Morgan Stanley cảnh báo: Cơn sốt lưu trữ AI đang tiến gần đến điểm bùng phát, giá bộ nhớ có thể đạt đỉnh vào quý IV

Theo báo cáo mới nhất của Morgan Stanley, cơn sốt ngành lưu trữ bán dẫn do trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy đang tiến gần đến điểm ngoặt, giá hợp đồng bộ nhớ dự kiến sẽ đạt đỉnh vào quý 4, đánh dấu vòng chu kỳ ngành này đang có những thay đổi sâu sắc.

Theo Trạm giao dịch Chasing Wind, Shawn Kim – Giám đốc nghiên cứu công nghệ Châu Á và Châu Âu của Morgan Stanley đã chỉ ra trong báo cáo phát hành ngày 21 tháng 7 rằng, động lực nâng cao lợi nhuận cho các nhà sản xuất lưu trữ trên thị trường đang giảm sút đáng kể, dữ liệu cho thấy tỷ lệ nâng cao lợi nhuận ròng đã giảm từ đỉnh điểm 92% xuống còn 77%. Đây là tín hiệu sớm cho thấy chu kỳ nâng cấp lợi nhuận đang mất đi động lực, định giá lợi nhuận ngành lưu trữ đang trở về trạng thái hợp lý thay vì trạng thái cuồng nhiệt như trước.

Dưới tác động đó, định giá của các ông lớn trong ngành đã giảm mạnh từ mức đỉnh gần đây. Thu nhập trên mỗi cổ phiếu kỳ hạn 1 năm của SK Hynix gần đây có xu hướng giảm, tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách giảm còn 2,5 lần, Samsung còn 1,7 lần. Dù định giá vẫn cao hơn mức trung bình dài hạn, các nhà đầu tư đã bắt đầu phản ứng với tốc độ tăng trưởng đạt đỉnh và khả năng lợi nhuận sẽ bị thu hẹp trong tương lai.

Song song đó, tồn kho DRAM và NAND trong quý 2 đã tăng trở lại, chủ yếu do các nhà sản xuất module bộ nhớ thúc đẩy. Dù tốc độ thay đổi chu kỳ đang đạt đỉnh, các nhà phân tích Morgan Stanley cho rằng chu kỳ lưu trữ lần này sẽ kéo dài thay vì sụp đổ đột ngột.

Đầu tư vào hạ tầng AI là điểm đánh giá tích cực nhất trong ba quan điểm cốt lõi của Morgan Stanley và cũng là nguyên nhân chính kéo dài chu kỳ hưng thịnh của ngành lưu trữ lần này.

Báo cáo tập trung quan sát không chỉ số lượng mô hình phát hành mà còn là cường độ huấn luyện và suy luận của các mô hình lớn dẫn đầu, nguồn vốn, doanh thu định kỳ hàng năm và xu hướng chi tiêu vốn của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu lớn. Trong đó, chi tiêu vốn siêu lớn vào quý 2 năm 2026 được xem là điểm xác thực then chốt hơn.

Tuy nhiên, giữa nhu cầu AI mạnh và giá lưu trữ tăng liên tục tồn tại một khoảng cách logic quan trọng. Cơ sở hạ tầng bắt đầu tạo ra lợi nhuận không có nghĩa năng lực tính toán đã dư thừa; năng lực mô hình tăng, giá giảm cũng không đồng nghĩa các doanh nghiệp đám mây sẽ liên tục nâng chi tiêu vốn. Điều thực sự quyết định độ dốc nhu cầu lưu trữ vẫn là việc các doanh nghiệp đám mây có tiếp tục rót vốn vào năng lực tính toán, mạng lưới và hạ tầng trung tâm dữ liệu hay không.

Nhận định giá lưu trữ đạt đỉnh vào quý 4 năm 2026 không chỉ đơn giản dựa vào đường cong giá, mà là kết quả tổng hợp minh chứng của nhiều tín hiệu từ các khía cạnh khác nhau.

Trước tiên là tốc độ tăng giá theo năm giảm dần. Tốc độ tăng giá hợp đồng DRAM theo năm đã giảm từ mức đỉnh của chu kỳ, trong khi tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách kỳ hạn của các cổ phiếu lưu trữ trên thị trường không mở rộng mạnh cùng lúc, cho thấy dòng tiền không định giá ngành dựa trên "lợi nhuận cao mới kéo dài mãi mãi".

Thứ hai là sự thay đổi hướng tồn kho. Quý 2, tồn kho DRAM và NAND đều tăng, chủ yếu do các nhà sản xuất module lớn thúc đẩy. Bản thân việc tồn kho tăng không nhất thiết phản ánh nhu cầu hạ nguồn xấu đi, nhưng trong bối cảnh tốc độ tăng giá theo năm đã đi xuống, tồn kho module tăng sẽ khiến thị trường nhạy cảm hơn với áp lực xả hàng tồn kho tiếp theo.

Tiếp đến là động lực kỳ vọng lợi nhuận suy giảm. Tỷ lệ nâng dự báo lợi nhuận ròng dù vẫn ở mức dương nhưng đã giảm từ đỉnh 92% về 77%, dư địa đồng thuận tiếp tục nâng dự báo ngày càng thu hẹp. Việc EPS năm tới của SK Hynix gần đây giảm cũng cho thấy thị trường đã bắt đầu tính đến khả năng tốc độ tăng trưởng lợi nhuận giai đoạn tiếp theo chậm lại.

Khi ba tín hiệu xuất hiện đồng thời, điểm trọng tâm của thị trường chuyển từ "lợi nhuận còn tăng được bao nhiêu" sang "tốc độ tăng lợi nhuận có duy trì được bao lâu" – đây chính là lộ trình điển hình khiến các cổ phiếu lưu trữ chịu áp lực định giá trước dù nền tảng cơ bản vẫn còn tốt.

Hợp đồng cung ứng dài hạn (LTA) mà các nhà sản xuất lưu trữ ký với khách hàng hạ nguồn là một trong những luận điểm trung lập của Morgan Stanley. Thị trường không vì sự tồn tại của các hợp đồng này mà định giá mặt bằng trung tâm ngành cao hơn đáng kể.

Logic này có tiền lệ trong lịch sử giai đoạn dịch bệnh: hợp đồng dài hạn không tự nhiên triệt tiêu rủi ro chu kỳ. Khi giá và quan hệ cung cầu thay đổi, hợp đồng có thể bị đàm phán lại hoặc khiến khách hàng bị dồn mua thêm hàng tồn kho. Nhu cầu cấu trúc tăng mạnh có thể song hành cùng biến động chu kỳ truyền thống, hai yếu tố này không loại trừ nhau.

Xét về mặt định giá, Samsung hiện có tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách khoảng 1,7 lần, SK Hynix khoảng 2,5 lần, đều đã giảm rõ rệt từ đỉnh gần đây, nhưng vẫn cao hơn mức trung bình dài hạn của từng hãng. Cục diện này phản ánh chính xác hàm ý của nhận định trung lập: ngành lưu trữ không bị xem là cổ phiếu thuần chu kỳ, nhưng cũng chưa hình thành câu chuyện "AI tái tạo ngành lưu trữ, định giá tái lập toàn diện".

Sự phân hóa cấu trúc cung phù hợp đang mang đến cho ngành lưu trữ hai logic cung cầu tách biệt rõ. Samsung, SK Hynix và Micron chuyển nhiều nguồn lực sản xuất sang bộ nhớ băng thông cao (HBM), vô tình tạo dư địa cho DDR5 phổ thông; tuy nhiên, căng thẳng nguồn cung HBM vẫn chưa hạ nhiệt.

DRAM thương mại đối mặt với áp lực nguồn cung mới bổ sung, trong khi bộ nhớ băng thông cao vẫn bị bó buộc bởi yêu cầu công nghệ tiên tiến, đóng gói hiện đại và băng thông. Hai thị trường này đang tiến tới hai trạng thái cân bằng cung cầu riêng biệt.

Giá lưu trữ cao và băng thông hạn chế cũng tạo cơ sở kinh doanh cho đổi mới trong lưu trữ. Morgan Stanley ước tính tổng quy mô thị trường có thể khai thác liên quan khoảng 25 tỷ USD, bao phủ nhiều con đường công nghệ liên quan dung lượng, băng thông, tiêu thụ điện năng và kiến trúc hệ thống, chứ không phải chỉ một loại chip riêng biệt. Nhu cầu dài hạn cho thiết bị lại gắn chặt với tiến độ giao máy EUV; Morgan Stanley dự báo ASML sẽ xuất xưởng 92 máy EUV trong năm tài chính 2027, nâng lên 104 máy năm 2028, tương ứng với kỳ vọng mở rộng sản xuất logic và bộ nhớ tiên tiến, nhưng không đồng nghĩa tất cả các nhà sản xuất lưu trữ đều sẽ hưởng lợi cùng lúc.