Tiền mã hóa được "cải tiến nguồn cung lưu hành"—Giống như cổ phiếu, nhưng tốt hơn

Việc định giá token trong lĩnh vực tiền mã hóa từ lâu đã gặp phải nhiều bất cập và mơ hồ, khi cùng một token nhưng lại có các chỉ số cung ứng rất khác nhau trên các nền tảng dữ liệu khác nhau. Điều này dẫn đến việc tính toán vốn hóa thị trường bị sai lệch và các quyết định đầu tư thiếu chính xác. Để giải quyết vấn đề này, Artemis phối hợp cùng Pantera Capital đã đề xuất một khung tiêu chuẩn mang tên “Circulating Supply”, lấy cảm hứng từ khái niệm “cổ phiếu lưu hành” trong thị trường chứng khoán truyền thống. Mô hình này nhằm mang lại một phương pháp minh bạch và chuẩn hóa hơn trong việc định giá tài sản crypto bằng cách loại trừ các token không lưu hành—chẳng hạn như token do các quỹ của giao thức, phòng thí nghiệm hoặc các hợp đồng phân phối bị khóa nắm giữ—khỏi tổng cung [1]. Mục tiêu là giúp các nhà đầu tư so sánh tài sản crypto với cổ phiếu truyền thống một cách hiệu quả hơn, đồng thời đưa khung định giá crypto tiệm cận hơn với các tiêu chuẩn tài chính của tổ chức.

Các vấn đề với chỉ số cung ứng token hiện tại rất đa dạng. Các chỉ số như FDV (Fully Diluted Valuation), tính giá trị token bằng tổng cung nhân với giá, thường gây hiểu lầm, tương tự như việc định giá cổ phiếu dựa trên số cổ phiếu được phép phát hành thay vì số cổ phiếu đang lưu hành. Ví dụ, FDV có thể phóng đại giá trị của một token bằng cách giả định rằng tất cả token đều có thể giao dịch, dẫn đến việc định giá quá cao. Ngược lại, chỉ số “Circulating Supply” được đề xuất—tính bằng tổng cung trừ đi lượng token do giao thức nắm giữ—phản ánh thực tế kinh tế chính xác hơn bằng cách loại trừ các token không thể tự do giao dịch. Chỉ số này tương tự với khái niệm “cổ phiếu lưu hành” trong thị trường chứng khoán, và mang lại cái nhìn rõ ràng hơn về quyền sở hữu thực sự, thanh khoản và giá trị thị trường [1].

Để hoàn thiện hơn nữa khái niệm này, Artemis giới thiệu thêm một chỉ số phụ gọi là “Smart Circulating Supply”, không chỉ loại trừ token do giao thức nắm giữ mà còn cả các token bị khóa hoặc kém thanh khoản, khiến nó tương đương với khái niệm “float shares” trong cổ phiếu truyền thống. Cách tiếp cận hai tầng này—Circulating Supply và Smart Circulating Supply—nâng cao tính minh bạch bằng cách phân biệt rõ ràng giữa các token đã tồn tại nhưng chưa được giao dịch và các token đang lưu hành thực sự trên thị trường. Sự phân biệt này rất quan trọng cho việc đánh giá rủi ro, vì nó giúp nhà đầu tư dự đoán các cú sốc về nguồn cung, chẳng hạn như việc phát hành đột ngột lượng lớn token hoặc các phân bổ token được mở khóa [1].

Nhu cầu về các tiêu chuẩn mới này càng được nhấn mạnh bởi sự hỗn loạn hiện tại trong dữ liệu định giá token. Các nền tảng khác nhau thường báo cáo các con số rất khác nhau cho cùng một token, dẫn đến sự chênh lệch định giá có thể lên tới hàng tỷ đô la. Ví dụ, token HYPE của Hyperliquid đã có sự khác biệt đáng kể về ước tính cung lưu hành trên các nền tảng như DefiLlama và CoinGecko. Những khác biệt này xuất phát từ việc một số nền tảng bao gồm cả token bị khóa hoặc chưa phát hành, trong khi số khác thì không. Việc thiếu một tiêu chuẩn thống nhất khiến việc so sánh giữa các dự án trở nên phức tạp và làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư. Bằng cách giới thiệu một khung chuẩn hóa, Artemis hướng tới việc loại bỏ những mơ hồ này và cung cấp một chuẩn mực đáng tin cậy cho các nhà đầu tư tổ chức [1].

Khung tiêu chuẩn được đề xuất cũng giải quyết vấn đề rủi ro về nguồn cung, một mối quan tâm lớn đối với nhà đầu tư. Khi một dự án nắm giữ lượng lớn token trong kho bạc của mình hoặc trong các hợp đồng bị khóa, các token này có thể được phát hành bất cứ lúc nào, có khả năng làm ngập thị trường và kéo giá xuống. Bằng cách loại trừ các token này khỏi chỉ số định giá, nhà đầu tư sẽ có cái nhìn chính xác hơn về nguồn cung lưu hành và thanh khoản của token. Điều này đặc biệt quan trọng trong một thị trường mà thanh khoản có thể thay đổi nhanh chóng, và việc phát hành đột ngột token có thể ảnh hưởng lớn đến biến động giá [1].

Vượt ra ngoài việc cải thiện độ chính xác trong định giá, khung tiêu chuẩn này còn có thể đóng vai trò là hạ tầng quan trọng cho dòng vốn tổ chức tham gia vào lĩnh vực crypto. Các nhà đầu tư tổ chức thường yêu cầu mức độ minh bạch và chuẩn hóa cao để đưa ra quyết định. Việc áp dụng một chỉ số định giá thống nhất không chỉ giúp tài sản crypto dễ so sánh hơn với các công cụ tài chính truyền thống mà còn củng cố niềm tin và uy tín trên thị trường rộng lớn hơn. Khi ngành công nghiệp tiếp tục trưởng thành và thu hút nhiều sự quan tâm từ các tổ chức, việc thiết lập các chỉ số định giá chuẩn hóa như Circulating Supply và Smart Circulating Supply sẽ ngày càng trở nên thiết yếu cho sự tăng trưởng và ổn định lâu dài [1].