Cuộc tranh luận về sự minh bạch của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ: Im lặng thực sự là vàng sao?

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Walsh thúc đẩy phong cách ngân hàng trung ương "yên tĩnh" hơn, nhưng lại vấp phải sự phản kháng ngày càng công khai từ nội bộ. Trong khi đó, sự không chắc chắn cao về triển vọng lãi suất đang thử thách cái giá của chiến lược im lặng này.

Kể từ lần tăng lãi suất của Fed vào tháng 9, các đồng nghiệp của Walsh đã xuất hiện công khai hơn 40 lần qua truyền hình, podcast, phỏng vấn, mạng xã hội và các diễn đàn khác nhau để bày tỏ quan điểm chính sách, hiệu quả trong việc giảm kỳ vọng của thị trường về việc tiếp tục tăng lãi suất. Dữ liệu lạm phát công bố hôm thứ Tư cho thấy giá tiêu dùng tháng 9 tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, một lần nữa khuấy động dự đoán về con đường quyết định chính sách của Fed, với việc tăng lãi suất vào tháng 10 hiện được xem là khả năng chia đều. Sự không chắc chắn hiếm có này khiến cái giá mà Walsh phải trả cho việc ưu tiên im lặng ngày càng rõ rệt.

Walsh sẽ tham dự Hội nghị thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế tại Bangkok vào thứ Sáu và phát biểu, đây là cơ hội cuối cùng để Fed công khai định hướng kỳ vọng thị trường trước khi đưa ra quyết định lãi suất chưa đầy hai tuần tới.

Quan điểm truyền thông của Walsh có sự logic nội tại: Các quan chức Fed càng ít nói về xu hướng lãi suất, thị trường sẽ càng dựa vào dữ liệu kinh tế để ra quyết định, từ đó giúp Fed có tín hiệu chất lượng hơn cho việc tự đưa ra quyết định.

Tại các hội nghị ngân hàng trung ương ở Sintra (Bồ Đào Nha), Jackson Hole (Wyoming), các phiên điều trần Quốc hội và trả lời báo chí ở nhiều dịp, Walsh luôn giữ lập trường này. Ông đã loại bỏ các từ ngữ liên quan tới "hướng dẫn dự báo" khỏi tuyên bố sau cuộc họp của Fed và thành lập một nhóm công tác – giới quan sát đa phần dự đoán nhóm này sẽ đề xuất loại bỏ dự báo lãi suất hàng quý (biểu đồ “dot plot”) mà Fed đã sử dụng nhiều năm qua.

Sự chuyển hướng này đồng nghĩa với việc đảo ngược nỗ lực hàng thập kỷ – trước đây, Fed đã xây dựng hệ thống truyền thông hiện tại trong quá trình rũ bỏ dần phong cách bí ẩn dưới thời cựu Chủ tịch Alan Greenspan, người mà Walsh công khai ngưỡng mộ. Đáng chú ý, các nhà kinh tế học Mỹ Robert Hall và Michael Woodford vừa được trao giải Nobel Kinh tế 2026 tuần này, nghiên cứu tiên phong của họ chính là nền tảng lý thuyết thúc đẩy Fed và các ngân hàng trung ương khác chuyển sang truyền thông chính sách minh bạch hơn.

Dù vậy, nhiều quan chức Fed đã khẳng định sẽ không im lặng.

Chủ tịch Fed Cleveland Beth Hammack trả lời phỏng vấn Reuters hôm thứ Hai với thái độ thẳng thắn:

"Nếu ai đó muốn thuyết phục tôi rằng việc không phát biểu giúp công chúng, các gia đình và doanh nghiệp đưa ra quyết định tốt hơn, nâng cao uy tín của chúng tôi với tư cách là một tổ chức, tôi sẽ lắng nghe. Nhưng tôi nghĩ lý luận này khó mà đứng vững."

Chủ tịch Fed New York John Williams và Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson đặc biệt có những phát biểu mạnh mẽ, hiếm hoi và có tác dụng làm dịu kỳ vọng thị trường về việc tăng lãi suất. Cố vấn kinh tế toàn cầu của PIMCO Richard Clarida khi nói về hai người này cho biết, “Thị trường chú ý rằng, trong ‘tam mã’ quyền lực, đã có hai người gửi đi thông điệp đồng nhất.” – Phó Chủ tịch Fed, Chủ tịch Fed New York và Chủ tịch Fed thường được xem là ba người ra quyết định có ảnh hưởng lớn nhất.

Clarida từng là Phó Chủ tịch Fed, cho biết khi đó ông coi việc truyền đạt lập trường của chủ tịch ủy ban là trách nhiệm, song cũng nhấn mạnh, “Bối cảnh của chúng ta yêu cầu phải lắng nghe toàn bộ thành viên ủy ban.”

Thành viên ban lãnh đạo Fed Christopher Waller tuần trước phát biểu tại Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra cảnh báo ở một góc độ khác. Ông ủng hộ đánh giá của Walsh rằng cam kết một lộ trình lãi suất cụ thể có thể cản trở khả năng linh hoạt ứng phó thông tin mới, nhưng đồng thời cảnh báo, nếu hoàn toàn không phát đi tín hiệu nào thì “có thể khiến thị trường trở tay không kịp, gây ra biến động”, khiến lộ trình tăng lãi suất mà nhà đầu tư đưa ra có thể tác động siết chặt lên kinh tế vượt quá, hoặc thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của Fed.

Mối lo này không phải không có cơ sở. Tháng 8 năm nay, Walsh không giải thích chi tiết về quyết định giữ nguyên lãi suất của Fed vào tháng 7, chỉ tuyên bố lập trường “không khoan nhượng” với lạm phát, khiến thị trường đặt cược mạnh rằng Fed sẽ không tăng lãi suất trong ngắn hạn. Cuối cùng, Walsh buộc phải phá vỡ im lặng, ám chỉ việc tăng lãi suất thực sự sắp tới – dù ông lại tiếp tục nhấn mạnh ưu tiên “Fed yên tĩnh hơn”.

Đầu năm nay, những phát biểu công khai của Williams và Jefferson cũng từng đóng vai trò chỉnh lại kỳ vọng khi thị trường và biểu đồ điểm dự báo tháng 9 của Fed có sự lệch lớn – biểu đồ điểm này cho thấy dự báo của các quan chức về lộ trình tăng lãi suất còn ôn hòa hơn kỳ vọng của thị trường nhiều.

Cựu Chủ tịch Fed Chicago Charles Evans tuần này phát biểu với các nhà kinh tế tại Cleveland: “Minh bạch là yếu tố then chốt trong cách ngân hàng trung ương cố đạt được mục tiêu của mình.” Evans từng mạnh mẽ thúc đẩy hướng dẫn dự báo ở dạng mạnh mẽ sau cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2009 để hỗ trợ phục hồi kinh tế.

Chiến lược gia vĩ mô của Wellington Management Juhi Dhawan lại đưa ra một diễn giải khác: Việc Jefferson và Williams phát biểu, có thể là cách giúp Walsh “truyền đạt thông điệp mà không phải tự mình trở thành người truyền thông tin”.

"Tôi sẵn sàng cho ông ấy thời gian để tìm ra hình thức truyền thông lý tưởng," Dhawan nói, "Những tháng gần đây, khi Fed nỗ lực điều chỉnh lộ trình lãi suất, giá trị của truyền thông – nếu có – đã trở nên rất rõ ràng."

Thí nghiệm im lặng của Walsh vẫn chưa có kết luận. Bài phát biểu tại Bangkok vào thứ Sáu tới có thể sẽ bổ sung cho cuộc tranh luận này một chú thích mới.