Số lượng sa thải doanh nghiệp ở Mỹ tháng 9 thấp nhất trong bốn năm cùng kỳ, nhưng ý muốn tuyển dụng giảm xuống mức thấp nhất trong mười lăm năm cùng kỳ

Thị trường lao động Mỹ thể hiện một bức tranh mâu thuẫn: các hoạt động sa thải đang hạ nhiệt nhưng ý định mở rộng tuyển dụng của doanh nghiệp cũng ở mức thấp, phản ánh tâm thế chờ đợi của giới doanh nghiệp trước nhiều bất ổn.

Theo báo cáo do công ty tuyển dụng Challenger, Gray & Christmas Inc. công bố ngày thứ Năm, 1/10 theo giờ miền Đông Mỹ, số lượng sa thải do các doanh nghiệp Mỹ công bố trong tháng 9 giảm gần 20% so với cùng kỳ, còn 43.281 người, mức thấp nhất trong các tháng 9 từ năm 2022 tới nay. Cùng ngày, số liệu do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố cho thấy, số người lần đầu xin trợ cấp thất nghiệp tại Mỹ trong tuần trước tiếp tục dưới 200.000 người tuần thứ ba liên tiếp, gần chạm mức thấp kỷ lục kể từ năm 1969.

Tuy nhiên, một mặt khác của thị trường lao động cũng rất đáng cảnh giác. Các kế hoạch tuyển dụng mà doanh nghiệp công bố cho tháng 9 chỉ đạt 90.787 người, giảm 23% so với cùng kỳ năm trước, lập mức thấp nhất trong các tháng 9 từ năm 2011. Làn sóng tuyển dụng thời vụ thường đi kèm mùa mua sắm cuối năm không xuất hiện, cho thấy nhà tuyển dụng rất thận trọng về triển vọng kinh tế. Việc Fed tăng lãi suất, giá năng lượng cao và tình hình căng thẳng kéo dài tại Iran là những yếu tố chính kìm hãm ý muốn tuyển dụng của doanh nghiệp.

Báo cáo Challenger cho thấy, số người bị sa thải trong tháng 9 giảm 18% so với tháng trước; tổng số nhân sự bị doanh nghiệp Mỹ công bố cho sa thải trong 9 tháng đầu năm là 573.195 người, giảm 39% so với cùng kỳ năm 2025 là 946.426 người; riêng quy mô sa thải quý III giảm mạnh 43% so với cùng kỳ.

Theo số liệu công bố cùng ngày từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, tính đến tuần kết thúc ngày 26/9, số đơn lần đầu xin trợ cấp thất nghiệp sau điều chỉnh theo mùa đạt 197.000, giảm 1.000 so với tuần trước đó, thấp hơn dự báo 200.000 của các nhà kinh tế khảo sát bởi Reuters. Số đơn xin trợ cấp đã duy trì dưới 200.000 ba tuần liên tiếp, tiệm cận mức thấp nhất kể từ năm 1969.

Số người tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp cũng giảm, tính đến tuần kết thúc ngày 19/9 là 1,701 triệu người sau điều chỉnh theo mùa, thấp nhất kể từ tháng 4/2023.

Một số nhà kinh tế lưu ý, số liệu sa thải ở mức thấp lịch sử nếu duy trì sẽ tạo ra lo ngại về việc thị trường lao động quá nóng. Stephen Stanley, chuyên gia kinh tế trưởng Mỹ của Santander US Capital Markets nhận định, "Hiện tại có vẻ chúng tôi vẫn còn cách xa kết quả này, nhưng đây là một rủi ro mới đang được Ủy ban thị trường mở Liên bang (FOMC) chú ý."

Dù tình hình sa thải giảm tốc, ý định mở rộng tuyển dụng của các doanh nghiệp cũng đồng thời suy yếu. Số kế hoạch tuyển dụng công bố tháng 9 tăng mạnh so với mức 12.325 của tháng 8, nhưng giảm 23% so với cùng kỳ năm trước và lập mức thấp kỷ lục kể từ tháng 9 năm 2011 đến nay.

Andy Challenger trong tuyên bố cho rằng hiện tượng này do nhiều áp lực chồng lên nhau. "Doanh nghiệp hiện ở trạng thái chờ đợi," ông nói, "nhà tuyển dụng phải đối mặt với chi phí năng lượng cao, triển vọng chiến tranh với Iran bất định, nguy cơ chi phí tuyển dụng tăng do Fed nâng lãi suất và nguy cơ chi phí y tế tăng vọt."

Tại cuộc họp FOMC tháng 9, Fed đã nhất trí nâng lãi suất lần đầu tiên trong ba năm, đồng thời ám chỉ sẽ tiếp tục siết chặt chính sách tiền tệ. Công cụ của Sàn thương mại Chicago (CME) cho thấy xác suất thị trường dự đoán Fed sẽ nâng lãi suất thêm lần nữa tại cuộc họp 27-28/10 là khoảng 37,1%, giảm mạnh so với mức 68,6% của một tuần trước đó.

Carl Weinberg, chuyên gia kinh tế trưởng của High Frequency Economics cho biết, "Ở một thời điểm nào đó, chi phí năng lượng và giá nguyên vật liệu cao kéo dài sẽ buộc doanh nghiệp phải sa thải nhân viên biên để bảo vệ biên lợi nhuận, tuy nhiên hiện chưa xuất hiện tín hiệu này."

Xét theo ngành, các công ty công nghệ công bố sa thải 10.799 người trong tháng 9, tăng 77% so với 6.103 người của tháng 8.

Trong 9 tháng đầu năm, ngành công nghệ chiếm 29% tổng số lao động bị sa thải, đứng đầu các ngành.

Đáng chú ý, nguyên nhân chính của sa thải trong tháng 9 là do tình hình thị trường và kinh tế, song xét cả năm thì trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành lý do bị viện dẫn nhiều nhất, chiếm khoảng 21% tổng số kế hoạch sa thải.

Các số liệu trên là dữ kiện mang tính tham khảo trước khi báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 9 của Mỹ công bố vào thứ Sáu tới.

Theo các nguồn tin, thị trường đồng thuận dự báo số việc làm phi nông nghiệp tăng thêm khoảng 90.000 người trong tháng 9, và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,1%.

Khảo sát do Conference Board công bố ngày thứ Ba cho thấy, trong tháng 9, tỷ lệ người tiêu dùng đánh giá cơ hội việc làm "dồi dào" đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 2/2021, trong khi tỷ lệ cho rằng cơ hội việc làm "khan hiếm" đã tăng lên mức cao nhất hơn 5 năm rưỡi, phản ánh cảm nhận chủ quan về thị trường việc làm của người lao động bình thường đã chuyển sang hướng bi quan rõ rệt.