Sinabi ng Iran na malaki ang pag-urong ng naval forces ng Amerika, anim na barko ang inatake sa Hormuz sa isang araw, at tinukoy ng Houthi na ang mga Aramco oil facility ay "lehitimong target".

Patuloy na lumalala ang kaguluhan sa Gitnang Silangan, muling tumataas ang panganib sa paglalayag sa Strait of Hormuz, at umuusbong na rin ang banta sa mga pasilidad ng enerhiya ng Saudi sa direksiyon ng Red Sea. Sa isang banda, iginiit ng Iran na malaki na ang paglayo ng pwersa pandagat ng U.S. mula sa kanilang maritime border, ngunit patuloy nilang ginagantihan ang mga tinuturing nilang "lumalabag" na mga barko. Sa pagtatantiya ng midya, sa nagdaang dalawang linggo, may 24 na barkong sinalakay sa Strait of Hormuz at mga karatig-dagat, at anim dito ang tinarget sa isang araw lamang ng nakaraang Linggo—pinakamalalang atake mula nang sumiklab ang krisis.

Ayon sa midya ng Iran noong ika-13 ng lokal na Martes, sinabi ng Iranian Navy na isang "lumalabag" na oil tanker na pinatay ang ship tracking system at nagtangkang tumawid sa silanganing tubig ng Strait of Hormuz ang napinsala at nagliyab. Ayon sa Iran, nakumpirma na ng navy ang pagkakakilanlan ng barko ngunit walang karagdagang detalye. Nakaraang araw, ayon sa Xinhua na nagsipi sa tagapagsalita ng Iran Foreign Ministry, kanilang nire-review ang tugon ng U.S. sa panukala ng Iran na muling buksan ang strait, at hindi nagbago ang mga kondisyon ukol dito.

Isa pang linya ng panganib ang nagmumula sa Red Sea at paligid nito. Ayon sa Global Times, noong ika-13 ay idineklara ng Houthi rebels na ang mga pasilidad ng langis ng Saudi Aramco ay "lehitimong target" ng atake, at nagbabala sa mga empleyado at mamamayan na lumayo sa mga pasilidad na malapit doon. Ibig sabihin, hindi lamang mula sa kritikal na shipping channel ng Strait of Hormuz nagmumula ang regional energy risk, kundi maaari ring umabot at makaapekto sa produksyon, pagre-refine at export infrastructure ng langis ng Saudi.

Pagpapalit ng U.S. aircraft carrier, pansamantalang “Washington” lang ang natitirang deployed sa Gitnang Silangan

Ayon sa balita ng CCTV, sinabi ng Deputy Commander ng Iranian Navy na si Faramarz Behrami noong ika-12, na malaki ang inilayo ng U.S. naval forces, palayo sa sea border ng Iran. Ayon sa kanya, nag-pullback na ang mga barko, destroyer at aircraft carrier ng U.S. at ang Iranian Navy at iba pang pwersa ay bumubuo ng mga bagong sandata na naka-target sa kahinaan ng kalaban, may ilan na umabot na sa production at handang gamitin.

Nagbabala pa si Behrami na kung muling magkamali ng paghusga ang U.S., tutugon ang Iranian military at palalayasin pa lalo ang pwersa ng U.S. mula sa maritime border ng Iran. Dagdag pa niya, dahil sa tensyon sa Iran, hindi na makapasok ang U.S. navy vessels sa Fifth Fleet base ng Bahrain, at ang base ay naging "ghost town". Ang mga pahayag na ito ay mula sa Iranian military at hindi pa independiyenteng nakukumpirma ang tunay na deployment ng U.S. sa dagat.

Tunay ngang may carrier rotation ang U.S. nitong mga nakaraang araw. Ayon sa CCTV, ang Lincoln carrier ay bumalik na sa San Diego, California noong Oktubre 8, at ang dating nakadeploy na Bush carrier ay umalis na rin mula sa Gitnang Silangan. Sa nasabing ulat, pansamantalang natira lang ang Washington carrier strike group sa operasyon kontra-Iran; ang bagong ipinadala na Roosevelt carrier strike group ay umalis mula US noong Setyembre 27 at inaasahan sa pinakamaagang darating sa Gitnang Silangan pagsapit ng huling Oktubre.

Sabay ang pagbabago ng deployment na ito sa pagkakabanggit ng Iran ukol sa pag-atras ng U.S. naval force, ngunit ang rotation mismo ay hindi nangangahulugan ng pagbawas ng pressure ng U.S. military. Ang tunay na operational capacity ng U.S. sa rehiyon ay nasa iba pang barko, land-based air force, suporta ng base, at long-range strike capability din.

Dalawampu't apat na barko naatake sa dalawang linggo, pinakamalalang pag-ulan ng atake sa shipping ng Hormuz mula nang magsimula ang digmaan

Ayon sa Financial Times ng UK, sa loob ng dalawang linggong nagtapos noong Oktubre 11, may 24 na barko sa Strait of Hormuz at katabing dagat ang inatake—lagpas sa 13 barkong sinalakay sa dalawang linggo noong Marso na dating pinakamataas. Noong Oktubre 11 lang, may 6 na barko ang naging target ng atake, kabilang ang product tanker, crude oil tanker, at isang Indian na container ship.

Maliwanag na naapektuhan ang aktwal na transportasyon ng mga atake. Ayon sa datos na inilahad sa Financial Times, ang oil export na dumadaan sa Strait of Hormuz ay bumaba mula 15.5 milyong barrels kada araw noong Setyembre, patungong 2.9 milyon na lang noong Oktubre 11—bawas ng 81.3% mula sa average ng Setyembre. Nagpahayag din ng pagkabahala ang Indya sa pagkasugat at pagkawala ng ilan sa kanilang seafarers.

Noong dati, kahit tuloy-tuloy ang regional conflict, may senyales ng pagbalik ng oil tanker transport ngunit sa dami ng nangyaring pag-atake kamakailan, nababawasan ang kagustuhan ng shipping industry na pumasok pa sa Gulf. Kahit na malaki ang kita sa freight, ang panganib ng atake, pinsala sa crew, pagtaas ng insurance at delay ay puwedeng gawing hindi kanais-nais ang ilang biyahe.

Para sa oil market, hindi lang kabuuang pagsara ng strait ang mahalaga—pati ang bilang ng barkong kayang pumasok sa rehiyon, ang patuloy na kakayahan ng tanker na mag-load at mag-connector, at kung mananatiling mataas ang export volume. Kapag tuloy-tuloy na tumataas ang shipping risk, maaaring mawalan muli ng daloy ang supply.

Tinatalakay ng Iran ang opinyon ng U.S., ngunit hindi nagbabago ang kondisyon sa pagbukas ng Strait

Habang tumataas ang risk ng shipping, hindi pa rin natitigil ang diplomatikong komunikasyon ng Iran at U.S. Ayon sa Xinhua nitong ika-13, sinabi ng tagapagsalita ng Iran Foreign Ministry na si Baghaei noong Oktubre 12 na nire-review nila ang pinakahuling opinyon ng U.S. ukol sa kanilang posisyon, at kaagad na ipapasa sa mediator ang kanilang sagot. Binigyang-diin niya na hindi nagbabago ang kondisyon ng Iran ukol sa muling pagbubukas ng Strait of Hormuz.

Nauna nang nag-alok ang Iran, sa pamamagitan ng isang tagapamagitan, ng mga plano para sa pagbukas muli ng strait at paghinto ng hostile actions. Sabi ni Baghaei noong ika-12, pinag-aaralan pa rin ng Iran ang tugon ng U.S., at pagkatapos ng assessment magbibigay sila ng sagot sa pamamagitan ng mediator. Ayon sa Reuters, magkaiba pa rin ang mga prayoridad ng U.S. at Iran: nais ng U.S. na isama agad sa usapan ang Iran nuclear issue, habang inuuna ng Iran ang kaligtasan ng strait at kaugnay na kondisyon.

Nangangahulugan ito na hindi pa napapabuti ng diplomasya ang sitwasyon ng maritime safety. Hangga't may diperensya pa ang magkabilang panig sa ceasefire arrangement, maritime blockade at kondisyon sa muling pagbukas ng strait, mahirap para sa shipowners na basta asahang nabawasan na ang risk sa paglalayag kahit tuloy ang mga pag-uusap.

Houthi rebels inilagay sa target ang Saudi Aramco, energy facility risk lumalawak patungong Red Sea

Maliban sa Strait of Hormuz, tumataas din ang energy risk sa direksyon ng Red Sea.

Ayon sa ulat ng Global Times, sinabi ng tagapagsalita ng Houthi rebels noong ika-13 na ang mga pasilidad ng langis ng Saudi Aramco ay "lehitimong target" at nagbabala sa mga empleyado at residente malapit sa mga makakaapektohang lugar ng Saudi Arabia na lumayo.

Ayon sa ulat ng Anadolu Agency ng Turkey, tahasang binanggit din ng Houthi rebels ang headquarters ng Saudi Aramco sa Dammam, ang refinery facility sa Riyadh, at ang King Khalid International Airport sa Riyadh, at nagsabing kung ipagpapatuloy ng Saudi Arabia ang pag-atake sa kabisera ng Yemen na Sanaa, maaaring maging target ng ganti ang mga pasilidad na ito. Sa ngayon, hindi nangangahulugang naatake na talaga ang pasilidad, ngunit itinutok na ng banta ang potensyal na panganib sa kumpanya ng langis ng Saudi at mga pangunahing pasilidad.

Kapansin-pansin ang pagbabagong ito—unang tinamaan ng krisis ng Strait of Hormuz ang channel ng transportasyon ng langis, ngunit ang banta sa mga pasilidad ng Saudi Aramco ay maaaring magbunsod ng panganib na makaapekto pa sa produksyon, pagre-refine, at ekspor ng enerhiya. Kapag naging aktuwal ang banta, hindi lang rerouting, pagtaas ng insurance at delay sa transportasyon ang problema—pati produksyon at kapasidad ng supply ay posibleng bumaba.

Sa gitna ng patuloy na pag-atake ng Iran sa mga barko, pagbabago sa deployment ng U.S. carrier, at diplomatic negotiation na may hindi pagkakaintindihan, lalo pang nadaragdagan ang kawalang-katiyakan sa supply ng enerhiya sa Gitnang Silangan bunga ng banta mula Red Sea. Para sa international oil market, ang sabayang panganib sa shipping passage at production facility ay nangangahulugang kahit pa bahagyang umayos ang transportasyon, maaari pa ring maantala o maapektuhan pabalik-balik ang supply sa rehiyon.