mối liên kết sâu sắc với thị trường Trung Quốc, nhà máy Thượng Hải đóng vai trò chủ chốt trong sản xuất và bán xe. Kết hợp kinh doanh này có thể khiến cơ quan quản lý Mỹ và các quan chức an ninh quốc gia kiểm tra nghiêm ngặt hơn.

Việc sáp nhập còn đối mặt với rào cản về phê duyệt của cổ đông và quản trị doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần tin rằng việc sáp nhập hai công ty với cấu trúc kinh doanh rất phức tạp có thể tạo ra giá trị lớn hơn là giữ chúng vận hành độc lập. Các vấn đề về xung đột lợi ích, quyền kiểm soát bỏ phiếu và phân bổ vốn cũng không thể tránh khỏi.

Ngoài ra, còn có rủi ro thực thi. Starship, taxi tự lái, robot hình người, trung tâm dữ liệu AI, truyền thông di động và hạ tầng trên quỹ đạo đều là những dự án đầu tư tốn kém, kỹ thuật phức tạp. Việc hợp nhất Tesla và SpaceX không làm giảm những rủi ro này, mà chỉ tập trung chúng lại trong một doanh nghiệp.