Cảnh giác với việc Fed đánh giá sai lạm phát: Tăng lãi suất vào tháng 9 có thể là một sai lầm chính sách không cần thiết

Trang tin Huitong, ngày 8/9—— Tính đến cuối tuần trước, xác suất do thị trường hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang đưa ra cho thấy: khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ phạm sai lầm về chính sách khi quyết định tăng lãi suất vào giữa tháng 9 gần 60%. Chúng tôi cho rằng Fed chưa chắc sẽ mắc sai lầm này, nhưng nếu thực sự tăng lãi suất, có thể sẽ kích hoạt đợt điều chỉnh giảm sâu hơn trên các thị trường vàng, cổ phiếu và ngoại hối: giá vàng và chỉ số S&P 500 giảm, chỉ số USD tăng mạnh. Lý do là: Việc tăng lãi suất sẽ củng cố sức mạnh của đồng đô la Mỹ và đẩy lãi suất thực lên cao, thường gây áp lực giảm lên vàng và cổ phiếu có giá trị cao bằng USD, đồng thời thúc đẩy dòng vốn quay lại các tài sản bằng USD.

Việc Fed tăng lãi suất không thể giúp nhiều tàu hơn đi qua Eo biển Hormuz, không thể khiến các nhà máy lọc dầu sản xuất nhiều dầu diesel hơn, cũng không thể khiến nông dân trồng thêm ngô. Cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ có những giới hạn tự nhiên—việc điều chỉnh lãi suất chỉ thay đổi chi phí vốn và môi trường tín dụng, mà không thể trực tiếp tạo ra nguồn cung vật chất từng bị gián đoạn. Nói rộng hơn: Khi giá cả tăng do hạn chế nguồn cung thay vì cầu vượt quá nóng, việc ngân hàng trung ương tăng lãi suất không phải là giải pháp hợp lý, thậm chí còn có thể lệch khỏi cốt lõi của vấn đề theo kiểu “đau đầu chữa chân”.

Nói cách khác, lỗ hổng ở phía cung chỉ có thể lấp đầy bằng các biện pháp thực tế như tăng công suất, khai thông hậu cần, sửa chữa hạ tầng; chính sách tiền tệ không những không vá được lỗ hổng cung ứng mà còn có thể khiến việc thu hẹp khoảng cách trở nên khó khăn hơn vì làm giảm ý chí đầu tư. Tuy nhiên, không ít nhà bình luận vẫn chủ trương Fed nên tăng lãi suất trong tháng 9, lý do là “lạm phát cao hơn nhiều so với mục tiêu của Fed!”, dường như chỉ cần dữ liệu giá cả tăng thì nên dùng công cụ thắt chặt, mà không quan tâm nguyên nhân đằng sau các con số đó.

Đáng tiếc là, phần lớn các thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) cũng không quan tâm đến thực trạng nền kinh tế, mà chỉ chăm chăm vào số liệu lạm phát được quan tâm hoặc các báo cáo việc làm có độ chính xác thấp tới mức gần như không còn giá trị tham khảo. Nói cách khác, các nhà hoạch định chính sách có xu hướng phản ứng một cách máy móc với các dữ liệu “dễ quan sát, dễ trích dẫn” thay vì dựa trên đánh giá thực trạng kinh tế thật; mà chính bản thân sự sai lệch lớn của các số liệu việc làm đã làm suy yếu tính tiền đề của câu chuyện “dựa trên dữ liệu”. Ngoài ra, những phát biểu gây áp lực của Trump lên Fed cũng có tác động tiêu cực. Lý do là: nhằm duy trì hình ảnh độc lập của tổ chức, thậm chí dù trong FOMC có thành viên nghiêng về giảm lãi suất (hiện tại không có thành viên nào như vậy), thì áp lực của tổng thống cũng rất có thể khiến họ chuyển sang lập trường ngược lại. Ở đây tồn tại một cơ chế nghịch lý vi tế: càng bị áp lực từ bên ngoài, họ càng cần thể hiện lập trường “không bị ảnh hưởng” để chứng minh tính độc lập, và kết quả có thể khiến phương án giảm lãi suất lẽ ra cần tranh luận lại bị loại bỏ quá sớm.

Thế là xuất hiện một tình huống như sau: bất kể nguyên nhân thực sự khiến lạm phát gia tăng là gì, hoặc giải pháp tối ưu thế nào, logic mặc định của thị trường tài chính luôn là—chỉ cần số liệu kinh tế ám chỉ giá cả còn tiếp tục tăng hoặc kinh tế mạnh, khả năng Fed tăng lãi suất sẽ gia tăng. Điều đó có nghĩa là giá cả thị trường đang tuân theo một chuỗi “dữ liệu—chính sách” cực kỳ đơn giản, gần như chẳng quan tâm gì đến chuỗi nguyên nhân—hệ quả đằng sau những con số đó có đủ lý do để thắt chặt chính sách hay không.

Do ảnh hưởng của tin tức mới nhất, xác suất Fed tăng lãi suất trong cuộc họp FOMC ngày 16/9 trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang là 70% vào thứ Ba tuần trước, giảm còn 50% vào thứ Năm, rồi tăng lại 59% vào thứ Sáu. Thị trường vàng nhạy cảm nhất với biến động xác suất tăng lãi suất này. Những dao động mạnh như vậy chính là minh chứng trực tiếp cho sự bất ổn: chỉ trong một tuần đã đảo chiều liên tục hai hướng, cho thấy thị trường đang thiếu đánh giá chắc chắn về ý định thực sự của ngân hàng trung ương và xu hướng dữ liệu sắp tới.

Nói cách khác, tính đến cuối tuần trước, xác suất do thị trường hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang đưa ra cho thấy: khả năng Fed sẽ phạm sai lầm về chính sách khi quyết định tăng lãi suất vào giữa tháng 9 gần 60%. Chúng tôi cho rằng Fed chưa chắc sẽ mắc sai lầm này, nhưng nếu thực sự tăng lãi suất, có thể sẽ kích hoạt đợt điều chỉnh giảm sâu hơn trên các thị trường vàng, cổ phiếu và ngoại hối: giá vàng và chỉ số S&P 500 giảm, chỉ số USD tăng mạnh. Lý do là: tăng lãi suất sẽ củng cố đồng đô la Mỹ và nâng lãi suất thực lên cao, thường gây áp lực giảm lên vàng và cổ phiếu có giá trị cao bằng USD, đồng thời thúc đẩy dòng tiền quay lại các tài sản bằng USD.