Sự thay đổi lịch sử khi lợi suất trái phiếu Pháp kỳ hạn 10 năm vượt qua của Ý

Thứ tự ưu tiên của các khoản nợ chủ quyền châu Âu vừa có sự thay đổi. Vào thứ Ba, ngày 9 tháng 9, Pháp vay với lãi suất cao hơn Ý đối với trái phiếu kỳ hạn mười năm. Chưa đầy 24 giờ sau sự sụp đổ của chính phủ Bayrou, thị trường đã quyết định: chữ ký của Pháp không còn là nơi trú ẩn an toàn nữa. Sự đảo ngược này, chưa từng có trong hơn một thập kỷ qua, đánh dấu sự mất niềm tin ảnh hưởng đến uy tín ngân sách của Nhà nước.

Pháp Hiện Vay Đắt Hơn Ý

Vào ngày 9 tháng 9, đường cong lợi suất chủ quyền của Pháp chính thức vượt qua Ý trên thị trường trái phiếu kỳ hạn mười năm, trong khi nợ của Pháp buộc ECB phải in tiền. Lợi suất OAT (Trái phiếu Kho bạc) của Pháp đạt 3,48%, so với 3,47% của BTP Ý.

Sự thay đổi này diễn ra ngay sau sự sụp đổ của chính phủ Bayrou và đánh dấu lần đầu tiên kể từ cuộc khủng hoảng nợ châu Âu mà Pháp truyền cảm hứng ít niềm tin hơn Ý trong mắt thị trường. Các nhà đầu tư ghi nhận tình trạng tê liệt chính trị hiện tại và trên hết là sự bất lực kéo dài trong việc củng cố tài khoản công.

Sự đảo ngược này phản ánh một sự điều chỉnh sâu sắc về thứ tự rủi ro chủ quyền trong khu vực đồng euro. Nhiều yếu tố đã góp phần vào sự thay đổi này :

• Sự bất ổn chính trị của Pháp do việc bác bỏ bỏ phiếu tín nhiệm, dẫn đến sự sụp đổ của chính phủ Bayrou vào thứ Hai, ngày 8 tháng 9 ;

• Việc thiếu một kế hoạch phục hồi ngân sách đáng tin cậy, khi dự án giảm thâm hụt 44 tỷ euro cho năm 2026 đã bị từ bỏ thực tế ;

• Nhận thức tiêu cực về nỗ lực củng cố tài chính công của Pháp, bất chấp mức tiết kiệm cao (430 tỷ euro) ;

• Ngược lại, Ý được đánh giá là nghiêm ngặt hơn, mặc dù có nợ công cao hơn (138% GDP so với 114% của Pháp).

Như nhà kinh tế Christian de Boissieu nhấn mạnh: “thị trường ấn tượng với sự điều chỉnh thâm hụt công của Ý, và lo ngại về khó khăn của chúng ta trong việc giảm đáng kể thâm hụt”.

Đánh giá của ông được Philippe Crevel ủng hộ, người cho rằng “chính sự bất ổn chính trị của chúng ta đang bị trừng phạt”. Hình ảnh của Pháp, vốn lâu nay được coi là một trong những trụ cột ổn định của khu vực đồng euro, nay đã bị hoen ố bởi sự thiếu uy tín.

Liệu Có Bị Hạ Xếp Hạng Chủ Quyền?

Vượt qua ngưỡng này, một điểm căng thẳng lớn khác liên quan đến xếp hạng nợ của Pháp. Cơ quan Fitch sẽ công bố vào thứ Sáu, ngày 12 tháng 9, sau khi thị trường đóng cửa, liệu có giữ nguyên hay hạ xếp hạng AA- hiện tại với triển vọng tiêu cực, được gán từ tháng 10 năm 2024.

Mức này hiện là rào cản cuối cùng trước khi bị hạ xuống A+, một hạng mục mà nếu vượt qua, sẽ buộc nhiều nhà đầu tư tổ chức phải tự động rút khỏi nợ của Pháp.

Trong các thông báo trước đây, Fitch đã cảnh báo rõ ràng: “việc hạ xếp hạng sẽ được xem xét nếu không thể thực hiện một kế hoạch củng cố ngân sách trung hạn đáng tin cậy, đặc biệt là do sự phản đối chính trị hoặc áp lực xã hội, nhưng cũng do triển vọng tăng trưởng kém thuận lợi hơn đáng kể”.

Tuy nhiên, với sự sụp đổ của chính phủ Bayrou, việc bác bỏ kế hoạch giảm thâm hụt 44 tỷ euro cho năm 2026, và thiếu định hướng ngân sách rõ ràng phía trước, viễn cảnh bị hạ xếp hạng chưa bao giờ nghiêm trọng như lúc này.

Một đợt hạ xếp hạng sẽ dẫn đến việc tăng lãi suất một cách cơ học, vốn đã tăng, do đó càng làm tăng chi phí phục vụ nợ, ước tính là 62 tỷ euro cho năm nay.

Nếu xếp hạng bị hạ, vòng xoáy tăng lãi suất có thể tăng tốc, càng làm suy yếu vị thế tài chính của Nhà nước và hạn chế khả năng điều chỉnh ngân sách. Tình hình này có nguy cơ làm xấu thêm hình ảnh của Pháp trên thị trường, vào thời điểm nhu cầu tài trợ vẫn ở mức cao về mặt cấu trúc.

Trong bối cảnh bất ổn chính trị và sự mất niềm tin vào nợ công, một số nhà đầu tư tổ chức bắt đầu chuyển sang các tài sản phi chủ quyền, được xem là tách biệt khỏi điểm yếu ngân sách nhà nước. Bitcoin, đặc biệt, đang thu hút sự chú ý như một kho lưu trữ giá trị thay thế. Tính phi tập trung, nguồn cung giới hạn và khả năng chống lại sự thao túng chính trị của nó làm tăng sức hấp dẫn đối với những người lo ngại về vòng xoáy lạm phát hoặc tái cấu trúc nợ.

Sự đảo ngược đường cong lợi suất giữa Pháp và Ý đánh dấu sự thay đổi trong nhận thức về rủi ro chủ quyền, hiện kết hợp giữa nghi ngờ ngân sách, mất niềm tin chính trị và bất ổn thể chế. Trong khi Rome gặt hái thành quả từ các cải cách đau đớn nhưng hiệu quả, Paris phải trả giá cho sự trì trệ và hỗn loạn chính trị, điều này có thể dẫn đến việc bị IMF giám sát. Nếu Fitch quyết định hạ xếp hạng trong những ngày tới, tín hiệu gửi đến thị trường sẽ mang nhiều hệ lụy nghiêm trọng.