Tác giả: World Capital Markets
Biên dịch: Saoirse, Foresight News
Cuộc tranh luận giữa chuỗi ứng dụng (Appchains) và chuỗi tổng quát (GP Chains) chưa bao giờ dừng lại. Hai mô hình này đều có những ưu điểm riêng, nhưng khi nhìn từ góc độ lịch sử và kinh tế học, ta sẽ thấy việc xây dựng hợp đồng vĩnh viễn trên chuỗi tổng quát là điều hoàn toàn hợp lý.
Thực tế, ý tưởng rằng các ứng dụng nên tự xây dựng chuỗi độc lập là hoàn toàn ngược lại với bản chất. Những ứng dụng thực sự chất lượng nên hỗ trợ cho chuỗi tổng quát, thay vì tách biệt thành từng "hòn đảo thông tin" cô lập.
Bản chất của tài chính là tích hợp, không phải phân tán
Quy luật phát triển của ngành tài chính chưa bao giờ là phân tán, mà luôn là tích hợp không ngừng.
Năm 1921, Mỹ có khoảng 30,000 ngân hàng; ngày nay, con số này chỉ còn khoảng 4,300, giảm 86%. Tại sao lại có sự thay đổi này? Câu trả lời nằm ở cơ sở hạ tầng chia sẻ, tiêu chuẩn thống nhất và cơ chế thanh toán hiệu quả. Cơ sở hạ tầng càng ít, thanh khoản càng mạnh, hiệu ứng quy mô càng rõ rệt.
Dù mỗi năm đều xuất hiện hàng loạt dự án blockchain mới, nhưng ngay cả khi các giải pháp thay thế xuất hiện dày đặc như "vụ nổ sự sống kỷ Cambri", Ethereum - một blockchain chậm và chi phí cao - vẫn đứng đầu về tổng giá trị khóa (TVL), với lợi thế vượt trội: quy mô của nó gần gấp 10 lần Solana.
Dưới đây là top 5 blockchain có tổng giá trị khóa cao nhất tính đến ngày 31 tháng 8 năm 2025
Nguồn dữ liệu:
Sau Ethereum, bảng xếp hạng vẫn chủ yếu là các chuỗi tổng quát. Cuối cùng bạn sẽ thấy HyperEVM - một chuỗi tổng quát khác, nơi vận hành Hyperliquid; và Hyperliquid cũng là chuỗi ứng dụng duy nhất thực sự thành công cho đến nay.
Điều này cho thấy, chia sẻ thanh toán mới là hướng đi cuối cùng của tài chính blockchain, chứ không phải những "hòn đảo ứng dụng" phân tán.
Phân phối là cốt lõi: "Chìa khóa thành công" trong lĩnh vực tài chính
Có một quan điểm phổ biến cho rằng, "chuỗi tổng quát chỉ giải quyết vấn đề phân phối". "Chỉ" giải quyết thôi sao? Quan điểm này cũng giống như nói "một loại thuốc chỉ chữa được ung thư". Trong lĩnh vực tài chính, phân phối chính là năng lực cạnh tranh cốt lõi.
Các sản phẩm tài chính bạn sử dụng hàng ngày, sự khác biệt giữa các nhà cung cấp thực sự lớn đến mức nào?
Từ tài khoản séc, đến so sánh giữa Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) và Nasdaq, ngoài "năng lực phân phối" và "hiệu ứng mạng lưới đã hình thành", tôi rất khó nhận ra sự khác biệt thực chất giữa các dịch vụ này. Nên nhớ, chi phí phần cứng như máy chủ rất rẻ, nhưng năng lực phân phối thì vô giá.
Kinh tế nền tảng: Bài học thực sự
Nền tảng là phương tiện phân phối có sức ảnh hưởng lớn.
Nhìn lại lịch sử phát triển của các nền tảng - từ hệ điều hành, cửa hàng ứng dụng (App Store), máy chơi game Xbox, đến Internet, rồi gần đây là Telegram - quy luật rất rõ ràng: Những ứng dụng đột phá, dù chủ động lựa chọn hay bị động thích nghi, đều hỗ trợ cho nền tảng, chứ không tách rời để phát triển độc lập.
Hãy thử nghĩ về tầm quan trọng của phân phối đối với nền tảng: Có bao nhiêu ứng dụng trên iPhone của bạn không được tải qua App Store? Bạn đã bao nhiêu lần truy cập website mà không dùng trình duyệt? TikTok không xây dựng hệ điều hành tốt hơn, Facebook không phát triển trình duyệt tốt hơn, Halo cũng không sản xuất máy Xbox tốt hơn.
Thực tế, trái ngược với một số quan điểm hiện nay: Ứng dụng chất lượng lại càng có động lực hỗ trợ sự phát triển của nền tảng.
Ứng dụng phổ biến muốn nền tảng thành công, từ đó tạo ra "hiệu ứng bánh đà": Ứng dụng mang lại lưu lượng, lưu lượng thu hút thêm nhiều ứng dụng, rồi lại tạo ra nhiều lưu lượng hơn nữa.
Blockchain, thông qua quản trị phi tập trung, đã giải quyết nhược điểm cốt lõi duy nhất của nền tảng truyền thống - "rủi ro nền tảng" (tức là nền tảng có thể đơn phương thay đổi quy tắc, hạn chế ứng dụng, v.v.). Trên nền tảng phi tập trung, sẽ không còn tình trạng như FarmVille suy tàn vì thay đổi quy tắc nền tảng. Bạn có thể tận hưởng mọi lợi thế của nền tảng mà không phải chịu rủi ro "bị nền tảng bóc lột". Tất nhiên, cần lưu ý rằng, do sự đánh đổi cố hữu giữa "hiệu năng" và "phi tập trung" trong công nghệ hiện tại, MegaETH vẫn mang một số đặc điểm tập trung; nhưng điều quan trọng là mục tiêu cuối cùng, không phải trạng thái ban đầu.
Kết luận: "Kẻ thắng cuộc ăn cả" được thúc đẩy bởi hiệu ứng mạng lưới
Ngành tài chính đang liên tục tích hợp, nền tảng chiếm ưu thế trong phân phối, năng lực phân phối quan trọng hơn chức năng sản phẩm.
Và điểm khác biệt duy nhất giữa blockchain và quy luật lịch sử là nó sẽ khuếch đại hơn nữa các hiệu ứng này.
Xu hướng trong tương lai là: Hợp đồng vĩnh viễn (cũng như tất cả các "ứng dụng sát thủ") sẽ khiến các chuỗi tổng quát hàng đầu trở nên mạnh mẽ hơn nữa. Bởi vì hiệu ứng mạng lưới sẽ không bị phân tán, mà chỉ ngày càng chồng chất và được củng cố.
