Członek zarządu Europejskiego Banku Centralnego, Nagel: Jeśli ceny energii nadal będą wysokie, może być konieczne podniesienie stóp procentowych do umiarkowanie restrykcyjnego poziomu.

Według aplikacji informacyjnej Zhihui Finansów, Członek Zarządu Europejskiego Banku Centralnego oraz prezes Bundesbanku Joachim Nagel stwierdził, że jeśli ceny energii pozostaną wysokie, Europejski Bank Centralny może być zmuszony do podniesienia stóp procentowych do poziomu hamującego wzrost gospodarczy. Nagel powiedział we wtorek: „Jeżeli przez dłuższy czas będziemy mieć do czynienia z tak wysokimi cenami energii jak obecnie, nie mogę wykluczyć konieczności wejścia w umiarkowanie restrykcyjny zakres polityki monetarnej.” Dodał jednak, że obecnie jest jeszcze za wcześnie, aby to ocenić.

Warto podkreślić, że w kwestii neutralnego poziomu stóp procentowych w Europejskim Banku Centralnym istnieją rozbieżne opinie. Główny ekonomista EBC, Philip Lane, wcześniej w tym roku powiedział, że neutralna stopa może sięgać nawet 2,5% – co odpowiada obecnemu poziomowi stóp. Jednak gubernator Banku Centralnego Irlandii, Gabriel Makhlouf, uważa, że dopiero przekroczenie 2,75% oznacza wejście w restrykcyjny zakres.

Nagel dodał również: „Moja – lub nasza – obawa polega na tym, że może pojawić się drugi efekt inflacyjny.” Ma tu na myśli zbliżające się negocjacje płacowe w niektórych państwach, w tym w Niemczech. „Wszyscy wiemy, że jeśli taka sytuacja będzie trwała coraz dłużej, zobaczymy pewne efekty drugiej rundy.” Wyjaśnił, że właśnie dlatego „musimy zachować czujność”, „tak mówimy w tej sytuacji i mogę zapewnić, że stale ją zachowujemy.”

Biorąc pod uwagę obecną presję na rynku obligacji, zapytany o możliwość uruchomienia przez Europejski Bank Centralny tzw. instrumentu ochrony transmisji (TPI), Nagel wyjaśnił, że narzędzie to zostanie włączone tylko w przypadku problemów w mechanizmie transmisji polityki monetarnej. Powiedział: „To nie ma żadnego związku z wyzwaniami fiskalnymi, z jakimi boryka się jedno czy drugie państwo strefy euro.” W ubiegłym tygodniu premia rentowności francuskich dziesięcioletnich obligacji skarbowych względem niemieckich przekroczyła 100 punktów bazowych, co zdarzyło się po raz pierwszy od 14 lat.

Oczekiwania na podwyżkę stóp w EBC rosną – inflacja pozostaje kluczowym problemem

Europejski Bank Centralny podwyższył 10 września stopy procentowe o 25 punktów bazowych, zwiększając stopę depozytową do 2,50%, zgodnie z oczekiwaniami rynku. Była to druga podwyżka stóp przez EBC w tym roku. Zarząd EBC podkreślił w oświadczeniu politycznym, że trwający konflikt na Bliskim Wschodzie wywiera presję inflacyjną i oczekuje, że stopa inflacji w strefie euro pozostanie „znacznie powyżej” celu 2% przez „dłuższy czas”. Podczas konferencji prasowej Lagarde dodatkowo sprecyzowała, że „dłuższy czas” oznacza „co najmniej do pierwszej połowy 2027 roku”, a ogólna inflacja ma powrócić do celu w okolicach końca 2027 roku.

Tymczasem najnowsze prognozy EBC wskazują, że średnia oczekiwana inflacja w 2026 roku to 3,0%, bez zmian względem prognozy z czerwca; na 2027 rok – 2,5%, na 2028 rok – 2,1%, oba te wskaźniki zostały podwyższone. Prognozy inflacji bazowej – bez energii i żywności – również są stosunkowo wysokie: odpowiednio 2,5%, 2,6% i 2,3% w ciągu trzech lat, wszystkie powyżej celu 2%. Analiza wskazuje, że rewizja w górę prognoz inflacyjnych wraz z polityką opartą na danych daje EBC argument do dalszego zacieśniania polityki. Rynek oczekuje, że w obecnym cyklu podwyżek stóp EBC może podnieść stopy jeszcze najwyżej trzy razy.

Ponadto opublikowane przez EBC w zeszły piątek miesięczne badanie pokazuje, że oczekiwania inflacyjne gospodarstw domowych w strefie euro wzrosły w sierpniu – co wzmacnia zakłady na dalsze zacieśnianie po drugiej podwyżce stóp 10 września.

Dane pokazują, że medianowe oczekiwania inflacyjne na jeden rok wzrosły z 2,9% w lipcu do 3,0%, na trzy lata – z 2,7% do 2,9%, na pięć lat – z 2,4% do 2,5%. Wskaźnik mediany dla trzyletnich oczekiwań inflacyjnych ma największą wartość referencyjną dla polityki monetarnej. Wszystkie te wartości przewyższają cel EBC na poziomie 2%, co oznacza, że nawet patrząc tylko na gospodarstwa domowe, „powrót do celu inflacyjnego” nie jest postrzegany jako realny w najbliższym czasie.

W funkcji reakcji polityki EBC, oczekiwania inflacyjne nie są jedynie ozdobą. Bank wyraźnie podkreślił po wrześniowej decyzji, że decydenci wnikliwie analizują oczekiwania – ponieważ założenia te wpływają na przyszłe negocjacje płacowe i zachowania cenowe przedsiębiorstw; wskaźnik trzyletni jest szczególnie istotny właśnie dlatego, że jest bliższy czasowemu cyklowi ustalania płac w kontraktach.

Lane ostrzegł w tym tygodniu, że nowe wysokie ceny energii oznaczają, iż okres utrzymującej się wysokiej inflacji w strefie euro będzie dłuższy niż pierwotnie zakładał EBC. Powiedział: „Obserwujemy drugą falę wzrostów cen, pojawiających się nie tylko w sektorze ropy, ale i gazu ziemnego. Uważamy, że ta fala wzrostu cen energii przyniesie wyższą i bardziej trwałą inflację, a następnie od połowy 2027 roku zacznie wracać do naszego celu.”

Członek Zarządu EBC oraz prezes Banku Centralnego Słowacji, Peter Kazimír, oznajmił, że jeśli będzie to konieczne, EBC bez wahania podniesie stopy jeszcze bardziej, lecz podjęcie decyzji o kolejnych krokach wymaga czasu. Stwierdził, że urzędnicy EBC najpierw muszą ocenić, czy pośredni wpływ wzrostu kosztów energii wywołany wojną rozwija się zgodnie z przewidywaniami, oraz „czy popyt i rynek pracy są wystarczająco silne, by wywołać efekt drugiej rundy.”

Prezes EBC, Christine Lagarde, wypowiada się ostrożniej. W zeszły piątek powiedziała, że skok cen energii nie automatycznie skutkuje zacieśnieniem polityki monetarnej. Stwierdziła: „Stopy procentowe nie będą zmieniać się w tempie cen energii. Ponieważ oczywiście ceny energii i ich wpływ na ceny dóbr oddziałują również na inne czynniki, zwłaszcza wzrost gospodarczy i konsumpcję. Uwzględnimy wszystkie te elementy w naszych rozważaniach – mechanizm dokładnego powiązania nie jest praktycznie stosowany.”