Kinh tế Mỹ dao động giữa cơn sốt tiêu dùng và làn gió ngược chiến tranh: Nhu cầu nội địa bùng nổ nhưng không cứu nổi GDP giảm còn 1,5%, giá dầu hạ giúp chỉ số PCE bất ngờ giảm

Theo ứng dụng tài chính thông minh, mặc dù chi tiêu của người tiêu dùng phục hồi mạnh và làn sóng đầu tư thương mại xoay quanh trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục diễn ra, nhưng do thâm hụt thương mại mở rộng và hàng tồn kho giảm, tăng trưởng kinh tế Mỹ trong quý hai năm nay vẫn giảm rõ rệt, không đạt kỳ vọng của thị trường.

Dữ liệu ước tính sơ bộ do Cục Phân tích Kinh tế Bộ Thương mại Mỹ công bố hôm thứ Năm cho thấy, sau điều chỉnh lạm phát, GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) quý hai tăng hàng năm là 1,5%. Tốc độ tăng trưởng này không chỉ thấp hơn mức tăng 2,1% của quý một mà còn thấp hơn nhiều so với dự báo phổ biến của các nhà kinh tế là 2,1%. Tuy nhiên, sau khi các chỉ số kinh tế dự báo chính thức được phát hành, một số nhà kinh tế đã hạ dự báo xuống mức thấp nhất là 1,5%, và số liệu cuối cùng phù hợp với kỳ vọng này sau điều chỉnh.

Nhu cầu nội địa mạnh mẽ: Tiêu dùng và đầu tư cùng thúc đẩy

Tổng thể dữ liệu GDP có phần yếu, phần lớn che mờ đi sức chống chịu của nhu cầu nội địa Mỹ. Chi tiêu tiêu dùng, chiếm hơn hai phần ba hoạt động kinh tế Mỹ, nổi bật trong quý hai khi tốc độ tăng trưởng hàng năm tăng mạnh từ mức 0,5% của quý một lên 3,2%.

Sự phục hồi mạnh mẽ của tiêu dùng được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố nhất thời. Nhờ vào "One Big Beautiful Bill" do cựu Tổng thống Trump thúc đẩy, các hộ gia đình Mỹ năm nay nhận được khoản hoàn thuế hào phóng hơn so với các năm trước, phần nào bù đắp lại sức mua bị ăn mòn do giá xăng tăng bởi xung đột tại Trung Đông.

Thêm vào đó, sự suy giảm tạm thời của giá xăng vào cuối quý hai, các nhà bán lẻ tăng cường khuyến mại, cùng với chi tiêu của các tổ chức phi lợi nhuận liên quan tới World Cup bóng đá và bầu cử giữa kỳ gần đây cũng đã thúc đẩy tiêu dùng ở nhiều mức độ khác nhau. Chi tiêu tiêu dùng sau điều chỉnh lạm phát trong tháng 6 đã tăng 0,4% so với tháng trước, ngang bằng mức tăng tháng lớn nhất kể từ tháng 7 năm 2025.

Sự tăng trưởng chi tiêu hộ gia đình chủ yếu đến từ các mặt hàng tiêu dùng lâu bền như đồ nội thất và xe cơ giới. Về dịch vụ, chi tiêu của người tiêu dùng cho các hạng mục tùy chọn như giải trí, ăn uống và lưu trú cũng tăng rõ rệt.

Trong khi đó, đầu tư doanh nghiệp vẫn là trụ cột cốt lõi cho tăng trưởng kinh tế. Trong cuộc đua khốc liệt về lĩnh vực AI, các "ông lớn" công nghệ phớt lờ lo ngại định giá quá cao của nhà đầu tư và tiếp tục mạnh tay rót vốn. Meta (META.US) và Microsoft (MSFT.US) cùng nhiều tập đoàn công nghệ lớn khác tiếp tục đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu trong quý hai, đẩy nhanh bố trí hạ tầng AI, ngoài ra nhu cầu thiết bị công nghiệp và vận tải cũng đóng góp đáng kể. Chủ tịch Fed Kevin Walsh sau cuộc họp chính sách tiền tệ hôm thứ Tư đã mô tả sức chịu đựng của nền kinh tế là "ấn tượng", đồng thời nhấn mạnh đặc điểm "nổi bật nhất" của kinh tế là xu thế đầu tư doanh nghiệp mạnh mẽ.

Do biến động thương mại thường làm méo mó dữ liệu GDP tổng thể, các nhà kinh tế đặc biệt chú ý tới chỉ số nhu cầu nội địa chính xác hơn đã loại trừ thương mại, biến động tồn kho và chi tiêu chính phủ - tức chỉ số Doanh số cuối cùng nội địa tư nhân. Chỉ số này tăng 3,9% trong quý hai, nhanh hơn hơn hai lần so với quý một, là mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2023, tiếp tục củng cố rằng nền tảng của kinh tế Mỹ vẫn vững chắc.

Gió ngược từ chiến tranh: Xuất khẩu ròng và tồn kho trở thành "gót chân Asin"

Xét theo các thành phần của GDP, thương mại đối ngoại và biến động tồn kho là những yếu tố chính kéo tụt kinh tế. Quý hai, xuất khẩu ròng kéo giảm GDP tới 1 điểm phần trăm. Đằng sau sự giảm này vừa do doanh nghiệp gấp rút nhập khẩu trước khi vòng thuế mới có hiệu lực, vừa phản ánh nhu cầu nhập khẩu hàng tư bản tăng vọt.

Biến động tồn kho kéo GDP giảm thêm khoảng 0,67 điểm phần trăm, cho thấy trong cuộc chiến kéo dài sáu tháng với Iran, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tiêu thụ hàng tồn kho.

Đầu tư cố định phi nhà ở tăng trưởng hàng năm 8,4%. Trong đó, đầu tư thiết bị công nghiệp tăng mạnh nhất kể từ năm 2011, đầu tư thiết bị vận tải cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất hai năm qua; đầu tư thiết bị và phần mềm xử lý thông tin vẫn tăng nhưng tốc độ đã chậm lại.

Dù nhu cầu nội địa mạnh, nhưng bóng mây chiến tranh đang dần ăn mòn triển vọng kinh tế. Khi xung đột tái bùng nổ ở Trung Đông, giá xăng trung bình trên toàn nước Mỹ đã trở lại mức trên 4 USD mỗi gallon. Trong bối cảnh tăng lương chỉ vừa kịp đuổi theo lạm phát, các hộ gia đình Mỹ buộc phải sử dụng tới tiền tiết kiệm hoặc giảm tỷ lệ tiết kiệm để duy trì mức chi tiêu hiện tại. Các nhà kinh tế cảnh báo rằng với bất ổn kinh tế ngày càng tăng, mô hình tiêu dùng này khó có thể duy trì, dự kiến người dân có thể sẽ sớm chuyển sang tiết kiệm phòng ngừa, điều này sẽ làm suy yếu nhu cầu nội địa - trụ cột vững chắc nhất hiện tại của nền kinh tế và mang lại rủi ro suy giảm nhất định cho kinh tế Mỹ nửa cuối năm nay.

Lạm phát và Fed: Nội bộ xuất hiện bất đồng

Về lạm phát, dữ liệu công bố cùng ngày cho thấy chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) - chỉ số lạm phát Fed chú ý nhất - đã giảm 0,1% so với tháng trước vào tháng 6, mức giảm lần đầu tiên kể từ năm 2020, chủ yếu do giá dầu quốc tế giảm sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. So với cùng kỳ, tỷ lệ lạm phát giảm từ mức đỉnh ba năm 4,1% của tháng trước xuống còn 3,7%; chỉ số lõi loại trừ giá năng lượng tháng 6 tăng 0,1%, thấp hơn dự báo của thị trường. Trong 12 tháng tính đến tháng 6, mức tăng hàng năm của PCE lõi giảm từ 3,4% xuống 3,3%.

Tuy nhiên, áp lực giá do xung đột địa chính trị chưa bị xóa bỏ. Đợt sụt giảm tháng 6 chủ yếu nhờ hai bên Mỹ - Iran đồng ý đàm phán hòa bình nên giá dầu hạ nhiệt. Nhưng bất đồng vẫn nghiêm trọng, giá dầu duy trì ở mức cao tương đối. Tỷ lệ lạm phát khó có thể xuống dưới 3% trước cuối năm, điều này sẽ tiếp tục tạo áp lực đối với Fed.

Fed đã quyết định giữ nguyên lãi suất cơ bản qua đêm ở mức 3,50%-3,75% trong cuộc họp hôm thứ Tư, nhưng bất ngờ đã có ba thành viên phản đối, họ "có khuynh hướng" tăng thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp này. Tuyên bố của Fed cho biết, dù đối diện với bất ổn lớn do xung đột tại Trung Đông, nhưng hoạt động kinh tế vẫn đang mở rộng vững chắc.

Fed coi chỉ số giá PCE (đặc biệt là PCE lõi) là thước đo chính xác nhất cho xu hướng lạm phát Mỹ. Và chỉ số này cho thấy lạm phát đã vượt xa mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương liên tiếp năm thứ sáu. Các chuyên gia phân tích thị trường dự báo, để triệt tiêu lạm phát, Fed có thể sẽ tái khởi động tăng lãi suất sớm nhất vào tháng 9, điều này cũng phủ bóng lên triển vọng tăng trưởng kinh tế trong nửa cuối năm.