ETF quay trở lại gặp CTA thanh lý, ai đang định giá vàng

Trang tin tổng hợp tài chính ngày 23 tháng 9 đưa tin—— Vào thứ Tư ngày 23 tháng 9, giá vàng giao ngay giảm về quanh mức 4.300 USD trong phiên giao dịch tại Mỹ, mức giảm trong ngày khoảng 1,2%. Tuần trước, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã tăng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75% đến 4,00%, đây là lần tăng lãi suất đầu tiên trong năm 2023, biểu đồ Dot Plot cho thấy phần lớn các thành viên ủng hộ ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay. Chủ tịch Fed Richmond, ông Barkin, hôm thứ Ba cho biết, tình hình kinh tế “nếu có thay đổi thì đang trở nên vững chắc hơn”, đồng thời nhấn mạnh rằng các cú sốc về thuế quan và năng lượng chưa biến mất như kỳ vọng.

Vào thứ Tư ngày 23 tháng 9, giá vàng giao ngay giảm về quanh mức 4.300 USD trong phiên giao dịch tại Mỹ, mức giảm trong ngày khoảng 1,2%. Tuần trước, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã tăng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75% đến 4,00%, đây là lần tăng lãi suất đầu tiên trong năm 2023, biểu đồ Dot Plot cho thấy phần lớn các thành viên ủng hộ ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay. Chủ tịch Fed Richmond, ông Barkin, hôm thứ Ba cho biết, tình hình kinh tế “nếu có thay đổi thì đang trở nên vững chắc hơn”, đồng thời nhấn mạnh rằng các cú sốc về thuế quan và năng lượng chưa biến mất như kỳ vọng.

Chỉ số đô la Mỹ dao động gần 100,9, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm khoảng 4,79%. Dầu thô WTI giao dịch quanh mức 90 USD, các cuộc tiếp xúc ngoại giao liên quan đến Eo biển Hormuz vẫn chưa tạo ra kênh xác thực để nối lại hoạt động. Giá vàng đồng thời đối mặt với chi phí nắm giữ tăng và dòng vốn chính thức/cấu trúc quay trở lại, khiến biến động giá một lần nữa trở về mức định giá cắt ngang giữa lãi suất, dòng tiền và rủi ro địa chính trị.

Lạm phát chính sách được tái định giá sẽ thay đổi chi phí nắm giữ như thế nào

Việc định giá ngắn hạn của tài sản không sinh lãi trước hết tuân theo mức lãi suất thực và điều kiện thanh khoản đô la Mỹ. Trong tuyên bố ngày 16 tháng 9, Fed cho biết lạm phát vẫn “ở mức cao” và việc tăng lãi suất lần này sẽ giúp nhanh chóng trở lại mục tiêu 2%. Trong biểu đồ Dot Plot, 16 trong số 18 thành viên cho rằng ít nhất sẽ tăng thêm 25 điểm cơ bản nữa trong năm nay, còn 4 người vẽ ra hai lần tăng. Xác suất tăng lãi suất vào tháng 10 ẩn trong hợp đồng tương lai lãi suất liên bang khoảng 53~54%, sự khác biệt trên thị trường chủ yếu tập trung vào thời điểm “tăng thêm một lần” chứ không phải hướng điều chỉnh chính sách đã chuyển sang nới lỏng hay chưa.

Ông Barkin ngày 22 tháng 9 phát biểu trực tiếp rằng, lạm phát vượt mục tiêu đã hơn 5 năm, chỉ số giá tiêu dùng cá nhân tháng 7 tăng 3,7% theo năm, chỉ số lõi tăng 3,3%, hơn 60% các phân nhóm ghi nhận mức tăng trên 3% so với cùng kỳ năm trước. Ông nhấn mạnh: “Các cú sốc gọi là đang dần biến mất thực sự không phải là ngắn hạn hay nhất thời. Thuế quan mới vẫn đang được áp dụng, căng thẳng tại Trung Đông vẫn tiếp diễn.” Ông cảnh báo lạm phát cao hiện tại có nguy cơ thấm vào kỳ vọng lạm phát tương lai. Do đó, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng lên khoảng 4,79%, tiệm cận phạm vi đã thấy trong năm 2024. Đối với vàng, đây không phải là khẩu hiệu cảm xúc, mà là chi phí nắm giữ bị tái định giá: khi lãi suất thực ngắn hạn đi lên sẽ làm tăng chi phí cơ hội khi giữ kim loại không sinh lãi, khiến biến động ngắn hạn nhạy cảm hơn với chỉ số đô la Mỹ và kỳ vọng lãi suất.

Cần nhìn nhận riêng, đường đi của chính sách đã được phản ánh một phần vào giá cả. Chiến lược gia Ryan McKay của TD Securities viết: “Thị trường đã định giá vào khả năng tăng lãi suất nhiều hơn. Bất kỳ kết quả nào không đáp ứng được ngưỡng cao này chỉ càng thúc đẩy đà phục hồi của giá vàng.” Ý ở đây là: giá đã bao gồm một kịch bản thắt chặt, nếu dữ liệu sắp tới thấp hơn hướng này, tỷ lệ chiết khấu sẽ giảm trở lại.

Dòng tiền dài hạn, mua vàng chính thức và khoảng cách thời gian của các vị thế hệ thống

Đáy giá vàng nâng lên trong hai năm gần đây chủ yếu nhờ nhu cầu ở khung thời gian dài, không phải dòng đầu cơ trong ngày. Khảo sát dự trữ chính thức năm 2026 của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy, 89% ngân hàng trung ương được khảo sát cho rằng dự trữ vàng toàn cầu chính thức sẽ còn tăng trong 12 tháng tới, 45% dự kiến sẽ tăng lượng nắm giữ nội bộ, lập kỷ lục trong các khảo sát. 74% dự báo tỷ lệ dự trữ tính bằng đô la Mỹ trên toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm tới. Quý II/2026, tổng lượng mua vàng ròng chính thức toàn cầu đạt 289 tấn, tăng rõ rệt so với mức 57 tấn của quý I, lũy kế nửa đầu năm là 345 tấn.

McKay tóm tắt diễn biến gần đây là: Dòng tiền từ nhóm nhà đầu tư khung dài hạn đổ vào trở lại, giúp vàng duy trì sự vững chắc kể cả khi lãi suất cao hơn. Ông cũng chỉ ra rằng, các quỹ giao dịch hàng hóa như CTA và dòng tiền hệ thống có xu hướng ngắn hạn đã rút ròng trong tháng 9 trước kỳ họp lãi suất, chốt bớt vị thế mua nhưng quy mô không lớn, hiện trạng vị thế động lượng khá sạch sẽ. Hai loại dòng vốn này không cùng áp dụng quy tắc chốt lỗ: phân bố chính thức và ETF dựa vào cơ cấu dự trữ, lãi suất thực trung tâm và tín dụng tài khóa; dòng tiền hệ thống nhìn vào độ nghiêng đường trung bình và biến động để quyết định. Thường thấy trước và sau kỳ họp là quỹ hệ thống chỉ giữ vị thế ngang, còn quỹ cấu trúc mới quyết định mức độ điều chỉnh sâu đến đâu. Cộng cả hai dòng vốn sẽ lý giải được vì sao vàng điều chỉnh khi lãi suất tăng, nhưng chưa chắc đã trở lại vùng biến động thấp của chu kỳ trước đó.

Quan sát hữu ích hơn là biết dòng vốn có được xác minh độc lập không: dựa vào thay đổi tỷ trọng ETF vàng Bắc Mỹ và châu Âu, dự trữ kho vàng London, và vị thế ròng quỹ quản lý hợp đồng tương lai. Việc xác nhận dòng vốn luôn đi trước câu chuyện lý giải. Bất cứ cách nào áp dụng thẳng kịch bản nghiên cứu trung-dài hạn vào vị thế hiện tại đều mắc sai lệch về khung thời gian.

Cấu trúc biến động trên biểu đồ 4 giờ

Trên biểu đồ giá vàng giao ngay theo khung thời gian 240 phút, dải Bollinger giữa vào khoảng 4.348 USD, dải trên khoảng 4.392 USD, dải dưới khoảng 4.305 USD. Giá dịch chuyển dưới dải giữa và gần vùng dải dưới. Trong vùng này có thể thấy mức đáy từng xuất hiện gần 4.235 USD, sau đó giá bật lên xuất hiện đỉnh quanh 4.399 USD, và một lần giảm về gần mức 4.291 USD.

Dải trên của Bollinger bên phải đi ngang hơi giảm, dải dưới nâng lên, bề rộng dải hẹp lại so với giai đoạn dãn nở trước đó, cho thấy biến động kỳ này đang co hẹp. MACD cho thấy DIFF khoảng -4,79, DEA khoảng -0,18, biểu đồ thanh khoảng -9,22, hai đường nhanh-chậm nằm dưới trục 0, các cột biểu đồ nằm ở vùng âm.

Kênh năng lượng, kỳ vọng lạm phát và giao cắt với phần bù giá kim loại

Dầu thô WTI vận động quanh mức 90 USD, dầu Brent gần 100 USD. Cả hai vẫn cao hơn rõ rệt so với mức chuẩn khoảng 72 USD trước căng thẳng tháng 2/2026, nhưng đã giảm từ mốc đỉnh trên 100 USD. Trong thời gian diễn ra Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, quan chức Mỹ có cuộc tiếp xúc khoảng 3 giờ với đại diện Iran. Ngoại trưởng Iran Araghchi trình bày với Đặc phái viên Mỹ các điều kiện tái mở eo biển Hormuz, bao gồm dỡ bỏ phong tỏa hàng hải, giải phóng tài sản bị phong tỏa, và ngừng bắn trên mọi “mặt trận kháng chiến”. Đề xuất điều kiện không đồng nghĩa với việc kênh được khôi phục. Theo dõi vận chuyển cho thấy lưu lượng tàu thương mại qua lại tại vùng biển này vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước chiến sự khoảng 100 chuyến/ngày.

Giá năng lượng hạ nhiệt sẽ giúp giảm áp lực lạm phát nhập khẩu, nhưng ông Barkin đã mở rộng vấn đề từ “một yếu tố giá dầu” sang phạm vi rộng hơn là lạm phát toàn diện. Chỉ cần các thành phần lõi vẫn tăng trên 3%, lãi suất ngắn hạn sẽ khó mà giảm nhanh chỉ nhờ giá dầu hạ nhiệt. Trên chuỗi tác động này, giá vàng cùng lúc phản ánh ba yếu tố: xu hướng lãi suất có đúng như dự báo không, nhu cầu vàng dự trữ chính thức có duy trì không, và tail risk việc đứt gãy kênh năng lượng có được tái định giá lại không.