Chứng khoán Mỹ ở mức cao, nhưng người dân Mỹ ngày càng lo lắng: Niềm tin tiêu dùng giảm xuống mức thấp nhất trong năm tháng, kỳ vọng lạm phát tăng liên tiếp hai tháng

Niềm tin của người tiêu dùng Mỹ tiếp tục suy yếu dưới áp lực lạm phát kéo dài, kỳ vọng lạm phát cũng tăng đồng thời, sự phân hóa cảm nhận kinh tế giữa Phố Wall và người dân thường đã mở rộng đến mức cao nhất lịch sử.

Chỉ số niềm tin người tiêu dùng tháng 10 của Đại học Michigan đạt giá trị cuối cùng là 48, giảm nhẹ so với mức 48.1 của tháng 9, chạm đáy thấp nhất trong năm tháng. Dù vậy, giá trị cuối cùng này vẫn cao hơn giá trị sơ bộ và vượt dự báo của tất cả các nhà kinh tế học trong khảo sát của Bloomberg.

Kỳ vọng lạm phát trong một năm tới của người tiêu dùng tăng từ 4,6% lên 4,7% so với tháng trước, còn kỳ vọng lạm phát dài hạn trong năm đến mười năm cũng tăng từ 3,4% lên 3,5%, cả hai chỉ số đều ở mức cao nhất kể từ tháng 5 năm nay và tăng hai tháng liên tiếp.

Bà Joanne Hsu, Giám đốc khảo sát của Đại học Michigan cho biết: "Sau năm năm liên tiếp lạm phát cao hơn mục tiêu, cả kỳ vọng lạm phát ngắn hạn và dài hạn đều gia tăng trong một số tháng gần đây, điều này mang lại rủi ro kỳ vọng lạm phát ăn sâu bền vững."

Trong khi đó, chỉ số tổng lợi nhuận S&P 500 đã leo lên mức cao kỷ lục, nhưng niềm tin người tiêu dùng vẫn quanh quẩn gần đáy lịch sử, khoảng cách giữa hai chỉ số này đã đạt giá trị hiếm thấy.

Khảo sát cho thấy, tháng thứ tư liên tiếp, ngày càng nhiều người tiêu dùng chủ động đề cập đến giá cả cao đang ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình tài chính cá nhân — tỷ lệ này trong tháng 10 tăng lên 56%, tăng đáng kể so với mức 45% của tháng 1 năm nay.

Xu hướng này xuất hiện ở tất cả các nhóm chính trị, trong đó tỷ lệ cử tri Đảng Cộng hòa tăng mạnh nhất. Ngược lại, nhóm tiêu dùng giàu nhất không cảm nhận rõ sự thay đổi về gánh nặng chi tiêu kể từ tháng 1.

Giá xăng là một trong những nguồn lo ngại lạm phát chính — hơn 40% người tham gia khảo sát chủ động nhắc đến vấn đề này mà không cần gợi ý gì, giá xăng vẫn giữ trên 4 USD/gallon.

Bà Hsu nhận định: "Người tiêu dùng thuộc mọi xu hướng chính trị đều đồng ý rằng, nguy cơ lạm phát đối với nền kinh tế trong một năm tới cao hơn nhiều so với nguy cơ thất nghiệp."

Xét về quan điểm chính trị, niềm tin của cử tri Dân chủ và Cộng hòa trong tháng 10 đều nhích nhẹ, trong khi niềm tin của cử tri độc lập tiếp tục giảm tháng thứ ba liên tiếp. Chỉ số kỳ vọng người tiêu dùng phục hồi lần đầu tiên kể từ tháng 7.

Điểm khác biệt cấu trúc đáng chú ý nhất hiện nay có lẽ không nằm ở dữ liệu tự thân, mà là sự tương phản rõ rệt giữa thị trường và người dân. Chỉ số tổng lợi nhuận S&P 500 đã lên cao kỷ lục, trong khi niềm tin người tiêu dùng Đại học Michigan gần như thấp nhất lịch sử — chỉ số hiện trạng hiện tại còn giảm xuống mức thấp nhì mọi thời đại ở 44,7.

Niềm tin của người tiêu dùng giảm khoảng 10% so với một năm trước, thấp hơn khoảng 15% so với đỉnh điểm tháng 2 năm nay. Sự phân hóa này phản ánh hai câu chuyện kinh tế hoàn toàn trái ngược:

Thị trường chứng khoán tiếp tục tăng mạnh nhờ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, hiệu ứng tập trung của cổ phiếu công nghệ và tâm lý lạc quan của nhà đầu tư; trong khi các gia đình bình thường lại lâm vào tình trạng giá cả cao, chi phí vay tăng và sức mua ngày càng suy giảm. Trong lịch sử, sự lệch pha cực đoan giữa thị trường chứng khoán và niềm tin người tiêu dùng như vậy là rất hiếm thấy.