SpaceX đã "mất giá trị tương đương một Tesla"

SpaceX đã làm bốc hơi toàn bộ giá trị thị trường của Tesla.

Kết phiên ngày 27/7, SpaceX ghi nhận ở mức 113,50 USD, giảm gần một nửa so với đỉnh cao 225,64 USD ngày 16/6, số vốn hóa bị "bốc hơi" vượt hơn 1.200 tỷ USD, gần bằng toàn bộ giá trị hiện tại của Tesla.

Chính Tesla cũng đã giảm xuống mức thấp nhất gần một năm trong cùng khoảng thời gian đó.

Điều kịch tính hơn là vào thời điểm then chốt. Ngày 4 tháng 8, SpaceX sẽ công bố báo cáo tài chính đầu tiên kể từ khi niêm yết, và hai ngày sau đó, ngày 6 tháng 8, hơn 900 triệu cổ phiếu do người nội bộ nắm giữ sẽ được giải phóng giao dịch, với tổng giá trị thị trường khoảng 116 tỷ USD.

Từ nay tới cuối năm, tổng số lượng cổ phiếu có thể lưu thông sẽ tăng vọt từ khoảng 639 triệu hiện tại lên 5,33 tỷ cổ phiếu, tức tăng hơn bảy lần. Dòng cung khổng lồ này tràn vào thị trường, liệu có đủ cầu để hấp thụ, là câu hỏi thực tế lớn nhất mà phe đầu cơ phải đối mặt.

Mốc 100 USD, ranh giới bình chọn giữa bên mua và bên bán về AI

100 USD không phải là một con số tùy tiện. Nó là ranh giới cho phe mua bán "liệu SpaceX có đáng giá như một công ty AI không".

Con số hay được xem là đáy - 97 USD, thực ra là giá tham khảo do SpaceX chào mua lại cho nội bộ đầu năm nay trên thị trường phi tập trung khi công ty còn được định giá dưới 200 tỷ USD.

Nhưng nếu cần một mốc neo thực sự, thì vùng option 100 USD còn mang tính then chốt hơn nhiều so với con số 97 USD trong quá khứ.

Theo số liệu Cboe LiveVol, một trong những giao dịch lớn nhất hôm thứ Hai là nhận về khoảng 1,8 triệu USD phí quyền chọn. Bán 5.200 hợp đồng put với giá thực hiện 100 USD, đáo hạn 16/10, đồng thời mua 7.000 hợp đồng put giá thực hiện 85 USD cùng kỳ hạn làm phòng hộ.

Logic của giao dịch này là chỉ cần SpaceX không tụt xuống dưới 100 USD, bên bán sẽ nhận đủ phí quyền chọn. Điều này thực chất tạo ra một ngưỡng "hỗ trợ mềm" do dòng tiền lớn bảo vệ.

Dòng chảy chung của quyền chọn cho thấy, thứ Hai có khoảng 106.000 hợp đồng quyền chọn mua được giao dịch, và 77.000 cho quyền chọn bán; tuy nhiên, tính theo phí quyền chọn, phe vị thế bán chiếm ưu thế, hầu hết trong tổng khoảng 442 triệu USD phí quyền chọn trong ngày là liên quan tới hợp đồng bán.

Chuyên gia chiến lược công nghệ và động lượng tại Prosper Trading Academy ở Chicago, Charles Moon cho biết:

Là nhà đầu tư, giờ vẫn còn quá sớm để vào vị thế; là trader, Phố Wall đang trừng phạt các cổ phiếu AI do chi phí vốn cao.

Lưu ý, một số nhà đầu tư nhỏ lẻ vẫn tiếp tục mua quyền chọn mua out-the-money sâu. Ví dụ, hợp đồng giao dịch lớn nhất hôm thứ Hai là quyền chọn mua giá thực hiện 330 USD, đáo hạn vào thứ Sáu tuần này, chỉ được định giá 0,10 USD/hợp đồng; theo dữ liệu ThinkOrSwim, xác suất có lãi khi đáo hạn chỉ khoảng 0,3%.

Hiện tượng này phản ánh sự chia rẽ cảm xúc thị trường: tổ chức đang xây dựng phòng vệ chiều giảm, trong khi nhỏ lẻ vẫn đặt cược vào kịch bản đảo ngược kỳ diệu.

Dòng cổ phiếu giải phóng chưa từng có ở đầu cung

Ngay cả khi bỏ qua diễn biến giá, kết cấu đợt giải phóng cổ phiếu lần này của SpaceX cũng đã là điều hiếm thấy trên thị trường.

So với quy tắc IPO truyền thống "giải phóng đồng loạt sau 180 ngày", SpaceX lại thiết kế cơ chế giải phóng theo từng giai đoạn và lệch thời điểm.

Ngày 6/8, tức hai ngày giao dịch sau khi công ty công bố báo cáo quý đầu tiên, khoảng 911,5 triệu cổ phiếu được giải phóng đầu tiên; sau đó tiếp tục được giải phóng dần từng tháng, tới đầu tháng 12, số cổ phiếu lưu thông toàn thị trường tích lũy lên 5,33 tỷ đơn vị.

Với nhịp giải phóng này, có nghĩa trong vài tháng tới, gần như cứ hơn một tháng thị trường lại phải hấp thụ thêm lượng cung tương đương 5%-7% tổng số cổ phiếu. Với một doanh nghiệp mới niêm yết, cơ chế định giá chưa ổn định, tốc độ bơm cung này là sức ép không thể coi nhẹ.

Bản cáo bạch IPO còn kèm điều khoản kích hoạt: nếu giá cổ phiếu SpaceX đạt mức 175,50 USD ít nhất 5/10 phiên trước khi công bố kết quả kinh doanh, sẽ có thêm tối đa 455,8 triệu cổ phiếu được giải phóng ngay sau khi kết quả được công bố.

Tính theo giá đóng cửa ngày thứ Hai 119,85 USD, để đạt mốc này cần giá tăng thêm hơn 46% nữa, mà thị trường đều cho rằng xác suất xảy ra trong ngắn hạn là rất thấp.

Bên bán tiềm năng lớn nhất hiện giờ lại không phải là nỗi lo lớn nhất. Musk hiện nắm giữ khoảng 7,8 tỷ cổ phiếu (60% vốn), thời hạn khóa sẽ kéo dài ít nhất một năm sau IPO, nên ngắn hạn không gây áp lực bán ra trực tiếp.

Điều quan trọng hơn là theo dõi động thái của các nhà đầu tư tư nhân ban đầu. Đợt gọi vốn tư nhân của SpaceX cách đây một năm được định giá khoảng 400 tỷ USD, hiện giá cổ phiếu dù đã giảm nhiều so với đỉnh nhưng vẫn mang lại lợi nhuận lớn trên sổ sách cho nhóm này, nên ý muốn chốt lời không thể xem nhẹ.

Theo dữ liệu S3 Partners, hiện khoảng 30% số lượng cổ phiếu có thể giao dịch là đang ở trạng thái bán khống, vị thế bán đang thu lợi khoảng 7 tỷ USD. Charles Moon nhận định:

Tôi không nghĩ việc giải phóng cổ phiếu sẽ tệ như lo lắng, nhưng chắc chắn cũng không giúp được gì cho giá cổ phiếu.

Tiến độ hiện thực hóa câu chuyện cơ bản và tái cấu trúc định giá

Bỏ qua áp lực giải phóng cổ phiếu, câu chuyện tăng trưởng cốt lõi được SpaceX tuyên bố khi IPO, cũng đã bị thực tế thử thách vài tuần qua.

Starship trước đó đã bị hủy phóng do sự cố động cơ, phủ bóng lên lộ trình thương mại hóa của SpaceX trong lĩnh vực khai phá không gian.

Thị trường từng đặt nhiều kỳ vọng vào Starship, không chỉ để giảm chi phí triển khai vệ tinh, hỗ trợ mở rộng mạng lưới StarLink, mà còn có thể vận chuyển hạ tầng tính toán không gian cho tương lai. Tiến độ phóng Starship là một trong những trụ cột then chốt của câu chuyện định giá.

"Tính toán trong không gian" là một câu chuyện được lặp lại nhiều khi SpaceX IPO, nhưng chu kỳ hiện thực hóa khá dài, khó đóng góp doanh thu rõ rệt trong ngắn hạn.

Khi môi trường vĩ mô chuyển từ chấp nhận định giá cao cho AI sang siết chặt chi tiêu vốn, SpaceX cũng đang trải qua quá trình điều chỉnh tương tự với toàn nhóm cổ phiếu hạ tầng AI.

Biến động mạnh của SpaceX đã lan tỏa tác động đến toàn thị trường cổ phiếu mới.

Theo số liệu Bloomberg, tỷ suất lợi nhuận bình quân gia quyền của các công ty mới niêm yết năm nay đã xuống âm 4,4%. Dù loại trừ SpaceX và SK hynix, tỷ suất lợi nhuận cổ phiếu mới năm nay chỉ còn 5,3%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 9,4% của chỉ số S&P 500 cùng kỳ.

Báo cáo tài chính quý đầu tiên sắp công bố sẽ là cửa sổ then chốt để thị trường hiệu chỉnh lại đánh giá cơ bản về SpaceX.

Tuy nhiên, báo cáo này lại được công bố gần như cùng lúc với đợt giải phóng đầu tiên, nên kết quả kinh doanh sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quyền mặc cả giữa hai phe khi cổ phiếu được "xả lũ".

Làm thế nào cân bằng giữa áp lực giải phóng thanh khoản và ổn định giá cổ phiếu sẽ là bài toán trọng tâm cho SpaceX cùng nhóm bảo lãnh phát hành trong vài tháng tới.