Cuộc tranh luận về nợ công của Pháp leo thang với cảnh báo từ Bayrou

Tại Pháp, nợ công đã trở thành tâm điểm của căng thẳng chính trị, gây sốc cho thị trường và làm suy yếu chủ quyền ngân sách. Với hơn 3.400 tỷ euro cần trả và lãi suất tăng mạnh, đất nước này đang đối mặt với một rủi ro chưa từng có. François Bayrou thậm chí còn nêu lên nguy cơ bị đặt dưới sự giám sát của IMF, trong khi các nhà đầu tư bắt đầu nghi ngờ.

Cảnh báo từ thị trường và gánh nặng ngày càng tăng của chi phí trả nợ

Tối thứ Hai, nợ công của Pháp đã đạt 3.411 tỷ euro, tăng với tốc độ 5.000 euro mỗi giây. Động lực nghiêm trọng này bắt đầu làm các thị trường lo ngại, thể hiện qua việc lãi suất mà các nhà đầu tư yêu cầu để cho nhà nước vay tăng nhanh chóng.

Lãi suất nợ 10 năm của Pháp đã nhảy vọt lên 3,49%, so với 3,24% của Tây Ban Nha và gần bằng 3,51% của Ý. “Có sự căng thẳng trên thị trường trái phiếu, điều này có nghĩa là Pháp phải vay với chi phí cao hơn kể từ khi François Bayrou đưa ra các tuyên bố,” Andréa Tueni, trưởng bộ phận thị trường tại Saxo Bank giải thích.

Chỉ trong hai ngày, áp lực rõ rệt đã được tạo ra lên điều kiện tài chính của quốc gia.

Đằng sau sự căng thẳng trái phiếu này, có một số yếu tố khách quan góp phần làm tăng hóa đơn nợ công:

• Chi phí trả nợ hiện là khoản chi lớn nhất của Nhà nước, vượt qua Giáo dục Quốc gia và Quốc phòng, với 66 tỷ euro dự kiến cho năm nay, theo ước tính chính thức;

• Thị trường trừng phạt việc thiếu cân đối ngân sách: “chúng ta đã giảm nhiều loại thuế, tăng một loạt các khoản chi, nhưng chưa bao giờ có sự cân đối giữa hai bên”, nhà kinh tế Philippe Waetcher nhấn mạnh;

• Dù trong tình trạng này, Pháp vẫn tiếp cận được thị trường: đầu tháng 8, nước này đã huy động thành công 4,5 tỷ euro trong 10 năm, chứng tỏ niềm tin chưa hoàn toàn bị phá vỡ.

Thật vậy, lãi suất tăng không chỉ là một tín hiệu kỹ thuật. Nó đánh dấu một bước ngoặt trong nhận thức về sự vững chắc ngân sách của Pháp. Dù tình hình hiện tại chưa đến mức khủng hoảng, nó xác nhận việc bước vào giai đoạn mà mỗi khoản vay mới đều tốn kém hơn, càng làm suy yếu thêm cán cân vốn đã mong manh.

Nợ sai mục đích, nỗ lực tập thể để tái định nghĩa

Vượt lên trên các con số, nền tảng của nợ công Pháp hiện đang bị chỉ trích. Thủ tướng François Bayrou, trong một bài phát biểu, đã đưa ra đánh giá gay gắt. “Nợ là của mỗi chúng ta,” ông nhấn mạnh, chỉ ra việc sử dụng quá mức ngân sách công cho chi tiêu ngắn hạn.

Ông cho rằng khoản nợ khổng lồ này, đã tăng thêm 2.000 tỷ euro trong hai mươi năm, đã được “tiêu dùng vào chi tiêu hiện tại và bảo vệ công dân của chúng ta”, đặc biệt là các biện pháp liên quan đến Covid, lương hưu, giảm VAT và tăng lương cho công chức. Ông sẽ thích khoản nợ được định hướng vào đầu tư sản xuất, cho rằng “nợ xấu sẽ đẩy lùi nợ tốt”.

Chỉ trích mang tính cấu trúc này cũng được chia sẻ, theo cách khác, bởi Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp, François Villeroy de Galhau. Trong một cuộc phỏng vấn, ông kêu gọi “một cuộc tranh luận công khai thực sự” về các cách thoát khỏi bế tắc này, đồng thời nhấn mạnh một nỗ lực “công bằng và chia sẻ”. Dù không bình luận trực tiếp về các tuyên bố chính trị, ông nhấn mạnh rằng “vận mệnh kinh tế của chúng ta nằm trong tay chúng ta”.

Về phần mình, Bayrou đã trình bày một kế hoạch tiết kiệm đầy tham vọng từ tháng 7, nhằm tiết kiệm 44 tỷ euro, bao gồm cắt giảm y tế, chính quyền địa phương, phúc lợi xã hội và thậm chí đề cập đến việc loại bỏ các ngày nghỉ lễ. Ông dự báo chi phí trả nợ sẽ đạt 75 tỷ euro vào năm 2026, và lên tới 107 tỷ euro vào năm 2029 nếu không có biện pháp điều chỉnh.

Trong bối cảnh mất niềm tin vào các chính sách tiền tệ truyền thống, crypto, đặc biệt là bitcoin, ngày càng được nhiều nhà đầu tư coi trọng. Được giới thiệu từ khi ra đời như một giải pháp thay thế cho các đồng tiền quốc gia mắc nợ quá mức, bitcoin lấy lại vai trò trú ẩn an toàn vào những thời điểm mà uy tín ngân sách bị lung lay. Tính phi tập trung và sự khan hiếm theo thuật toán của nó hấp dẫn những người lo ngại về sự can thiệp bên ngoài vào tài chính công hoặc mất chủ quyền tiền tệ.

Sự thay đổi giọng điệu này đánh dấu một bước ngoặt lớn về chính trị. Bằng cách đặt vấn đề nợ công vào trung tâm của cuộc tranh luận quốc gia, chính phủ muốn thúc đẩy nhận thức tập thể. Tuy nhiên, chiến lược này cũng tiềm ẩn rủi ro: căng thẳng xã hội, bất ổn chính trị, thậm chí là xung đột với các đối tác châu Âu. Liệu Pháp có thể huy động tiết kiệm của người dân để trang trải nợ công?