Việc tăng lãi suất của Fed vào thứ Năm gần như đã đạt được sự đồng thuận, vậy tại sao Standard Chartered lại từ chối “đầu hàng”?

Cuộc họp tháng 9 của Fed đang đếm ngược, thị trường nín thở chờ đợi định hướng chính sách.

Báo cáo công bố ngày 14/9 của Standard Chartered nhận định rõ ràng, Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp FOMC ngày 15-16/9 (quyết định lãi suất dự kiến công bố vào rạng sáng thứ Năm giờ Việt Nam). Theo ngân hàng này, việc tăng lãi suất ở thời điểm hiện tại là “chính sách sai lầm”, hành động hợp lý hơn là đợi tác động của thuế quan và việc điều chỉnh dữ liệu kinh tế gần đây suy giảm, rồi mới đánh giá liệu lạm phát có thật sự trở thành xu hướng không.

Vấn đề là thị trường đã đặt cược khá quyết liệt. Hiện tại, hợp đồng tương lai lãi suất liên bang định giá xác suất Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 9 lên tới 88%, nếu Fed giữ nguyên lãi suất, thị trường lãi suất có thể chứng kiến sự điều chỉnh mạnh, đồng USD cũng có thể yếu đi trong ngắn hạn. Ngược lại, nếu Fed thực hiện tăng lãi suất, kỳ vọng diều hâu trên thị trường có thể càng được củng cố. Standard Chartered cho rằng, uy tín của Powell có thể phát huy vai trò ổn định trong tình huống này, đồng thời hỗ trợ cho USD và các kỳ hạn dài của trái phiếu kho bạc Mỹ.

Do đó, tâm điểm giao dịch của cuộc họp tháng 9 không chỉ nằm ở quyết định lãi suất, mà còn là Fed sẽ truyền tải định hướng chính sách tiếp theo cho thị trường như thế nào, nhất là liệu Powell có thể neo lại kỳ vọng thị trường hay không.

Áp lực lạm phát có thể bị đánh giá quá cao, tác động thuế quan đang suy giảm

Báo cáo cho rằng, hiện nay lạm phát cơ bản có khả năng bị đánh giá cao hơn thực tế. Thuế quan thực sự đã đẩy PCE lõi lên cao, nhưng biên độ tác động và thời gian kéo dài vẫn còn nhiều bất định, việc điều chỉnh dữ liệu GDP cũng có thể làm thay đổi nhận định của thị trường về triển vọng kinh tế và lạm phát. Khi các số liệu chưa ổn định trở lại, Fed không cần thiết phải vội vàng tăng lãi suất.

Chỉ số CPI siêu lõi do ngân hàng này theo dõi gần đây đã giảm rõ rệt, quay về mức bình thường của thập niên 2010. Báo cáo nhận định, áp lực CPI hiện tại chủ yếu đến từ giá hàng hóa, thuế quan là động lực quan trọng, nhưng không có nghĩa là kinh tế nội bộ đã hình thành áp lực lạm phát bền vững.

Chỉ số CPI chuỗi và PCE lõi lâu nay luôn đồng bộ ở mức cao, nhưng gần đây lại có sự tách biệt rõ rệt. Báo cáo chỉ ra, CPI chuỗi phản ánh sát thực hơn chi tiêu thực tế của người tiêu dùng, diễn biến gần đây cần được nhà hoạch định chính sách chú ý.

Ngoài ra, nhiều phân tích nội bộ của Fed cho rằng, thuế quan có thể góp phần làm tăng PCE khoảng 0,7 điểm phần trăm. Khi thu nhập từ thuế quan đạt đỉnh vào quý IV/2025, tác động lạm phát của nó cũng sẽ suy giảm dần trong vài tháng tới. Nói cách khác, giai đoạn hiện tại có thể là cửa sổ mà cú sốc lạm phát từ thuế quan bắt đầu giảm bớt.

Xét theo góc độ quản trị rủi ro, việc chờ đợi xác nhận dữ liệu cũng không loại trừ quyền lựa chọn tăng lãi suất. Nếu dữ liệu về sau xác nhận lạm phát tăng trở lại, Fed vẫn có thể tăng mạnh 50 điểm cơ bản một lần; ngược lại, nếu quá sớm tăng lãi suất rồi sau đó lại phải đảo chiều, lại càng làm tổn hại uy tín chính sách.

Định giá tăng lãi suất 88% nóng lên, Powell đối mặt rủi ro phản ứng chính sách

Mặc dù Standard Chartered nhận định không nên tăng lãi suất tháng 9, thị trường đã rõ ràng nghiêng về phe diều hâu. Hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang định giá xác suất tăng 25 điểm cơ bản tháng 9 lên tới 88%, đồng thời kỳ vọng tổng cộng tăng khoảng 74 điểm cơ bản từ nay đến tháng 3 năm sau. Đợt kỳ vọng tăng lãi suất này phần lớn được thúc đẩy bởi bài phát biểu tại Jackson Hole của Powell.

Tuy nhiên, báo cáo chỉ ra rằng, thị trường có thể chỉ nắm bắt phần diều hâu trong phát biểu của Powell. Powell vừa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa lạm phát về mục tiêu, vừa chỉ rõ là nhà hoạch định chính sách phải xác định lạm phát cơ bản đang tăng, giảm hay đứng yên, thay vì chỉ dựa vào một số liệu đơn lẻ.

Powell cũng cảnh báo, nếu thị trường phụ thuộc vào chỉ dẫn của Fed, trong khi Fed lại dựa ngược vào giá thị trường, nhà hoạch định chính sách có thể bỏ qua các thay đổi kinh tế mới, làm tăng nguy cơ sai lầm về chính sách.

Theo Standard Chartered, rủi ro này đang ngày càng lớn. Kỳ vọng tăng lãi suất càng cao, định giá thị trường càng “ràng buộc ngược” với chính sách, Fed càng dễ bị ảnh hưởng bởi kỳ vọng có sẵn, từ đó tạo thành vòng luẩn quẩn “kỳ vọng thị trường thúc đẩy chính sách, chính sách lại củng cố kỳ vọng thị trường”.

Vì vậy, nếu cuối cùng tháng 9 Fed giữ nguyên lãi suất, điều đáng chú ý nhất sẽ là Powell xử lý kỳ vọng tăng lãi suất đang ở mức cao như thế nào: vừa phải giải thích vì sao không cần tăng tại thời điểm này, vừa phải chứng minh Fed sẽ không bị thị trường dẫn dắt.

Logic phiếu bầu cũng không ủng hộ việc tăng lãi suất tháng 9

Cấu trúc bỏ phiếu cũng là căn cứ phán đoán quan trọng của Standard Chartered. Tại cuộc họp FOMC tháng 7 vừa rồi đã có 3 thành viên ủng hộ tăng lãi suất, nếu muốn tăng lãi suất tháng 9, cần thêm ít nhất 4 thành viên vốn nghiêng về giữ nguyên chuyển sang phía tăng lãi suất, mới đủ ngưỡng 7 phiếu.

Standard Chartered cho rằng, chiến lược khả dĩ nhất của Powell là tránh trở thành thiểu số, nhưng sẽ không chủ động thúc đẩy tăng lãi suất. Nếu có 4 thành viên nữa chuyển sang, ông có thể gia nhập phe tăng lãi suất; nếu chỉ có 3 người chuyển sang, Powell có thể bỏ phiếu ủng hộ tăng lãi suất để tránh kết quả hòa 6-6; còn nếu chỉ có 2 người chuyển đổi, ông vẫn còn dư địa để ủng hộ giữ nguyên lãi suất.

Điều then chốt là, kể từ cuộc họp tháng 7 đến nay, liệu dữ liệu kinh tế có đủ thúc đẩy ít nhất 3 thành viên nghiêng về giữ nguyên thay đổi quan điểm. Standard Chartered cho rằng, hiện tại dữ liệu vẫn chưa đạt điều kiện này.

Thử thách thực sự sẽ đến tại họp báo của Powell

Báo cáo dự đoán, tuyên bố FOMC sẽ không có thay đổi lớn. Với SEP, biểu đồ điểm có thể không chuyển diều hâu mạnh hơn, nhưng so với tháng 6, biên độ giảm lãi suất có thể bị thu hẹp hơn nữa, và điểm trung bình lãi suất có thể nhích lên.

Nếu cuối cùng Fed giữ nguyên lãi suất, Powell sẽ đối diện thử thách lớn tại họp báo: vừa phải giải thích vì sao hiện chưa cần tăng, vừa phải nói rõ Fed sẽ nhìn nhận như thế nào về kỳ vọng tăng mạnh lãi suất của thị trường hiện tại.

Thị trường có thể sẽ truy hỏi liệu cuộc họp tháng 10 có tiếp tục giữ khả năng tăng lãi suất hay không. Powell khả năng cao sẽ nhấn mạnh “mỗi cuộc họp dựa vào dữ liệu để quyết”, nhưng nếu thiếu tiêu chí kích hoạt chính sách rõ ràng hơn, nghi ngờ về quan điểm của ông vẫn có thể kéo dài trên thị trường.

Vì thế, tác động của FOMC tháng 9 không chỉ phụ thuộc vào quyết định lãi suất, mà còn phụ thuộc vào việc Powell có hướng dẫn hiệu quả kỳ vọng thị trường tiếp theo hay không. Đối với USD và kỳ hạn dài trái phiếu Mỹ, biến số then chốt sau cuộc họp sẽ là việc thị trường tái định giá ra sao đối với đường đi tương lai của lãi suất.