Hạ tầng AI bước vào "giai đoạn tính toán"! Thị trường không chỉ nhìn vào chi tiêu vốn mà còn chú trọng dòng tiền và lợi tức đầu tư như những bài toán mới

Theo Odaily APP Vietnam, làn sóng AI (trí tuệ nhân tạo) có thể đang bước vào một giai đoạn khắt khe hơn khi các nhà đầu tư ngày càng nghi ngờ liệu hàng chục tỷ đô la đổ vào trung tâm dữ liệu có thể chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững hay không.

Nhà cung cấp cơ sở hạ tầng AI của Hàn Quốc, Elice, gặp phải diễn biến giá cổ phiếu thê thảm trong ngày đầu niêm yết, trở thành tín hiệu cảnh báo mới nhất. Công ty dịch vụ đám mây mới có trụ sở tại Seoul (neocloud) đã lao dốc 32% giá cổ phiếu trong ngày đầu lên sàn vào thứ Ba, dù IPO được định giá tại mức cao nhất của dải giá phát hành và huy động được 201,0 tỷ won (151 triệu USD). Tuy nhiên, vào thứ Tư cổ phiếu đã tăng lại khoảng 30%.

Khi chi phí vay tăng lên và sự không chắc chắn đối với lợi nhuận dài hạn của khoản đầu tư AI ngày càng rõ nét, tâm lý của nhà đầu tư đối với doanh nghiệp cơ sở hạ tầng AI đã thay đổi. Ngoài Elice, nhiều doanh nghiệp AI khác cũng liên tiếp gặp khó khăn gần đây. CoreWeave (CRWV.US) là trường hợp nổi bật nhất, cổ phiếu của công ty này giảm mạnh 25% tuần trước, ghi nhận mức thấp nhất kể từ tháng 11/2025. Cùng lúc đó, lợi suất trái phiếu xếp hạng rác của họ vọt lên tới 15%, thường được xem là tín hiệu cảnh báo rủi ro nợ cận kề, định giá hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) cho thấy khả năng vỡ nợ trong 5 năm trên 60%.

Nscale cũng đối mặt với phản đối của nhà đầu tư về mục tiêu định giá IPO. Theo nguồn tin, nhà phát triển trung tâm dữ liệu được Nvidia (NVDA.US) hậu thuẫn này đang nhắm tới định giá IPO khoảng 30 tỷ USD. Một số nhà đầu tư gần đây khuyên công ty nên cân nhắc mức định giá từ 16 đến 19 tỷ USD, nhận định mức này sẽ thu hút bên mua hơn.

Ngoài ra, AirTrunk – nhà vận hành trung tâm dữ liệu thuộc nhóm Blackstone – đã quyết định hoãn kế hoạch niêm yết quỹ đầu tư bất động sản (REIT) tại Singapore sang quý 1 hoặc quý 2 năm 2027. AirTrunk là nền tảng vận hành quy mô lớn trải dài khắp Australia, Nhật Bản, Singapore, Malaysia, Hong Kong và Ấn Độ; năm 2024 được Blackstone và CPP Investments mua lại với giá 24 tỷ AUD, trở thành thương vụ trung tâm dữ liệu lớn nhất từng ghi nhận trên thế giới. REIT này ban đầu được xem là "con đường vững chắc" đầu tư vào AI – tài sản đã hoạt động ổn định, khách thuê là các doanh nghiệp điện toán đám mây khổng lồ, lợi suất cổ tức dồi dào.

Theo một số báo cáo, AirTrunk đã cân nhắc nâng lợi suất dự kiến từ 5,5% lên khoảng 6% trước khi phát hành nhằm thu hút đầu tư, nhưng vẫn không thành công. AirTrunk REIT chỉ cung cấp phần vượt lợi suất chưa tới 100 điểm cơ bản – đối với một công cụ phi thanh khoản thuộc ngành duy nhất, có rủi ro tiền tệ, rủi ro tập trung khách thuê và rủi ro xây dựng, nhà đầu tư cho rằng phần thưởng như vậy là không đủ.

Trước đó, Firmus – nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI tại Australia do Nvidia hậu thuẫn – từng dự kiến IPO định giá khoảng 30 tỷ USD, sẽ trở thành IPO lớn nhất Australia. Tuy nhiên, do định giá quá cao, nhu cầu đăng ký mua của nhà đầu tư thấp và sự lo ngại về nhu cầu huy động vốn khổng lồ cho hạ tầng AI, kế hoạch IPO được quan tâm này đã bị hủy vào ngày 9/10.

Những dấu hiệu này cho thấy tâm lý chung của thị trường đối với các thương vụ đầu tư AI đang chuyển biến rộng hơn, biểu hiện nhà đầu tư đang xem xét kỹ hơn các kế hoạch mở rộng đầy tham vọng và con đường sinh lời của chúng.

Dan Ives, nhà phân tích công nghệ tại Yorkville Ives, cho biết: "Đây là khoảnh khắc kiểm nghiệm thực tế của ngành giao dịch cổ phiếu công nghệ. Nhà đầu tư đang cố gắng phân biệt rõ ràng người chiến thắng và kẻ thất bại, xác định liệu chuỗi AI công nghệ có bất kỳ mắt xích yếu nào hay không." Ông bổ sung: "Sự kiên nhẫn của nhà đầu tư đang cạn dần, việc xem xét sẽ ngày càng quyết liệt, đặc biệt với các doanh nghiệp gánh nợ lớn, ví dụ như một số công ty dịch vụ đám mây mới."

Trong bối cảnh chi phí vay ngày càng tăng, thị trường lo ngại về sự mở rộng dựa vào nợ, nhà đầu tư phải phân biệt hai nhóm doanh nghiệp: một số tạo ra dòng tiền từ cơn sốt AI, nhóm còn lại chi tiêu mạnh cho nhu cầu dự báo trong tương lai.

Billy Leung từ Global X ETFs chia sẻ: "Các thương vụ đầu tư AI đã chuyển từ giai đoạn chỉ cần công bố quy mô chi tiêu vốn là được thị trường đón nhận tích cực, sang giai đoạn nhà đầu tư bắt đầu hỏi doanh nghiệp nào thực sự có thể đạt lợi suất đủ từ khoản đầu tư đó."

Ông nói thêm: "Thị trường đang phân biệt hai loại doanh nghiệp, một nhóm cần vốn để duy trì xây dựng hạ tầng, nhóm còn lại có thể tạo ra thu nhập khi quá trình xây dựng tiến hành." Ông cho rằng dễ bị ảnh hưởng nhất là các công ty dịch vụ đám mây mới có tốc độ mở rộng vượt quá năng lực tạo ra dòng tiền, đặc biệt là những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn ngoại.

John Blank, chiến lược gia cổ phiếu trưởng của Zacks Investment Research, nhận định CoreWeave là một trong các dịch vụ đám mây mới lớn nhất, "điển hình cho toàn bộ câu chuyện này". Ông chỉ ra: "Đây là áp lực mà cả thị trường phải đối mặt, không chỉ là hành vi đầu cơ."

Những doanh nghiệp đi vay mạnh để xây dựng năng lực tính toán, nếu chi phí tài trợ tăng nhanh hơn tốc độ doanh thu, sẽ đối mặt với đà lợi nhuận bị thu hẹp. Áp lực đặc biệt rõ nét khi cơ sở vật chất chưa được tận dụng tối đa, nhưng doanh nghiệp đã gánh thêm chi phí xây dựng cũng như khấu hao ngày một lớn.

Sự chuyển đổi này càng quan trọng với thị trường châu Á, vì thị trường công nghệ châu Á tiếp xúc mạnh với ngành bán dẫn và chip nhớ – hai ngành trung tâm thúc đẩy làn sóng đầu tư AI toàn cầu. John Blank nói: "Các doanh nghiệp bán dẫn và AI tại Mỹ đã bị xây dựng dư thừa. Tại Hàn Quốc, mức độ dư thừa này thậm chí còn lớn hơn nữa."

SK Hynix và Samsung Electronics của Hàn Quốc là hai trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ nhu cầu chip nhớ tiên tiến tăng vọt, nhưng khi nhà đầu tư đánh giá lại tính bền vững của chi tiêu AI, giá cổ phiếu của họ cũng bắt đầu chịu áp lực.

Billy Leung nhận định: "Thị trường châu Á liên hệ trực tiếp với lĩnh vực phần cứng và chip nhớ trong giao dịch đầu tư AI, vì vậy khi nhà đầu tư nghi ngờ về chi tiêu vốn AI và cách huy động vốn cho ngành này, Hàn Quốc và các thị trường công nghệ Bắc Á sẽ chịu tác động lớn không tương xứng." Ông bổ sung thêm kỳ vọng lợi nhuận của Hàn Quốc và Đài Loan vẫn đang tăng lên, cho thấy đợt bán tháo gần đây phản ánh sự xấu đi của tâm lý và thu hẹp giá trị thị trường hơn là nhu cầu bất ngờ sụp đổ.

Giám đốc điều hành HSBC, Georges Elhedery, cảnh báo rằng các nhà đầu tư và tổ chức cho vay cần đánh giá thận trọng hơn về việc dự án trung tâm dữ liệu nào xứng đáng nhận tài trợ. Ông nói: "Bạn phải xem xét chất lượng hợp đồng thuê. Bạn phải xem xét giá của các hợp đồng đó. Không phải mọi hợp đồng đều có chất lượng đủ cao để bạn đủ tự tin hỗ trợ. Một số dự án có thể đối mặt với thách thức lớn hơn."