Chiến tuyến Biển Đỏ leo thang: Houthi tấn công hai lần trong một ngày vào cơ sở dầu mỏ tại cảng Biển Đỏ của Ả Rập Saudi, Ả Rập Saudi đáp trả bằng không kích

Căng thẳng giữa lực lượng Houthi ở Yemen và Ả Rập Xê Út đã leo thang nhanh chóng vào ngày 25 tháng 7, hai bên tiến hành một vòng tấn công lẫn nhau chỉ trong cùng một ngày, tình hình đang trượt dần về hướng khôi phục lại cuộc nội chiến Yemen kéo dài hàng thập kỷ.

Theo Tin tức Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc ngày 25 tháng 7, lực lượng Houthi cùng ngày ra tuyên bố công bố đã tiến hành hai đợt tấn công vào hai cơ sở của Saudi Aramco trên bờ biển Đỏ của Ả Rập Xê Út — đợt đầu tiên nhằm vào Jizan, đợt thứ hai vào Yanbu, đều sử dụng tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái, khẳng định đã “bắn trúng chính xác, trực diện”. Theo Tân Hoa Xã, Ả Rập Xê Út lập tức đáp trả bằng không kích, tấn công nhiều vị trí của lực lượng Houthi tại tỉnh Marib và Jawf của Yemen, khiến nhiều tay súng thiệt mạng, trong đó có cả nhân viên kỹ thuật tên lửa.

Các nhà phân tích cho rằng, rủi ro trọng tâm trong đợt leo thang lần này chính là vị trí chiến lược của Yanbu. Sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa vì xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel, biển Đỏ đã trở thành tuyến xuất khẩu trọng yếu của Ả Rập Xê Út, buộc nước này phải dồn việc xuất khẩu dầu thô qua Yanbu, phụ thuộc lớn vào một đường ống dẫn dầu theo hướng đông-tây. Nếu Yanbu bị tàn phá nghiêm trọng, năng lực xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp, kéo theo những tác động nghiêm trọng đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Hai đợt tấn công của lực lượng Houthi: Jizan và Yanbu bị tập kích cùng ngày

Theo Tin tức Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc, lực lượng Houthi xác định hành động lần này là để trả đũa các cuộc không kích trước đó của Ả Rập Xê Út nhằm vào TP. Al Hudaydah, cảng Al Hudaydah và đảo Kamaran.

Đợt hành động đầu tiên dùng “hàng chục” tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái, tấn công mục tiêu “nhạy cảm” của Saudi Aramco tại Jizan. Ở Jizan có một nhà máy lọc dầu lớn. Đợt thứ hai sử dụng kết hợp tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái, tấn công mục tiêu “nhạy cảm” của Saudi Aramco tại Yanbu. Yanbu là đầu mối xuất khẩu dầu thô quan trọng của Ả Rập Xê Út.

Người phát ngôn lực lượng Houthi Yahya Sare'e cảnh báo trong tuyên bố rằng sẽ “không ngần ngại mở rộng các hành động và leo thang biện pháp tùy theo diễn biến các giờ và ngày tới”, đồng thời nhấn mạnh lệnh phong tỏa hàng hải với Ả Rập Xê Út vẫn sẽ tiếp tục.

Theo các phương tiện truyền thông, một quan chức an ninh Hy Lạp cho biết, hệ thống phòng không của Ả Rập Xê Út trong ngày đã đánh chặn hai tên lửa đạn đạo phóng từ Yemen bay về phía Yanbu, và một hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất, vận hành bởi Hy Lạp, cũng đã bắn hạ một máy bay không người lái từ Yemen. Hy Lạp triển khai hệ thống phòng không này ở Ả Rập Xê Út từ năm 2021 theo thỏa thuận song phương, chuyên bảo vệ hạ tầng năng lượng thiết yếu.

Không kích đáp trả của Ả Rập Xê Út: Nhiều vị trí tại Marib và Jawf bị tấn công

Theo Tân Hoa Xã, truyền hình quốc gia Yemen cho hay, liên quân do Ả Rập Xê Út lãnh đạo cùng ngày đã thực hiện các cuộc không kích vào nhiều mục tiêu quân sự ở khu vực phía bắc do Houthi kiểm soát, các mục tiêu bao gồm “bệ phóng tên lửa, bệ phóng rocket và kho vũ khí” tại các tỉnh Marib và Jawf.

Một quan chức quân sự địa phương đề nghị giấu tên xác nhận với Tân Hoa Xã về các vụ tấn công trên, cư dân địa phương cũng cho biết khu vực mục tiêu liên tiếp nghe thấy tiếng nổ. Theo tin tức, vụ không kích làm “nhiều tay súng Houthi thiệt mạng, trong đó có cả kỹ thuật viên tên lửa”, tuy nhiên đến nay chưa có tổ chức độc lập nào đánh giá được mức độ thiệt hại.

Người phát ngôn liên quân do Ả Rập Xê Út lãnh đạo, Thiếu tướng Turki al-Maliki cho biết, đợt không kích lần này nhắm vào “các mục tiêu quân sự hợp pháp mà lực lượng dân quân Houthi sử dụng để đe dọa tàu thương mại ở Biển Đỏ”, đồng thời khẳng định các hành động này “kiên quyết, dứt khoát và tiết chế”. Ông cho biết thêm, cảng Al Hudaydah do Houthi kiểm soát không phải là mục tiêu của đợt tấn công và tất cả cảng Yemen vẫn mở với tàu thuyền thương mại.

Đáng chú ý, các nhà phân tích nhận định, đợt không kích này là lần đầu tiên liên quân do Ả Rập Xê Út lãnh đạo thừa nhận công khai tấn công sau bốn năm kể từ thỏa thuận ngừng bắn trước đó, cho thấy tình hình đã vượt ngưỡng ranh giới ngầm giai đoạn trước.

Ả Rập Xê Út can thiệp vào nội chiến Yemen từ năm 2015, dẫn đầu liên quân Arab đối đầu lực lượng Houthi. Các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 4 năm 2022, nhưng năm 2023 sau khi Hamas tấn công Israel và lực lượng Houthi gia tăng tấn công vào tuyến vận chuyển trên biển Đỏ, nỗ lực ngoại giao hướng đến hòa bình lâu dài đã bị đình trệ.

Tầm quan trọng chiến lược của Yanbu: Yết hầu năng lượng dưới sự phong tỏa Hormuz

Điểm nhạy cảm cốt lõi của xung đột lần này nằm ở vai trò đặc biệt của Yanbu trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.

Trong thời gian Hormuz bị phong tỏa vì xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel, biển Đỏ đã trở thành tuyến giao thương và xuất khẩu chủ chốt của Ả Rập Xê Út. Ả Rập Xê Út buộc phải chuyển xuất khẩu dầu sang Yanbu, khiến hoạt động vận chuyển dầu phụ thuộc lớn vào một đường ống dẫn dầu đông-tây.

Điều này có nghĩa, Yanbu không còn là một cảng xuất khẩu bình thường mà đã trở thành cửa ngõ xuất khẩu thay thế duy nhất cho Ả Rập Xê Út trong tình trạng tuyến Hormuz bị phong tỏa.

Nếu Yanbu bị phá hoại nghiêm trọng, Ả Rập Xê Út sẽ gần như bị phong tỏa hoàn toàn tuyến xuất khẩu dầu thô, tác động sẽ lan rộng trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Đợt xung đột này không phải sự kiện đơn lẻ, mà là sự bùng phát tập trung của nhiều diễn biến căng thẳng thời gian gần đây.

Đầu tuần này, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc đưa tin, lực lượng Houthi đã tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út và tấn công hai tàu chở dầu của Saudi trên biển Đỏ. Hãng thông tấn quốc gia Ả Rập Xê Út đưa tin, một chiếc tàu Saudi mang tên NCC MASA đã bị tấn công tại biển Đỏ ngày 25 tháng 7, thân tàu chỉ bị hư hại nhẹ, thủy thủ đoàn an toàn và tàu tiếp tục hành trình sau khi kiểm tra.