Thuế số dặm EV của Oregon có thể định hình lại tương lai của nguồn tài trợ đường bộ

Oregon đang cố gắng giải quyết khoản thiếu hụt ngân sách giao thông trị giá 300 triệu USD bằng cách đề xuất một khoản phí bắt buộc tính theo số dặm di chuyển đối với chủ sở hữu xe điện (EV), động thái này có thể khiến Oregon trở thành bang thứ hai tại Hoa Kỳ áp dụng chính sách này sau Hawaii. Sáng kiến này là một phần của phiên họp lập pháp đặc biệt do Thống đốc Đảng Dân chủ Tina Kotek triệu tập nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính đã dẫn đến việc đình chỉ gần 500 vụ sa thải nhân viên và kế hoạch đóng cửa các trạm bảo trì đường bộ. Sở giao thông vận tải của bang cho rằng lỗ hổng ngân sách này là do lạm phát, doanh thu thuế xăng giảm và các hạn chế về chi tiêu.

Theo đề xuất của Kotek, các tài xế EV sẽ phải trả một khoản phí sử dụng tương đương 5% thuế xăng của Oregon. Chính sách này sẽ được áp dụng dần từ năm 2027 đối với một số loại EV nhất định và mở rộng sang xe hybrid vào năm 2028. Người lái xe sẽ phải trả khoảng 2,3 cent cho mỗi dặm hoặc chọn trả phí cố định hàng năm là 340 USD. Chương trình cũng bao gồm việc tăng thuế xăng của bang thêm 6 cent, nâng mức thuế lên 46 cent mỗi gallon. Các tài xế EV tham gia chương trình sẽ không còn phải trả phí đăng ký bổ sung. Bang đã có chương trình thu phí sử dụng đường bộ tự nguyện hơn một thập kỷ, được sử dụng để thử nghiệm nhiều phương pháp báo cáo số dặm, bao gồm ứng dụng điện thoại thông minh và hệ thống viễn thông xe.

Những lo ngại về quyền riêng tư vẫn là một thách thức lớn. Các cuộc khảo sát trước đây do sở giao thông vận tải bang thực hiện cho thấy cư dân lo ngại về việc theo dõi GPS và bảo mật dữ liệu. Chương trình tự nguyện của Oregon giải quyết những lo ngại này bằng cách xóa dữ liệu số dặm sau 30 ngày kể từ khi thanh toán. Tuy nhiên, việc sử dụng thiết bị GPS cắm ngoài đang bị loại bỏ dần do chi phí cao hơn và nguy cơ bị tháo gỡ. Các nhà phê bình, bao gồm đại diện từ các tổ chức phi lợi nhuận như Climate Solutions, cho rằng việc bắt buộc thu phí sử dụng đường bộ có thể trở thành rào cản cho việc sử dụng EV, đặc biệt nếu nó bị coi là hình phạt thay vì đóng góp công bằng.

Hawaii, nơi đã triển khai chương trình tương tự vào năm 2023, cung cấp lựa chọn thanh toán 8 USD cho mỗi 1.000 dặm di chuyển, tối đa 50 USD, hoặc trả phí cố định hàng năm là 50 USD. Đến năm 2028, Hawaii sẽ yêu cầu tất cả tài xế EV phải tham gia chương trình, với việc kiểm tra số công tơ mét hàng năm. Bang này dự định mở rộng chương trình cho tất cả các phương tiện hạng nhẹ vào năm 2033. Cách tiếp cận của Oregon, dù khác biệt, nhưng phản ánh nhận thức của Hawaii rằng doanh thu từ thuế nhiên liệu truyền thống đang giảm do sự phổ biến ngày càng tăng của xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu.

Căng thẳng chính trị làm phức tạp việc triển khai chương trình. Các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa đã chỉ trích sở giao thông vận tải về những gì họ cho là quản lý yếu kém, trong khi những người ủng hộ cho rằng đề xuất này là bước cần thiết để đảm bảo nguồn tài trợ cơ sở hạ tầng lâu dài. Các chuyên gia như Liz Farmer từ The Pew Charitable Trusts lưu ý rằng chính sách này đại diện cho một “sự thay đổi khá lớn” đối với hầu hết các tài xế và mang theo thách thức về sự chấp nhận của công chúng. Kinh nghiệm của Oregon với chương trình tự nguyện cung cấp những hiểu biết giá trị về cả tính khả thi và phản ứng của công chúng đối với các khoản phí dựa trên số dặm di chuyển.

Những tác động rộng lớn hơn của đề xuất tại Oregon vượt ra ngoài phạm vi của bang. Khi ngày càng nhiều bang đối mặt với những thách thức về doanh thu tương tự, sự thành công hoặc thất bại của sáng kiến này có thể ảnh hưởng đến thiết kế chính sách trong tương lai. Ví dụ, Arizona sẽ tổ chức bỏ phiếu vào năm 2024 về việc có nên cấm hoàn toàn các khoản phí dựa trên số dặm hay không. Trong khi đó, các ưu đãi liên bang cho việc mua EV dự kiến sẽ hết hạn, làm tăng tính cấp thiết trong việc tìm kiếm các giải pháp tài trợ bền vững ở cấp bang. Quyết định của Oregon có thể trở thành nghiên cứu điển hình cho các bang khác đang chuyển đổi trong thời đại điện hóa.

Nguồn: