Anthropic(ANT.US) tăng tốc IPO trên thị trường chứng khoán Mỹ! Goldman Sachs, Morgan Stanley đứng đầu trong 22 ngân hàng đầu tư bảo lãnh phát hành. Google(GOOGL.US) và Amazon(AMZN.US) đóng góp gần một nửa doanh thu. Rủi ro chuỗi cung ứng năng lực tính toán thu hút sự chú ý.

Vietnamese Finance News cho biết, công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Anthropic (ANT.US) đang tăng tốc triển khai kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Goldman Sachs (GS.US) và Morgan Stanley (MS.US) đảm nhận vai trò chủ lực trong đợt niêm yết này, cùng với sự tham gia của 20 ngân hàng đầu tư khác. Ngoài ra, tài liệu đăng ký IPO được Anthropic công bố hôm thứ Hai đã tiết lộ những mối quan hệ kinh doanh phức tạp đằng sau sự tăng trưởng nhanh chóng của công ty, trong đó Google (GOOG.US, GOOGL.US), Amazon (AMZN.US) và Microsoft (MSFT.US) không chỉ là những nhà đầu tư quan trọng, nhà cung cấp năng lực tính toán và kênh bán hàng, mà còn là đối thủ tiềm năng của Anthropic. Công ty cũng cảnh báo rằng việc sản xuất chip tiên tiến trên toàn cầu tập trung cao độ và sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp quan trọng như TSMC (TSM.US) có thể đe dọa đến sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Theo tài liệu đăng ký S-1 của Anthropic, Goldman Sachs được chỉ định là nhà bảo lãnh chính dẫn đầu cho IPO này, đứng đầu danh sách các nhà bảo lãnh, Morgan Stanley xếp thứ hai và sẽ đảm nhận vai trò đại lý ổn định giá, chịu trách nhiệm ổn định giá cổ phiếu khi cần thiết trong giai đoạn đầu niêm yết.

Cấu trúc này giống với vụ IPO kỷ lục của SpaceX (SPCX.US) vào tháng 6 năm nay, khi Goldman Sachs và Morgan Stanley cũng giữ hai vị trí chủ chốt trong nhóm bảo lãnh. SpaceX đã huy động được 86,2 tỷ USD thông qua IPO, với 22 ngân hàng tham gia giao dịch thu về tổng cộng 500 triệu USD phí bảo lãnh cố định, tương đương 0,58% tổng số tiền huy động được. Trong đó, Goldman Sachs và Morgan Stanley mỗi bên nhận được 100 triệu USD, cao nhất trong nhóm các ngân hàng tham gia.

Bên cạnh hai ngân hàng này, nhóm bảo lãnh cho IPO của Anthropic còn có sự tham gia của JP Morgan (JPM.US), Citigroup (C.US), Barclays (BCS.US), Wells Fargo (WFC.US) và Bank of America (BAC.US) cùng 20 ngân hàng khác, nâng tổng số tổ chức bảo lãnh lên 22, bằng quy mô IPO trước đó của SpaceX.

Thời điểm niêm yết và chất lượng tài chính

Kế hoạch niêm yết của Anthropic diễn ra vào thời điểm ngành trí tuệ nhân tạo đang được các nhà đầu tư đánh giá lại. Nhu cầu công nghệ AI tiếp tục tăng trưởng, song việc đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, chi phí năng lực tính toán tăng vọt và khả năng doanh nghiệp đạt lợi nhuận bền vững trở thành tâm điểm chú ý cho các nhà đầu tư công khai.

Thông tin tài chính do Anthropic công bố cho thấy doanh thu quý II của công ty đạt 11,6 tỷ USD và lợi nhuận kinh doanh đạt 974 triệu USD, phản ánh hoạt động AI đang mở rộng nhanh chóng về quy mô.

Tuy vậy, vào đầu tháng này, các báo cáo về việc tăng trưởng doanh thu quý III của Anthropic chậm lại từng khiến áp lực bán cổ phiếu công nghệ gia tăng, phản ánh sự lo ngại thị trường về việc chi tiêu vốn cho AI có thể vượt quá nhu cầu thực tế.

Đáng chú ý, sự tăng trưởng nhanh chóng của Anthropic phụ thuộc chủ yếu vào các kênh bán hàng do các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây lớn vận hành. Theo tài liệu IPO, nửa đầu năm 2026, doanh thu thông qua thị trường điện toán đám mây của Google, Amazon và Microsoft chiếm 48% tổng doanh thu Anthropic, tăng mạnh so với mức 11% của năm 2023.

Ở mô hình bán hàng này, nhà cung cấp dịch vụ đám mây trực tiếp thu phí từ khách hàng, khấu trừ phí dịch vụ trước khi chuyển phần còn lại cho Anthropic. Khi vai trò của kênh này ngày càng quan trọng, khoản phí Anthropic trả cho các đối tác kênh cũng tăng nhanh. Nửa đầu năm 2026, khoản này tăng thêm 2,7 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy, mặc dù Anthropic tận dụng được mạng lưới khách hàng doanh nghiệp lớn của các ông lớn đám mây, sự phụ thuộc vào các đối tác này đang ngày càng sâu sắc.

Sự phụ thuộc vào kênh đám mây và rủi ro “bốn vai trò”

Anthropic chỉ rõ trong tài liệu IPO rằng Google, Amazon và Microsoft đang đóng vai trò “nhà đầu tư, khách hàng, đối tác phân phối và đối thủ cạnh tranh” cùng lúc.

Mối quan hệ phức tạp này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Do các nhà cung cấp dịch vụ đám mây chịu trách nhiệm thu phí từ khách hàng cuối, họ nắm quyền kiểm soát giá sản phẩm Anthropic và điều khoản hợp đồng thương mại. Cùng lúc, các doanh nghiệp này cũng có AI model và sản phẩm riêng, nên có thể ưu tiên quảng bá công nghệ của mình thay vì Claude của Anthropic trong tương lai.

Anthropic còn cảnh báo rằng các mối liên kết mật thiết với doanh nghiệp đám mây lớn đang bị cơ quan quản lý chống độc quyền chú ý và có thể đối diện với việc kiểm tra sâu hơn trong tương lai.

Bên cạnh kênh bán hàng, Anthropic cũng phụ thuộc mạnh vào năng lực tính toán do các ông lớn đám mây cung cấp cho việc đào tạo và suy luận AI model. Theo tài liệu IPO, Anthropic cam kết trả tối thiểu 114,5 tỷ USD cho Google đến năm 2033, tối thiểu 110 tỷ USD cho Amazon đến năm 2036 và 44,9 tỷ USD cho Microsoft. Kể cả khi không sử dụng hết năng lực tính toán, công ty vẫn phải thực hiện cam kết chi tối thiểu này. Tổng ba cam kết lên tới 269,4 tỷ USD, cho thấy Anthropic phải chịu trách nhiệm tài chính khổng lồ để đảm bảo nguồn năng lực tính toán lâu dài.

Bên cạnh đó, Anthropic dự kiến từ năm 2028 đến 2031 sẽ trả thêm 125 đến 150 tỷ USD cho Google và các nhà cung cấp khác để lấy thêm tài nguyên Tensor Processing Unit (TPU). Sắp xếp này tiếp tục phản ánh sự hợp tác và cạnh tranh phức tạp giữa Anthropic và các doanh nghiệp đám mây.

Tháng 4 năm nay, Anthropic khi công bố thỏa thuận hợp tác với Amazon từng gọi AWS là nhà cung cấp trọng yếu cho khối lượng công việc chính của mình. Tuy nhiên, theo tài liệu mới nhất, cam kết chi tiêu tối thiểu với Google không chỉ lớn hơn mà còn có thời gian thực hiện ngắn hơn.

Amazon và Google đều là cổ đông quan trọng của Anthropic. Theo tài liệu đăng ký, kể từ năm 2023, Amazon đồng ý đầu tư tối đa 4 tỷ USD vào Anthropic và đã rót tổng cộng khoảng 18 tỷ USD, đồng thời cam kết tăng thêm tối đa 15 tỷ USD nếu đáp ứng điều kiện nhất định.

Media tính toán rằng, trên cơ sở đã chuyển đổi và pha loãng hoàn toàn cổ phần, hiện Amazon sở hữu khoảng 9% lợi ích kinh tế tại Anthropic.

Bên cạnh đó, Amazon còn giữ khoảng 6,2 tỷ USD trái phiếu chuyển đổi chưa thanh toán, được phát hành theo các thỏa thuận tài trợ năm 2023 và 2024. Các trái phiếu này có thể chuyển đổi thành 1,84 tỷ cổ phiếu Anthropic, tương đương thêm khoảng 11% cổ phần. Tuy nhiên, tỷ lệ sở hữu của Amazon có nguyên tắc giới hạn ở mức 12%, nhưng công ty có quyền từ bỏ giới hạn này.

Về phía Google, công ty đã đầu tư khoảng 23 tỷ USD vào Anthropic qua nhiều vòng giao dịch và cam kết đầu tư bổ sung 20 tỷ USD dựa trên kết quả đạt được mục tiêu doanh số. Theo tính toán, Google hiện sở hữu ít nhất 6,6% lợi ích kinh tế tại Anthropic.

Google còn có hạn mức tài trợ 20 tỷ USD theo thỏa thuận năm 2026. Nếu Anthropic sử dụng nguồn này, họ có thể phát hành thêm cổ phiếu hoặc trái phiếu chuyển đổi.

Theo thỏa thuận tài trợ mới nhất, tỷ lệ sở hữu của Google bị giới hạn ở mức 14,99% nhưng công ty vẫn có thể lựa chọn bỏ giới hạn này. Đáng chú ý, Google còn có quyền ưu tiên mua cổ phiếu trị giá tối đa 10 tỷ USD qua hình thức phát hành riêng lẻ đồng thời với IPO của Anthropic. Nếu Google thực hiện quyền này, số tiền đầu tư sẽ giảm tương ứng với hạn mức tài trợ còn lại.

Cam kết năng lực tính toán khổng lồ và sự ràng buộc với cổ đông

Ngoài ba ông lớn đám mây, Anthropic còn thiết lập quan hệ cung cấp năng lực tính toán lớn với các doanh nghiệp công nghệ khác. Theo tài liệu IPO, tổng giá trị cam kết thuê thiết bị với Broadcom (AVGO.US) lên tới 161,2 tỷ USD và hợp đồng mua nguồn năng lực với SpaceXAI tối đa là 120,5 tỷ USD.

Tuy nhiên sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng năng lực tính toán không chỉ tới các doanh nghiệp đám mây và nhà cung ứng thiết bị. Công ty còn nhấn mạnh trong tài liệu IPO rằng năng lực sản xuất bán dẫn tiên tiến trên thế giới tập trung cao độ, có thể trở thành rủi ro lớn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh doanh.

Anthropic chỉ ra rằng hiện nay phần lớn chip tiên tiến nhất toàn cầu vẫn do TSMC sản xuất, với hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng chủ yếu tập trung tại khu vực Đài Loan. Sự tập trung này đồng nghĩa với việc bất kỳ sự kiện lớn nào ảnh hưởng tới sản xuất hoặc cung ứng chip tiên tiến tại địa phương đều có thể tác động liên tục tới chuỗi AI toàn cầu và ảnh hưởng đến vận hành, tài chính cũng như kết quả kinh doanh của Anthropic.

Rủi ro này cho thấy vai trò then chốt của TSMC đối với ngành trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Những doanh nghiệp thiết kế chip AI như Nvidia (NVDA.US) và AMD (AMD.US) lệ thuộc mạnh vào công nghệ sản xuất tiên tiến của TSMC để biến thiết kế chip thành sản phẩm thực tế. Ngay cả các ông lớn công nghệ tự phát triển chip AI như Amazon và Google cũng phải dựa vào các xưởng đúc chuyên nghiệp để sản xuất chip.

Anthropic khẳng định trong tài liệu IPO, việc cung ứng chip tiên tiến bị hạn chế hoặc trì hoãn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến kinh doanh, tài chính và kết quả hoạt động của công ty. Thực tế, phụ thuộc vào năng lực sản xuất chip tiên tiến của TSMC đã trở thành đặc điểm chung của ngành AI toàn cầu. Ngoài Anthropic, Nvidia, Broadcom và Marvell Technology (MRVL.US) cũng từng nhấn mạnh rủi ro chuỗi cung ứng bán dẫn tập trung trong các công bố của mình.

Dù TSMC đang thúc đẩy mở rộng năng lực sản xuất toàn cầu, trong ngắn hạn khó có thể thay đổi căn bản thực trạng tập trung của ngành chip tiên tiến. Theo các báo cáo liên quan, TSMC đã cam kết đầu tư 265 tỷ USD xây dựng cơ sở bán dẫn tiên tiến tại Arizona, Mỹ và đang xem xét xây dựng nhà máy lớn tại Texas.

Tuy nhiên, Anthropic chỉ ra trong tài liệu IPO rằng năng lực sản xuất chip tiên tiến tại Mỹ vẫn ở giai đoạn đầu, kế hoạch mở rộng chưa chắc sẽ sớm giảm rủi ro tập trung chuỗi cung ứng hiện nay.

Rủi ro chuỗi cung ứng chip và bộ nhớ

Không chỉ có chip logic tiên tiến, Anthropic còn đặc biệt nhấn mạnh sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp chip bộ nhớ cao cấp. Công ty chỉ ra rằng thị trường chip bộ nhớ tiên tiến toàn cầu chủ yếu do SK Hynix, Samsung Electronics và Micron Technology (MU.US) đảm nhận. Khi mô hình AI ngày càng lớn, nhu cầu đối với chip bộ nhớ hiệu suất cao để ứng dụng đào tạo và suy luận cũng tăng mạnh, năng lực cung ứng trở thành yếu tố then chốt cho mở rộng cơ sở hạ tầng AI.

Dù ba nhà sản xuất chip bộ nhớ đang đẩy mạnh đầu tư mở rộng năng lực nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, Anthropic cảnh báo hiện chưa thể bảo đảm kế hoạch mở rộng sẽ đủ nhanh để cung ứng hiệu quả cho nhu cầu tương lai.

Đối với Anthropic, việc cung ứng chip và sản phẩm bộ nhớ tiên tiến không đủ có thể trì hoãn triển khai cơ sở hạ tầng năng lực tính toán mới và hạn chế khả năng đào tạo, suy luận của mô hình Claude, từ đó ảnh hưởng tới tiến độ phát triển sản phẩm và thương mại hóa của công ty.

Công ty cũng cho biết việc chuyển khối lượng công việc AI hiện tại sang nhà cung cấp năng lực tính toán khác không chỉ tốn kém chi phí và thời gian, mà còn có thể giảm hiệu suất tính toán. Điều đó đồng nghĩa, Anthropic vừa phải mở rộng nhanh hoạt động AI, vừa đối mặt với các thách thức như lệ thuộc vào nhà cung cấp đám mây, cam kết chi tiêu vốn khổng lồ và nguy cơ chuỗi cung ứng bán dẫn tập trung. Một mặt, Google, Amazon và Microsoft sở hữu mạng lưới khách hàng doanh nghiệp lớn, cơ sở hạ tầng đám mây phát triển và tiềm lực tài chính mạnh, giúp Anthropic mở rộng nhanh phạm vi thị trường của Claude.

Mặt khác, các doanh nghiệp này vừa kiểm soát kênh bán hàng chủ chốt của Anthropic, vừa nắm quyền cung ứng một phần năng lực tính toán, đồng thời cũng đang phát triển sản phẩm AI cạnh tranh trực tiếp với Claude, khiến Anthropic gặp khó trong đàm phán thương mại, định giá và chiến lược lâu dài.

Bên cạnh đó, khi xây dựng cơ sở hạ tầng AI toàn cầu ngày càng nhanh chóng, năng lực cung ứng chip tiên tiến và sản phẩm bộ nhớ hiệu suất cao sẽ quyết định việc Anthropic có thể mở rộng năng lực tính toán và đáp ứng nhu cầu khách hàng như dự định hay không.

Khi Anthropic sắp niêm yết trên thị trường công khai, nhà đầu tư không chỉ cần đánh giá tăng trưởng doanh thu và khả năng sinh lợi, mà còn phải chú ý tới mức độ lệ thuộc vào các ông lớn đám mây, cam kết mua năng lực tính toán hàng trăm tỷ USD và nguy cơ lâu dài từ chuỗi cung ứng bán dẫn then chốt.