Đằng sau sự tăng vọt của GIGGLE: Meme và hoạt động từ thiện có thể cùng tồn tại không?

Khi một dự án giáo dục gặp gỡ một đồng Meme do cộng đồng tự phát tạo ra, điều kỳ diệu đã xảy ra.

Tác giả: Nicky, Foresight News

Bạn còn nhớ vào tháng Ba năm ngoái, khi CZ nhẹ nhàng đề cập trên Twitter về việc muốn làm một dự án giáo dục, hầu hết mọi người đều nghĩ đó chỉ là một dự án phụ mang tính cảm xúc của nhà sáng lập Binance. Không ai ngờ rằng, dự án mang tên Giggle Academy này, sau một năm rưỡi lại sinh ra một đồng Meme tăng giá hơn 1000 lần, và điều bất ngờ hơn nữa là đồng Meme này thực sự đang thay đổi thế giới thực.

Khởi nguồn: Một giấc mơ giáo dục thuần túy

Tháng 3 năm 2024, CZ công bố dự án mới của mình là Giggle Academy — một nền tảng giáo dục cơ bản miễn phí dành cho toàn cầu. Tháng 3 năm nay, trong cuộc phỏng vấn với Foresight News, ông đã chia sẻ một cách chân thành về suy nghĩ của mình: "Khi tôi ở Mỹ không có việc gì làm, tôi nghĩ về việc làm gì có thể tạo ra ảnh hưởng tích cực lớn nhất."

Ý tưởng làm Giggle Academy của CZ bắt nguồn từ việc quan sát hệ thống giáo dục hiện tại. "Lớp học bây giờ giống như dây chuyền sản xuất, những đứa trẻ giỏi toán có thể bị ép phải dành nhiều thời gian học tiếng Anh, cuối cùng tất cả đều trở thành 'học sinh trung bình'." Ông nói trong cuộc phỏng vấn, thế giới tương lai cần những người có "điểm mạnh đủ dài", chứ không phải những người có "điểm trung bình đẹp". Trên thế giới vẫn còn hàng tỷ trẻ em không có cơ hội đến trường, đặc biệt là ở châu Phi, việc xây dựng trường học vật lý quá kém hiệu quả, nhưng điện thoại và máy tính bảng đã phổ cập — tại sao không dùng phương pháp gamification, để trẻ em vừa chơi vừa học?

Tầm nhìn của CZ rất rõ ràng: không phải đào tạo trẻ em vào Harvard, mà là giúp chúng nắm vững kỹ năng kiếm sống. "Trẻ 10 tuổi đã có thể làm gán nhãn dữ liệu AI để kiếm tiền, cháu trai tôi 13 tuổi đã quản lý một cộng đồng game 14.000 người." Thái độ thực tế này đã đặt nền móng cho sự khác biệt của dự án.

Nhóm dự án đã thiết kế logo một cách tỉ mỉ, khuôn mặt cười được tạo thành từ ký tự "Gi", hình dạng chữ "G" lè lưỡi, đều thể hiện ý định muốn phá vỡ không khí nặng nề của giáo dục truyền thống. Quan trọng hơn, CZ cho biết: "Tất cả nội dung đều miễn phí, tôi nghĩ khoản đầu tư này có tỷ suất lợi nhuận cao hơn bất kỳ hoạt động từ thiện nào."

Bước ngoặt: Hành động tự phát của cộng đồng

Bước ngoặt xảy ra vào ngày 21 tháng 9 năm 2025, Giggle Academy thông báo chấp nhận quyên góp bằng tiền mã hóa, quy tắc rất đơn giản: tất cả khoản quyên góp đều có thể kiểm tra trên chuỗi, quỹ sẽ được dùng để khuyến khích các thành viên cộng đồng đóng góp.

Sau đó, token GIGGLE do cộng đồng tự phát tạo ra bắt đầu hoạt động một cách lặng lẽ. Thiết kế của token này đơn giản nhưng khéo léo: mỗi giao dịch bị đánh thuế 5%, 100% số tiền này chuyển vào hợp đồng thông minh GiggleFund.

Hiệu quả thấy ngay lập tức, chỉ trong 12 giờ sau khi mở quyên góp, Giggle Academy đã nhận được hơn 1 triệu đô la quyên góp, trong đó 90% đến từ thuế giao dịch của token GIGGLE. Ngay cả bản thân CZ cũng cảm thấy ngạc nhiên: "Tôi vẫn không hiểu, một đồng coin có vốn hóa 5 triệu đô la làm sao có thể tạo ra 900.000 đô la phí quyên góp chỉ trong 12 giờ."

Điều bất ngờ hơn là thái độ thay đổi của CZ: "Điều này hoàn toàn thay đổi quan điểm của tôi về Meme coin. Meme coin thực sự có ích." Những lời này đã gây tiếng vang lớn trong cộng đồng, vốn hóa GIGGLE trong ngày đã vượt 50 triệu đô la.

Những diễn biến sau đó không phải lúc nào cũng suôn sẻ. Ngày 25 tháng 9, tài khoản chính thức của GIGGLE nghi ngờ bị hack, vốn hóa token giảm hơn 60% trong thời gian ngắn, có lúc xuống dưới 10 triệu đô la. Có người lo lắng GIGGLE sẽ lặp lại vết xe đổ của các Meme coin về 0.

Không ai ngờ rằng, ngày 3 tháng 10 GIGGLE niêm yết trên Binance Alpha, ngày 9 niêm yết hợp đồng vĩnh cửu trên Binance. Đến ngày 10, CZ thông báo trên X: "Chỉ trong chưa đầy 20 ngày, đã có 11 triệu đô la BNB được quyên góp cho Giggle Academy."

Ngày 25, GIGGLE niêm yết trên Binance spot, giá token có lúc vượt 300 đô la, vốn hóa vượt 300 triệu đô la. Nhưng đến ngày hôm sau, giá token bắt đầu giảm liên tục, ngày 4 tháng 11 có lúc xuống dưới 50 đô la.

Cột mốc thực sự cũng xuất hiện vào ngày 4 tháng 11. Binance thông báo sẽ quyên góp 50% phí giao dịch spot và margin của GIGGLE để hỗ trợ các dự án từ thiện do Giggle Fund khởi xướng. Giggle Academy ngay sau đó cho biết sẽ dùng 50% số tiền này để đốt token.

Nhưng cơ chế đốt của GIGGLE đã tạo ra một nghịch lý thú vị: khi Binance thông báo sẽ quyên góp 50% phí giao dịch cho Giggle Fund, còn phía dự án lại chọn dùng số tiền này để đốt token, câu chuyện từ thiện thuần túy ban đầu bắt đầu nhuốm màu sắc của các thao tác tài chính.

Mô tả của He Yi về "hai chiều cùng tiến" thực sự vẽ nên một bức tranh đẹp, nhưng thực tế có thể phức tạp hơn nhiều. Khi hiệu ứng từ thiện trở thành điểm tựa cho giá trị token, khi cơ hội giáo dục của trẻ em và lợi nhuận đầu tư của người nắm giữ token được đặt lên cùng một bàn cân, Giggle Academy buộc phải đối mặt với một bài toán: làm sao tìm được điểm cân bằng giữa thiện ý và lợi ích.

Giống như kết cục của hầu hết các Meme coin, chúng ta không biết liệu GIGGLE cuối cùng có về 0 hay không, những holder lời hay lỗ có thực sự có lòng tốt hay không, nhưng làn sóng này do Binance thúc đẩy chắc chắn sẽ để lại dấu ấn cho những người đến sau và hệ sinh thái Meme.