Credit Suisse’ni qutqarishdan transchegaraviy qo‘shilishni ko‘rib chiqishgacha: UBS (UBS.US) “kapital qamali”ga tushib qoldi, keyingi bekat Wall Street bilan hamkorlik bo‘ladimi?

Zhihui Finance APP xabariga ko'ra, Shveysariyada joylashgan xalqaro moliya giganti UBS va Shveytsariya regulyatorlari o‘rtasidagi kapital nizosi, aksiyadorlar daromadini taqsimlashdan xalqaro birlashmalar, kompaniya tuzilmasi va bosh qarorgohi joylashuvi bo‘yicha strategik tanlovlarga kengaymoqda. Wall Streetdagi bir nechta yirik tijorat banklari allaqachon UBSga potensial birlashuv yoki boshqa ko‘rinishdagi hamkorlik qiziqishini bildirganliklari sababli, UBSning Yevropa fond birjasidagi savdo narxi hamda AQSHda savdo qilinadigan ADR (UBS.US) narxi o‘tgan juma kuni ancha ko‘tarildi.

Shveytsariya matbuoti juma kuni xabardor shaxsga tayanib yozishicha, kamida sakkizta bank UBS bilan potensial bitimdan manfaatdorligini bildirgan. Bungacha, moliyaviy OAV Semafor xabar berganidek, UBS rahbariyati Shveytsariya regulyatorlari ta’sirini kamaytirish variantini qayta muhokama qilmoqda, bular qatorida xorijiy moliyaviy institut bilan birlashish ham bor. Kapitalga nisbatan yanada qat’iy talablar Shveytsariya parlamentining yuqori palatasi tomonidan qo‘llab-quvvatlangach, tashqi banklar bilan muzokara UBS uchun strategik tanlovlarni kengaytirdi, biroq hozircha omma uchun faqat niyat va muhokama bosqichi ochiq, rasman birlashuv muzokaralari yoki aniq bitim yo‘q.

Shveytsariya hukumati va UBS o‘rtasidagi bu bahsning asosiy nuqtasi – UBSning tashqi faoliyatini qanchalik darajada aksiyadorlar kapitali bilan qo‘llab-quvvatlashi kerakligi. 23-sentabr kuni yuqori palata talabni qo‘llab-quvvatladi: UBS o‘zining Shveytsariyadagi bosh kompaniyasining xorijdagi filiallari qiymatining 90%ni oddiy aksiyalar birinchi darajali kapitali (CET1) orqali qoplashi kerak; bu xorijdagi filiallarning o‘z kapital yetarliligi 90% bo‘lishi kerakligini anglatmaydi. UBSning hisoblashicha, ushbu taklif bosh kompaniyaning CET1 talabini qariyb 16 milliard dollar oshiradi, yil davomida boshqa me’yorlar bilan birga esa jami 18 milliardga boradi. Bu yerda gap qo‘shimcha kapital talabiga boradi, 18 milliard dollarlik yo‘qotish, jarima yoki zudlik bilan jalb qilinishi kerak bo‘lgan mablag‘ haqida emas. Mazkur qonun loyihasi endi pastki palata va boshqa parlament bosqichlaridan ham o‘tishi kerak.

UBSning o‘z faoliyati natijalari ham bu kurash asosan kapital samaradorligi va kelajakdagi daromad atrofida kechayotganini ko‘rsatmoqda. UBS Group 2-chorakdagi sof foydasi 2,8 milliard dollarni tashkil etdi, guruh CET1 kapital yetarliligi 14,4%ga chiqdi va 3 milliard dollarlik aksiyalarni qayta sotib olish dasturi davom ettirilishini e’lon qildi, bu 2027-yil 2-chorak oxirigacha yakunlanishi rejalashtirilmoqda. Biroq, UBS qayd etishicha, qayta sotib olish ko‘lami va sur’ati hali ham biznes natijalari, kapital darajasi va xorijiy filiallar kapital talablari bo‘yicha parlament muhokamalariga bog‘liq bo‘ladi.

Investorlar qayta baholashi lozim bo‘lgan asosiy jihat – operatsion foyda o‘sishi qanday darajada taqsimlanadigan kapitalga aylanadi va bu kapital oxir-oqibat qayta sotib olish, dividendlar va biznes kengayishiga qanchalik yordam beradi; haqiqiy investitsiyaviy katalizator esa – yakuniy kapital qoidalari, amalga oshiriladigan restrukturizatsiya rejasi hamda uning qayta sotib olish va kapital rentabelligiga real ta’siridir.

Kapital qoidalari nizosi xalqaro birlashuvga kengaymoqda

Shveytsariya matbuoti xabarlariga ko‘ra, Shveytsariyaning eng yirik tijorat banki UBS Groupga nisbatan yanada qat’iy kapital talablari bosimi ortib borar ekan, Wall Street gigantlari hamda boshqa yirik xalqaro banklar potensial birlashuv yoki boshqa hamkorlik variantlari bo‘yicha UBS bilan bog‘langan. Shveytsariya OAVlari xabariga ko‘ra, kamida sakkizta bank UBS bilan potensial bitimdan manfaatdor.

Aynan shu banklar qiziqish bildirganidan bir necha kun oldin esa, Shveytsariya parlamentining yuqori palatasi UBSga nisbatan yanada qat’iy kapital qoidalarini qo‘llashni yoqlab chiqdi. UBSning hisob-kitobiga ko‘ra, bu taklif taxminan 18 milliard dollar qo‘shimcha kapital tutishni majburiy qilishi mumkin.

Ushbu xabarlar UBS va Shveytsariya regulyatorlari o‘rtasidagi kelishmovchilikka yangi strategik o‘lcham berdi. Xorijiy banklar bilan birlashuv, kompaniya tuzilmasini o‘zgartirish yoki bosh qarorgohni ko‘chirish Shveytsariya qoidalarining ta’sirini kamaytirishi mumkin. Lekin har qanday yirik bitim muhim regulyatorlik, siyosiy va ijro xavfini olib keladi. Aksiyadorlar uchun hozirgi savol – UBS qay yondashuv orqali ortiqcha kapital bosimini kamaytirarkan, daromad va boylik boshqaruvi ishini buzmagan holda buni uddalay oladimi?

UBS boshqaruvi raisi Kolm Kelleher avval parlament ovoziga qadar ogohlantirgan, agar yangi kapital talablari haddan tashqari qattiq bo‘lsa, kompaniya bosh qarorgohini Shveytsariyada saqlab qolishni qayta ko‘rib chiqishi mumkin.

O‘tgan hafta Semafor xabariga ko‘ra, UBS rahbariyati bank faoliyatining Shveytsariya regulyatorlari ta’sirini kamaytirish yo‘llarini yana bir bor muhokama qilib, birlashuv haqidagi taxminlarni yana keltirdi. Ma’lum bo‘lishicha, xorijiy moliyaviy institutlar bilan birlashish muqarrar variantlardan biri sifatida ko‘rib chiqilmoqda.

Bu bahsning kelib chiqish sababi 2023-yil Credit Suisse nosozligi holatiga Shveytsariya reaktsiyasiga borib taqaladi. O’shanda, UBS hukumat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan qutqaruv doirasida Credit Suisse’ni sotib olgan edi. Keyinchalik, Shveytsariya qonunchilari yurt iqtisodiga nisbatan anchagina katta aktivlari bo‘lgan bank xavfini kamaytirish uchun xavfsizlik choralarini kuchaytirishni boshlashdi.

Shveytsariya moliya vaziri Karin Keller-Sutter esa UBSning Shveytsariyani tark etishi haqidagi taxminlarga javob berdi. U hafta oxirida shunday dedi: kompaniyaning bosh qarorgohini ko‘chirish xarajatlari, ko‘p ehtimol bilan yangi kapital talablariga rioya qilishdan qimmatroq, bundan tashqari katta huquqiy murakkabliklarga duch keladi.

Xorijiy banklar qiziqish bildirgani haqidagi yangiliklar, UBS rasmiy birlashuv muzokaralarini boshlaganini yoki bitimga qaror qilganini anglatmaydi. Lekin bu xabarlar shuni ko‘rsatadiki, kapital qoidalari tarjimasi haqidagi bahslar oxir-oqibat UBSning kompaniya tuzilmasini o‘zgartirishi, yoki Shveytsariya bilan aloqasini o‘zgartirishi mumkin.

UBS duch kelayotgan “kapital qal’asi”: Regulyator farqlari qanday qilib M&A uchun turtki bo‘lishi mumkin?

Bank kapital tuzilmasi nuqtai nazaridan, xorijiy filiallarda qadrsizlanish yuz bermoqda degan chog‘da, bu, bosh korporatsiyaning ulushlardagi investitsion qiymatiga ham bevosita ta’sir ko‘rsatadi; agar bosh kompaniya bunday investitsiyalarning bir qismini qarz hisobiga moliyalashtirgan bo‘lsa, yetkazilgan zararni o‘z kapital buferidan to‘lashi kerak bo‘ladi.

Shveytsariya hukumatining maqsadi – aksiyalar kapitalining qo‘llab-quvvatlash nisbatini oshirish orqali bankga inqiroz vaqtida xorijdagi biznesini sotish va balansini o‘zi to‘g‘rilash imkoniyatini kengaytirish, shuningdek, davlat qutqaruvi imkoniga murojaat qilish ehtimolini kamaytirish. Regulyatorlar birinchi navbatda muammolarni bank o‘zi absorblaya oladimi-yo‘qmi, shuni muhim deb biladi, UBS boshqaruvi esa aynan odatiy faoliyatdagi kapital qaytimi va xalqaro raqobatchanlik haqida o‘ylaydi. Bahsning ildizida – moliyaviy barqarorlik va kapital samaradorligi o‘rtasidagi xarajatlarni kim bo‘lishi masalasi yotadi.

Investitsion tahlil nuqtai nazaridan bu vaziyatni “kapital qal’asi” deb atash mumkin: biznes hali ham daromad keltirmoqda, biroq xuddi shu biznesni moliyalash uchun aksiyadorlar kapitali hajmi ortadi va bu kapital qaytimi hamda resurs taqsimotini qisqartirishi mumkin. Kapital – bu xotirjamlikda bo‘lishi shart bo‘lgan pul emas va uni ko‘paytirish talab qilinishi ham bu darhol foyda yoki xarajatlarga bevosita ta’sirini bermaydi; uning asosiy ta’siri – moliyalashtirish tuzilmasi va aksiyadorlar mablag‘larining imkoniy xarajatiga ta’sir qiladi. Foyda va boshqa sharoitlar o‘zgarmasa, ko‘proq aksiyalar kapitali asosida hisoblangan rentabellik pastroq bo‘ladi, kapital jamg‘arish talabi esa qayta sotib olish imkoniyatiga cheklov beradi. Shu sabab e’tiborga molik M&A logikasi paydo bo‘ladi: xuddi shu boylik boshqaruvi mijozlari, xizmat haqlari va global tarmoq, turli regulyator tuzilmalarida boshqa xil kapital samaradorligi va qiymati keltiradi. Shunga qaramay, kapitali mustahkamlanishi tavakkal hamda moliyalashtirish xarajatlarini kamaytirishi mumkin, yakuniy qiymat esa majmuan hisoblab chiqiladi.

Xalqaro birlashuv qiymatni qayta baholash imkonini beradimi-yo‘qmi, bu uzoq muddatli kapital xarajati, biznes sinergiyasi va taqsimlanadigan foyda yaxshilanishi bitim narxi, integratsiya xarajatlari, mijozlar yo‘qotilishi va yangi regulyator talablarini qoplay oladimi-yo‘qligiga bog‘liq bo‘ladi. Faqat bosh qarorgoh manzilini o‘zgartirish Shveytsariyadagi biznesga bo‘lgan regulyator javobgarligini avtomatik bekor qilmaydi, hamda xorijiy regulyatorlar ham darrov yirikroq bank guruhini qabul qiladi degan ma’noni bermaydi. Shveytsariya moliya vaziri Karin Keller-Sutter fikricha esa, bosh qarorgohni ko‘chirish yangi kapital qoidalariga rioya qilishdan ko‘ra qimmatroq va murakkab huquqiy masalalarni yuzaga keltiradi.