AQSh fond bozori yuzaki ravnaqiga qaramasdan ichki holdan toymoqda! S&P 500 tarixiy eng yuqori darajadan 2% masofada, kichik kapitalizatsiyali aksiyalar, banklar va kommunal xizmatlar sektori esa kuchli zarba ostida

Zhihui Moliya ilovalari xabar bermoqda, AQShning 10 yillik davlat obligatsiyalari daromadi bir paytlar 5.34% ga yetib, 2002 yildan beri eng yuqori darajaga ko‘tarilganda, Uoll-stritda obligatsiya bozori sotuv bosimi qachon mustahkam ko‘ringan AQSh fond bozoriga haqiqatan ham zarba beradi degan savol qizg‘in muhokama qilinmoqda. Biroq, bozor ichki ko‘rsatkichlaridan kelib chiqib aytganda, yuqori foiz stavkalari bosimi allaqachon namoyon bo‘lmoqda.

Standart & Poor's 500 indeksi tarixiy eng yuqori darajadan atigi 2% past bo‘lishiga qaramay, kichik kompaniyalar, banklar, kommunal xizmatlar aksiyalari va xavfli texnologiya kompaniyalari aksiyalari ancha bosim ostida. Shu bilan birga, S&P 500 teng vaznli indeksi ketma-ket yettinchi hafta pasayish holatida, bu esa hozirda AQSh aksiyalarining o‘sishi tobora oz sonli yirik texnologik kompaniyalarga bog‘liq ekanini ko‘rsatmoqda.

iCapital global investitsiya strategiyasi bo‘yicha mutaxassisi Dan Suzuki hozirda AQSh aksiyalarining ko‘pchilik sektorlari o‘z tarixiy eng yuqori cho‘qqisidan kamida 5% ga pasaygan, ayrim sektorlarda esa bu ko‘rsatkich 15% dan oshganini bildiradi. U bu holat asosan foiz stavkalari o‘sishi va natijaviy moliyaviy muhitning torayishi bilan bog‘liq deb hisoblaydi.

Hozirda AQSh aksiyalari o‘ziga xos vaziyatda: bir tomondan, sun’iy intellekt (AI) investitsiyalariga bo‘lgan ishtiyoq asosiy indekslarni qo‘llab-quvvatlamoqda; boshqa tomondan, geopolitik xatarlarning oshishi, foiz stavkalarining ortishi hamda AQSh o‘rtacha muddatli saylovlarining noaniqliklari bozor o‘zgaruvchanligiga sabab bo‘layotgan omillardir.

The Wealth Alliance prezidenti va boshqaruvchi direktori Eric Diton, AQSh iqtisodiyoti va korporatsiyalar daromadi barqaror bo‘lsa, aksiyalar bozori vaqtincha yuqori obligatsiya daromadlariga bardosh bera oladi deydi. Lekin u ogohlantiradi: agar AI infratuzilmasi qurilishida muammolar yuzaga kelsa va korxonalarning daromad prognozlari pasaysa, bozor keng ko‘lamli sotuv bosimiga duch kelishi mumkin.

Quyidagi besh jihat AQShning asosiy aksiyalar indekslari yuzasidan tashqi osoyishtalik ostida to‘plangan bosimni ochib beradi.

S&P 500 teng vazniga ega indeksi ketma-ket yetti hafta pasayishi xavfida — o‘sish tobora markazlashmoqda

Amerika fond bozorining kengligi asosiy ko‘rsatkichi — S&P 500 teng vaznli indeksi hozirda ketma-ket yettinchi hafta pasayish xavfi ostida. Maxsus S&P 500 indeksi yirik kompaniyalarga bozorga muvofiq ko‘proq og‘irlik beradi, teng vaznli indeks esa har bir tarkibiy kompaniyaga bir xil vazn beradi va shu orqali odatiy aksiyalar umumiy natijasini aniqroq aks ettiradi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, indeks juma kunigacha pasayishni to‘xtata olmasa, tarixda uchinchi marotaba ketma-ket yetti hafta pasayish holati qayd etiladi. Bungacha ikki holat 2002 yil internet pufagi yorilib bozorga tuzatish kiritilgan vaqtda va 2022 yil AQSh aksiyalar bozori pasaygan vaqtga to‘g‘ri kelgan.

Bu holat, S&P 500 indeksi hali ham tarixiy eng yuqori natijaga yaqin bo‘lishiga qaramay, o‘sish asosan oz sonli yirik texnologik kompaniyalarga to‘planib, boshqa ko‘p aksiyalar esa ortda qolayotganini aks ettiradi.

Biroq, barcha moliyaviy tahlilchilar bozor kengayishining torayishini hozirgi bo‘rondan so‘nggi tuzatishga deb bilmaydi. Tallbacken Capital Advisors bosh direktori Michael Purves payshanba kungi hisobotida, hozirgi bozorning cheklangan kengligi S&P 500 indeksi manfiy ko‘ruvidan darak bermasligini aytadi, balki buni texnologik o‘zgarishlar natijasida yuzaga kelgan kuchli bozor o‘sishi sifatida baholaydi.

Purves S&P 500 indeksining yil oxiri maqsadini 8500 punkt deb belgilaydi, bu esa hozirgi darajadan yana taxminan 11% o‘sishni anglatadi.

Kichik kompaniyalar indeksi tuzatish oralig‘iga yaqin — uchdan birdan ortiq kompaniya qarz to‘lash bosimi ostida

Foiz stavkalari va obligatsiya daromadlari o‘sishi fonida kichik kompaniyalarning aksiyalari ayniqsa sezilarli zarba oldi. Katta kompaniyalarga nisbatan kichik korxonalarning qarz yukini ko‘proq bo‘lib, biznesi ham anchagina tor, shuning uchun kredit olish xarajatlari va iqtisodiy sharoit o‘zgarishlariga yanada sezgir.

Ma’lumotlarga ko‘ra, Russell 2000 indeksi uchinchi chorakda S&P 500 indeksiga nisbatan ancha past natija qayd etdi, ikkinchi va uchinchi choraklar natijalari o‘rtasidagi tafovut 10 foiz punktga yetgan. Bu 1999 yildan buyon Russell 2000 indeksining S&P 500 ga nisbatan ikkinchi yomon chorak ko‘rsatkichi bo‘ldi.

Russell 2000 indeksi shu paytga qadar, ya’ni 14 avgustda ko‘rsatgan tarixiy eng yuqori darajadan, 8.5% ga pasayib, texnik tuzatish uchun sarhlangan 10% darajasiga yaqinlashgan. Indeks ichida moliya va sanoat kompaniyalari ulushi yuqori, S&P 500 esa asosan AI ishtiyoqidan foyda ko‘rgan texnologiya gigantlariga tayanmoqda.

Eng e’tiborlisi, kichik aksiyalar ichida moliyaviy bosim oshmoqda. Russell 2000 indeksidagi uchdan birdan ortiq tarkibiy aksiyalar “zombi kompaniyalar” hisoblanadi, ya’ni o‘z faoliyatidan tushadigan daromad hisobiga qarz foizi to‘lashga qiynaladigan kompaniyalar.

Kredit olish xarajatlari keskin oshar ekan, bunday kompaniyalar moliyaviy qarzi yanada og‘irlashadi, bu esa kichik kompaniyalar aksiyalarining bahosi va daromad kutilmalariga bosimni oshiradi.

Bank aksiyalari texnik tuzatish holatida — AI agentlari bozorga xavotir qo‘shmoqda

Amerikalik iste’molchilarning xaridlari kuchli bo‘lishi va kompaniyalar kredit olish faoliyatining davom etishiga qaramay, bank aksiyalari yaqinda jiddiy sotuv bosimi ostida. 24 yirik bankni qamrab olgan KBW Nasdaq Bank indeksi avgust o‘rtasidagi eng yuqori nuqtadan 12% dan ortiq pasayib, texnik tuzatish oralig‘iga kirdi.

2023-yil boshidan bu indeks atigi 3.3% ga o‘sdi, bu esa S&P 500 indeksining yillik 12% daromadidan ancha orqada. Bank aksiyalari uchun asosiy bosim — kredit xarajatlarining ko‘tarilishi, obligatsiya daromadining ortishi va kredit tavakkaliga bo‘lgan xavotirlarning kuchayishi, bu holatlar investorlar ishonchini pasaytirmoqda.

Bundan tashqari, Meta (META.US) tomonidan ishga tushirilgan Muse AI agenti moliyaviy sektor uchun yangi noaniqliklar manbai bo‘ldi.

Bozor AI agentlari iste’molchilar uzun yillar davomida bank hisoblarini foydalanish odatini o‘zgartirib yuborishidan xavotirda. Masalan, ilgari odamlarda oddiy holatda foiz daromadi past joriy hisobda mablag‘ saqlash odati bo‘lsa, endi AI agentlari foydalanuvchilarga moliyaviy mahsulotlarni tez solishtirib va pulni o‘tkazishda yordam berishi mumkin — natijada banklar past xarajatli depozit orqali foyda olish an’anaviy ustunligini yo‘qotadi.

Aksiyalar bo‘yicha: Capital One Financial (COF.US), Wells Fargo (WFC.US), va Huntington Bancshares (HBAN.US) KBW bank indeksining bu yilgi eng yomon uchta kompaniyasi bo‘lib, yillik pasayish mos ravishda 20%, 14%, va 12%. Citigroup (C.US) payshanba kungi savdo vaqtida bir vaqtning o‘zida 4.6% ga tushib, iyuldan beri eng katta kunlik pasayishni qayd etdi.

Kommunal xizmatlar aksiyalari eng yuqori nuqtadan 17% pastga — an’anaviy mudofaa sektori jozibadorligini yo‘qotdi

Ko‘pincha “himoyalangan” investitsion sektor deb ko‘riladigan kommunal xizmatlar aksiyalari ham bu safar obligatsiya daromadlari o‘sgan jarayonda eng kuchli zarba olgan aksiyalar bo‘ldi. Kommunal xizmat ko‘rsatuvchi kompaniyalar daromadni nisbatan barqaror dividendlar orqali taqdiradi va bu ko‘p yillar davomida barqarorlik istaydigan investorlarga yoqdi.

Lekin AQSh davlat obligatsiyalari daromadi oshar ekan, obligatsiyalar tomonidan taklif qilinayotgan daromad dividendga nisbatan jozibador bo‘lib, kommunal xizmatlar aksiyalari jozibadorligini kamaytirdi. Ma’lumotlarga ko‘ra, S&P 500 kommunal xizmatlari sektori shu yil fevralda ko‘rsatgan tarixiy eng yuqori natijadan hozirgacha deyarli 17% ga pasaygan — bu esa odatda 20% pasayishni “ayiq bozori” deb belgilaydigan oraliqqa yaqinlashdi.

2023-yil uchinchi choragida Amerika 10 yillik obligatsiyalar daromadi bir yil ichida qariyb 1 foiz punktga oshdi, ana shu vaqtda kommunal xizmatlar indeksi 13% ga pasaydi. 31 ta tarkibiy aksiyadan, faqat Constellation Energy (CEG.US) va AES (AES.US) o‘sishda davom etdi. Batafsil esa, elektr va energiya operatorlari uchinchi chorakda 10% dan ortiq pasaydi, ya’ni ichki tarmoqlarning qolgan sohasi ham orqada qoldi.

Obligatsiya daromadlaridan tashqari, AQSh tabiiy gaz zahiralarining oshib borishi haqidagi kutish ham bu sohaga bosim qilib turibdi. Yonilg‘i narxlarining ko‘tarilishi korxona daromadiga ta’sir ko‘rsatadi va foiz stavkalarining ancha o‘sishi esa qayta tiklanuvchi energiya loyihalarining moliyalashtirish xarajatlarini oshiradi.

Doimiy ravishda infratuzilmani qurish va ta’mirlashga ko‘p sarmoya kiritadigan kommunal xizmatlar kompaniyalari uchun yuqori foiz stavkalari bir vaqtning o‘zida kredit olish xarajatlari, daromad prognozlari va aksiyalar bahosiga ta’sir etadi.

Yuqori tavakkalchilikka ega texnologik aksiyalar sotuvga tashlandi — moliyaviy ko‘rsatkichi zaif kompaniyalar ancha ortda qoldi

An’anaviy foizga sezgir sektorlardan tashqari, bozorning spekulyativ aksiyalari ham bosim ostida. Ma’lumotlarga ko‘ra, Goldman Sachs kuzatadigan hali daromad keltirmagan texnologik kompaniyalar aksiyalari uchinchi chorakda 11% ga pasaydi, bu 2014 yildan beri uchinchi chorakda eng yomon natijalardan biri.

Bu portfelnig tarkibiga Roku Inc (ROKU.US) va Peloton Interactive (PTON.US) kabi kompaniyalar kiradi. Bu kompaniyalar hali ham barqaror daromadga chiqmagani uchun, investorlari ularning kelajakdagi daromadi umidiga sarmoya kiritadi.

Obligatsiya daromadliligi ortganda, kelajak naqd oqimi endi hozirgi qiymatga diskont qilinib, bu kompaniyalar baholariga bosim oʻtkazadi. Shu bilan birga, moliyaviy holati noaniq va qarz yukiga ega kompaniyalar ham orqada qolmoqda.

Ma’lumotlarga ko‘ra, balance-sheeti eng zaif va qarz yukiga ega kompaniyalar bu yil uch oy ichida faqat 1.9% ga o‘sha, bu 2022 yil boshidan beri eng kichik choraklik o‘sish. 2022 yil boshida, AQSh Federal zaxirasi o‘n yillikdagi eng agressiv foiz ko‘tarishni boshlagan, va hozirgi bozor yana shunga o‘xshash segmentatsiyani ko‘rsatmoqda — bu esa investorlarning kredit olish xarajatlari hamda kompaniyalarning moliyaviy sog‘lig‘iga e’tiborini oshganini bildiradi.

Uoll-stritda fikr ziddiyati ortmoqda, AI investitsiyalari asosiy aniqlovchi omil bo‘lib qolmoqda

Bir nechta sektorda aniq tuzatishlar yuzaga kelganiga qaramay, Uoll-stritda AQSh aksiyalari umumiy istiqboli bo‘yicha fikrlar ziddiyati yuqoriligicha qolmoqda.

The Wealth Alliance’ning Diton aksiyalar bo‘yicha ehtiyotkor yondashmoqda va energiya aksiyalari salmog‘ini oshirib, obligatsiya daromadi va neft narxlari yuqoriligidan keladigan tavakkalni qoplayapti. U iqtisodiy o‘sish va kompaniya daromadlari kuchli bo‘lib tursa, asosiy indekslar yuqori foiz stavkalariga chiday olishiga ishonadi, lekin AI infratuzilmasiga investitsiya muvaffaqiyatsiz chiqsa, kengroq daromad prognozi pasayishi yuz berishidan ogohlantirmoqda.

Boshqa tomondan, Wealth Consulting Group bosh direktori Jimmy Lee obligatsiya daromadi oshishi hamisha nazoratdan chiqmaydi deb hisoblaydi. Uning aytishicha, investorlar hozirgina foizga sezgir aksiyalardan qutulib, yil boshida texnologik aksiyalarda yuz bergan katta tuzatishlardan so‘ng yana bu sektorni tanlmoqda.

Lee hozirgi pasayishni imkoniyat deb bilib, moliyaviy hamda sanoat aksiyalaridagi ulushini ko‘paytiryapti, biroq AI investitsiyalari ishtiyoqi kutilmaganda qisqarsa, bu S&P 500 indeksi uchun asosiy xavf ekanini ham qayd etdi.