Bán tháo trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài tiếp tục diễn ra! Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm lại vượt 5,2%, “Bùng nổ trí tuệ nhân tạo vs Chi phí tài chính leo thang” – Câu chuyện đối đầu ngày càng gay gắt

Ứng dụng tài chính Zhihu thông báo rằng, làn sóng đầu tư vào cơ sở hạ tầng sức mạnh tính toán AI đang đối mặt với một loạt những mâu thuẫn ngày càng gay gắt: Việc ứng dụng AI agent mở rộng mạnh mẽ làm kỳ vọng nhu cầu sức mạnh tính toán tăng lên, khiến các doanh nghiệp cần thiết phải khóa trước tài nguyên sức mạnh tính toán quy mô lớn, trong khi lạm phát năng lượng và kỳ vọng thắt chặt tiền tệ do Fed dẫn đầu lại đồng thời đẩy chi phí vốn của các khoản đầu tư này lên cao hơn. Sáng sớm ngày 28 tháng 9 ở châu Á, sau khi Trump từ chối đề xuất mới nhất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz, giá dầu Brent tăng 1,4% lên 105,80 USD/thùng, trái phiếu kho bạc Mỹ lại tiếp tục bị bán tháo mạnh: lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm nhạy cảm với lãi suất chính sách tăng 5 điểm cơ bản lên 4,90%, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm tăng 4 điểm cơ bản, sau ngày thứ Năm tuần trước lại vượt lên trên mốc 5,20%.

Trong phiên giao dịch đầu ngày ở châu Á, trái phiếu chính phủ Nhật Bản và Úc cũng chịu áp lực bán tháo mạnh theo trái phiếu Mỹ. Đối với các doanh nghiệp cơ sở hạ tầng sức mạnh tính toán như Oracle, Amazon, Google, CoreWeave... đang vay tiền để mở rộng trung tâm dữ liệu AI, điều này nghĩa là việc huy động vốn mới phải trả mức lãi suất cao hơn, chi phí tài chính cao hơn; đối với các nhà đầu tư cổ phiếu, cũng đồng nghĩa với việc lợi nhuận tương lai phải chịu kiểm nghiệm bởi tỷ suất chiết khấu cao hơn cũng như chi phí vốn lớn hơn. Nhu cầu sức mạnh tính toán AI có tiếp tục tăng trưởng được không, và tăng trưởng đó cuối cùng để lại bao nhiêu dòng tiền cho cổ đông, đang trở thành hai câu hỏi cần được trả lời riêng biệt.

Chất xúc tác trực tiếp cho đợt điều chỉnh trên thị trường trái phiếu toàn cầu lần này là việc thị trường đánh giá lại thời gian phục hồi nguồn cung năng lượng, Fed còn cần tăng lãi suất bao nhiêu, cộng thêm với đường cong lợi suất trái phiếu Mỹ từ 10 năm trở lên, sức mạnh mang tính cấu trúc quan trọng hơn đến từ “thâm hụt tài khóa gia tăng + AI phát hành trái phiếu” cùng tranh giành quỹ trái phiếu dài hạn toàn cầu.

Để hiểu được trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm - được mệnh danh là “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu” - cần phải phân biệt con đường kỳ vọng của lãi suất ngắn hạn trong tương lai và phần bù kỳ hạn mà việc nắm giữ trái phiếu dài hạn đòi hỏi. Ngày 16 tháng 9, Fed đã nâng lãi suất chính sách thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75%–4,00%, các kỳ vọng tiếp tục tăng lãi suất trong môi trường lạm phát sẽ truyền từ lộ trình lãi suất tương lai đến trái phiếu dài hạn; ngoài làn sóng phát hành trái phiếu AI và mở rộng tài chính của Bộ Tài chính Mỹ cùng tranh giành quỹ toàn cầu, việc tài trợ tài chính, bất định về lạm phát cùng cung cầu trái phiếu dài hạn đều là các yếu tố ảnh hưởng tới "phần thưởng bổ sung" mà nhà đầu tư đòi hỏi.

Tại Nhật Bản, thị trường tài chính cũng đang dần mất đi lớp đệm mà môi trường lãi suất thấp trước đây tạo ra. Báo giá gần đây cho thấy, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm ngày 25 tháng 9 từng đạt tới 3,115%, cao nhất kể từ năm 1996; lợi suất kỳ hạn 20 năm và 30 năm ngày 24 tháng 9 lần lượt tăng lên 3,900% và 4,130%. Ngày 18 tháng 9, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản quyết định tăng lãi suất chính sách từ khoảng 1,00% lên khoảng 1,25% và chỉ rõ, giá dầu cao, đồng yên mất giá và nhu cầu liên quan đến AI đang đẩy chi phí của các doanh nghiệp lên cao, một phần áp lực này bắt đầu truyền sang giá tiêu dùng, lương chuyển vào giá cả và kỳ vọng lạm phát cũng đang gia tăng.

Sau khi Trump từ chối đề xuất của Iran, giá dầu tăng, làn sóng bán tháo trái phiếu lại trở lại

Thứ Hai, trái phiếu kho bạc Mỹ lại tiếp tục bị bán tháo. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã từ chối đề xuất mới nhất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz, đẩy giá dầu quốc tế tăng vọt, giá dầu Brent trong phiên sáng trực tiếp tăng hơn 2% lên gần 107 USD, làm gia tăng nỗi lo về lạm phát toàn cầu trên thị trường.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn hai năm nhạy cảm với thay đổi lãi suất tăng 5 điểm cơ bản lên 4,90%, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tăng 4 điểm cơ bản lên 5,20%. Giá trái phiếu chính phủ Nhật Bản và Úc cũng ghi nhận giảm mạnh. Tuần trước, trong bối cảnh các quan chức Fed phát đi tín hiệu diều hâu, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ các kỳ hạn đã tăng mạnh lên mức cao nhất nhiều năm, làn sóng bán tháo trái phiếu Mỹ ngày thứ Hai tiếp tục thêm một nhịp mới.

Như hình trên cho thấy, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm dao động quanh mức cao nhất kể từ năm 2007 đến nay.

Trong phiên giao dịch sáng sớm tại châu Á, giá dầu Brent tăng 1,4% lên 105,80 USD/thùng. Trước đó, Iran tuyên bố sẽ không nới lỏng các điều kiện để mở lại eo biển Hormuz, điều này một lần nữa làm tăng áp lực lên Fed trong việc kiềm chế lạm phát bằng cách tăng lãi suất. Theo Axios, Trump phát biểu rằng mặc dù ông đã từ chối đề xuất mới nhất của Tehran, nhưng kỳ vọng đàm phán sẽ nối lại trong tuần này.

Damien McCulloch, trưởng bộ phận nghiên cứu thu nhập cố định của Westpac cho biết: “Fed liên tục phát đi tín hiệu diều hâu cùng với giá dầu vượt trên 100 USD, là hai yếu tố chủ chốt khiến thị trường trái phiếu suy yếu.”

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Besant thúc giục các nhà hoạch định chính sách của Fed giữ “thái độ cởi mở” về vấn đề lãi suất, cho rằng năng suất tăng nhờ AI cùng việc nới lỏng quy định sẽ giúp kiềm chế lạm phát tại Mỹ.

“Phản tác dụng lợi suất” của cơn sốt AI: Nhu cầu sức mạnh tính toán AI càng cao, mở rộng lại càng phải tính kỹ chi phí vốn

Mở rộng tài trợ AI đã từ các gã khổng lồ công nghệ đầu tư cấp cao lan sang cả các giao dịch trái phiếu lợi suất cao kỷ lục. Ngày 24 tháng 9, SoftBank xác định các điều khoản phát hành lô trái phiếu mới 10 tỷ USD và 1 tỷ euro, tổng trị giá khoảng 11,1 tỷ USD, báo chí quốc tế đều xem đây là thương vụ phát hành trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao lớn nhất từng được ghi nhận toàn cầu; theo công bố của SoftBank, ngày phát hành dự kiến là 29 tháng 9. Trong đó, trái phiếu đô la Mỹ kỳ hạn 7,5 năm có lãi suất coupon lên tới 9,75%, mục đích sử dụng vốn bao gồm đợt thanh toán cuối cùng 10 tỷ USD đầu tư bổ sung cho OpenAI. Thương vụ này cho thấy kênh tài trợ AI vẫn rộng mở, nhưng cái giá phải trả để huy động lượng tiền khổng lồ đã trở nên rất cao.

Các doanh nghiệp công nghệ lớn cũng đang mở rộng quy mô tài trợ và kéo dài thời hạn vốn. Alphabet (công ty mẹ của Google) ngày 10 tháng 8 đã hoàn tất phát hành 25 tỷ USD trái phiếu đô la Mỹ, kỳ hạn dài nhất đến năm 2066; Amazon ngày 9 tháng 9 lần đầu phát hành trái phiếu bảng Anh huy động được 4,25 tỷ Bảng, tương đương khoảng 5,76 tỷ USD. Điều đáng chú ý là dự báo nguồn cung: dữ liệu dự báo của Goldman Sachs cho thấy các nhà cung cấp đám mây quy mô siêu lớn sẽ phát hành tổng cộng 420 tỷ USD trái phiếu vào năm 2027, cao hơn 60% so với ước tính năm 2026.

Áp lực tài trợ đang đến từ cả lãi suất chuẩn và phần bù tín nhiệm. Dữ liệu thị trường ngày 22 tháng 9 chỉ ra mức chênh lệch lợi suất đối với các đơn vị phát hành liên quan AI khoảng 115 điểm cơ bản, cao hơn so với mức 78 điểm của thị trường đầu tư cấp rộng. Các tổ chức phỏng vấn nhấn mạnh, phần thưởng bổ sung không chỉ liên quan đến đánh giá tín nhiệm, mà còn do nguồn cung trái phiếu liên tục tăng, sự không chắc chắn về nhịp độ phát hành và các hạn chế về mức tập trung của danh mục đầu tư; những mức chênh lệch này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với xác suất vỡ nợ. Đối với tài trợ đô la Mỹ lãi suất cố định mới, chi phí thường gồm lãi suất chuẩn cùng kỳ (thường gắn chặt với lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm được mệnh danh “mỏ neo định giá tài sản toàn cầu”) cộng với phần bù tín nhiệm và thanh khoản. Khi cả hai phần đều tăng lên, dù doanh nghiệp vẫn huy động vốn thuận lợi, suất sinh lời dự án cũng rất dễ bị bóp nghẹt.

Nhóm mâu thuẫn này phần nào cho thấy “phản tác dụng từ đường cong lợi suất dài hạn trái phiếu Mỹ” trong cơn sốt AI: Để thực hiện kì vọng lợi ích năng suất trong tương lai, doanh nghiệp phải mở rộng cầu chip, điện, xây dựng và huy động vốn; nếu cầu ngắn hạn tăng nhanh hơn cung, sẽ làm tăng chi phí và áp lực lạm phát, từ đó khiến môi trường tài chính thắt chặt hơn. Besant nhấn mạnh AI và nới lỏng quy định có thể nâng cao năng suất, giúp kiểm soát lạm phát, logic này nhìn về mặt dài hạn cải thiện năng lực cung ứng; nhưng phân tích mô hình của các nhà nghiên cứu Fed St. Louis gợi mở, kể cả khi tăng năng suất chưa thành hiện thực, các kỳ vọng quá lạc quan vào tăng trưởng tương lai cũng có thể kích thích cầu và lạm phát hiện tại. Hai quan điểm này xét ở hai khung thời gian khác nhau: Tiềm năng giảm chi phí dài hạn không thể tự động bù đắp áp lực chi phí tài trợ dài hạn và giới hạn tài nguyên trong giai đoạn xây dựng. Xét góc độ tài chính các dự án cơ sở hạ tầng AI, điều thực sự cần theo dõi là khoảng cách còn lại giữa tỷ suất sinh lời đầu tư với chi phí vốn, cũng như liệu dòng tiền có bắt kịp tiến độ trả nợ.