Lượng xuất khẩu dầu ở Trung Đông “đã vượt mức trước chiến tranh”, nhưng giá dầu vẫn ở mức cao, “tháng 4 thiếu dầu thô, tháng 10 lại thiếu chi phí vận chuyển”

Xuất khẩu dầu mỏ từ vùng Vịnh Ba Tư đã phục hồi vượt mức trước chiến tranh, nhưng chi phí vận chuyển cao ngất ngưởng và các vụ tấn công liên tục khiến thị trường nghi ngờ liệu tình hình này có thể duy trì lâu dài hay không.

Theo dữ liệu từ tổ chức theo dõi tàu Kpler, tính đến tuần kết thúc ngày 18 tháng 10, lưu lượng dầu thô trung bình hàng ngày từ Trung Đông (bao gồm eo biển Hormuz và các tuyến đường thay thế trong khu vực) đã vượt quá 24 triệu thùng, cao hơn mức 23.3 triệu thùng trước chiến tranh.

Trong khi đó, giá dầu Brent vào thứ ba tuần này vào khoảng 108 USD/thùng, tiếp tục duy trì ở mức cao gần đây. Trưởng nhóm chiến lược hàng hóa toàn cầu của JPMorgan, Natasha Kaneva, cho biết: "Tháng tư thiếu dầu thô, còn tháng mười thì thiếu công suất vận chuyển."

Leo thang tấn công, chi phí vận chuyển gần đạt kỷ lục

Theo Trung tâm Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh và nhiều công ty an ninh hàng hải báo cáo, đã có khoảng 30 vụ tàu bị tấn công trong tháng này. Nhà phân tích cao cấp Michelle Wiese Bockmann của công ty tình báo hàng hải Windward nhận định, các vụ tấn công trong tháng 10 chiếm 20% tổng số tàu bị tấn công kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Dữ liệu từ Kpler cho thấy, tuần này phí vận chuyển một siêu tàu chở dầu từ vùng Vịnh đến một nước lớn châu Á gần chạm mức kỷ lục 37,37 USD/thùng. Theo Wiese Bockmann của Windward, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã tăng từ dưới 3% giá trị tàu lên tới mức tối đa 10%.

Số phận của siêu tàu chở dầu "Loyalty" dưới quốc tịch Tanzania là ví dụ điển hình cho cuộc chơi đầy rủi ro này. Từ tháng 9, tàu đã hai lần vào vùng Vịnh Ba Tư để nhận dầu thô Iraq, thủy thủ đoàn cho biết công ty đã cấp áo chống đạn và mũ bảo hiểm cho chuyến đi lần hai. Ngày 16 tháng 10, khi đang vận chuyển 2 triệu thùng dầu Iraq, "Loyalty" đã bị một tàu nhỏ bắn súng phóng lựu và tạo một lỗ trên khoang nước ngọt của tàu.

Cựu sĩ quan Hải quân Anh thuộc Neptune P2P Group Christopher Long nhận định: "Iran đang cố gắng tái phong tỏa eo biển Hormuz."

Lượng xuất khẩu tăng trở lại, nhưng Hormuz chưa hoàn toàn phục hồi

Theo ước tính ban đầu của Kpler, cùng thời gian đó, lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz (gồm chuyển tải ngoài khơi vịnh Oman) trung bình khoảng 14 triệu thùng/ngày, tương đương 82% so với mức trước chiến tranh.

Ả Rập Xê Út và UAE đang chia sẻ bớt áp lực nhờ các đường ống xuyên quốc gia. Kpler ước tính, vào tháng 9, khoảng 40% lượng dầu thô không phải của Iran xuất khẩu từ vùng Vịnh đã tránh eo biển Hormuz, trong khi tỉ lệ này trước chiến tranh chỉ là 17%.

Chuyên gia kinh tế hàng hóa cấp cao của Capital Economics, Hamad Hussain nhận định: "Nhìn chung, hệ thống vận chuyển qua eo Hormuz nguy hiểm đã phát triển khá hoàn chỉnh, và các bên tham gia xuất khẩu dầu cũng sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao hơn."

Siêu lợi nhuận thúc đẩy, chủ tàu và thủy thủ dấn thân mạo hiểm

Rủi ro cao cũng đi kèm với lợi nhuận hấp dẫn.

Giám đốc phân tích dầu thô Kpler, Homayoun Falakshahi ước tính, so với trước chiến tranh, các thương nhân có thể lãi thêm khoảng 20 USD/thùng dầu Iraq bán lại, và mỗi chuyến hàng của siêu tàu có thể mang về tới 40 triệu USD. Ba chuyến đi như vậy cũng đủ thu hồi chi phí mua một tàu chở dầu cũ khoảng 100 triệu USD.

"Dù các vụ tấn công không ngừng gia tăng, lượng xuất khẩu vẫn duy trì ở mức cao, bởi lợi nhuận khiến cho rủi ro trở nên đáng giá." Falakshahi cho biết.

Thủy thủ đoàn cũng được hưởng thù lao hấp dẫn. Theo báo cáo trước đó của Wall Street Journal, các thủy thủ được thu hút bởi khoản thưởng gấp hai đến ba lần lương tháng bình thường; một công ty cung ứng thủy thủ có trụ sở tại châu Á trả tới 25.000 USD cho một chuyến đi khứ hồi kéo dài một đến hai tuần.

Các nhà môi giới tàu cho biết một số chủ tàu đang điều động trở lại các tàu cũ từng hoạt động ở tuyến Venezuela và Nga để khai thác mức phí vận chuyển bất thường cao ở khu vực vùng Vịnh.