Cuộc chiến ở Iran gây ảnh hưởng, các nước xuất khẩu lớn chuyển sang nhập khẩu: Qatar ký hợp đồng dài hạn mua 4 triệu tấn LNG mỗi năm từ Mỹ đến năm 2054

Là một trong những quốc gia xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) hàng đầu thế giới trước khi diễn ra chiến sự tại Iran, Qatar lần đầu tiên trở thành bên mua để nhập khí tự nhiên từ Mỹ, khai mở một lỗ hổng hiếm thấy trong dòng chảy thương mại năng lượng toàn cầu do xung đột địa chính trị.

Theo giờ miền Đông nước Mỹ ngày 22, thứ Năm, tập đoàn dầu khí quốc doanh QatarEnergy của Qatar thông báo đã đạt thỏa thuận dài hạn với nhà xuất khẩu LNG lớn nhất của Mỹ, Cheniere Energy, cho phép Qatar mua tối đa 4 triệu tấn LNG mỗi năm trong hơn hai mươi năm tới. Theo báo cáo, đây là hợp đồng mua LNG đầu tiên của Qatar với Mỹ.

Giao dịch này được thúc đẩy bởi sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng của Qatar. Khu công nghiệp Ras Laffan trong nước bị ảnh hưởng trong thời kỳ xung đột Mỹ-Israel-Iran, QatarEnergy buộc phải giảm mạnh lượng xuất khẩu, cộng thêm vận chuyển qua eo biển Hormuz liên tục hỗn loạn, Qatar cần duy trì cam kết hợp đồng với khách hàng châu Á, buộc phải tận dụng năng lực sản xuất của Mỹ để bù đắp phần thiếu hụt của mình.

Đối với Cheniere, một hợp đồng mua siêu dài hạn từ bên mua thuộc cấp quốc gia cung cấp sự bảo chứng mới về định giá và vị thế thị trường cho LNG của Mỹ. Đối với thị trường toàn cầu, các quốc gia xuất khẩu khu vực Trung Đông bắt đầu nhập khẩu ngược lại, mức độ dễ tổn thương của chuỗi cung ứng đang chuyển hóa từ khái niệm rủi ro thành hiện thực.

Hợp đồng dài hạn đầu tiên với Mỹ: Hai nhà máy hóa lỏng, mỗi nhà máy 2 triệu tấn

QatarEnergy cho biết đã ký hai hợp đồng mua bán dài hạn (SPA) với Cheniere, với tổng sản lượng LNG tối đa có thể đạt tới 4 triệu tấn mỗi năm.

QatarEnergy sẽ mua mỗi năm 2 triệu tấn LNG từ hai nhà máy hóa lỏng Sabine Pass (Louisiana) và Corpus Christi (Texas) của Cheniere tại Mỹ, trong đó sản lượng 1 triệu tấn mỗi năm tại Sabine Pass còn phụ thuộc vào quyết định đầu tư cuối cùng của giai đoạn mở rộng nhà máy này, nhưng khung hợp đồng tổng thể đã được xác lập.

Theo điều khoản hợp đồng, phương thức giao hàng là giá giao tại cảng (FOB), dự kiến bắt đầu giao hàng từ năm 2031 và kéo dài đến năm 2054.

QatarEnergy cũng đồng thời là cổ đông lớn của dự án xuất khẩu Golden Pass LNG tại Texas, dự án này đang trong giai đoạn khởi động, ExxonMobil là cổ đông còn lại. Điều này đồng nghĩa vai trò của Qatar trong chuỗi giá trị LNG tại Mỹ đang mở rộng từ sở hữu tài sản sang vai trò bên mua thực tế.

Chiến sự Iran khiến nguồn cung của Qatar bị đứt gãy

Khó khăn của Qatar bắt nguồn từ hai yếu tố cộng hưởng. Thứ nhất là khu công nghiệp Ras Laffan ở bờ đông bắc của Qatar bị tấn công trong chiến sự Iran, sản xuất LNG, khí heli và phân urê bị gián đoạn liên tục; thứ hai là tình hình an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz ngày càng xấu đi, lượng xuất khẩu giảm mạnh.

Theo báo VietnamNet, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải quốc tế Arsenio Dominguez gần đây cho biết tình hình an toàn tại eo biển Hormuz và vùng lân cận tiếp tục suy thoái, kể từ khi xảy ra xung đột Mỹ-Israel-Iran đã có hơn 110 tàu bị tấn công tại vùng biển này, ít nhất 24 thuyền viên tử vong. Từ ngày 5 đến 11 tháng 10, khu vực này ghi nhận 12 vụ tàu bị tấn công, lập kỷ lục số vụ tấn công hàng tuần cao nhất kể từ cuối tháng 2, riêng ngày 11 có đến 6 tàu bị tấn công. Có số liệu cho thấy lượng hàng vận chuyển qua eo biển này đã giảm xuống dưới 10% so với trước xung đột.

QatarEnergy đã kéo dài điều khoản bất khả kháng giao hàng LNG đến tháng 11, cho thấy tình trạng gián đoạn giao hàng vẫn tiếp diễn.

Doanh thu từ khí tự nhiên bốc hơi đang tạo ra tác động rõ nét đến tài chính của Qatar.

Bộ tài chính Qatar công bố, trong quý II năm nay, thâm hụt ngân sách của chính phủ Qatar đạt 21,2 tỷ riyal (khoảng 5,8 tỷ USD), cao nhất kể từ cuối năm 2016 và gần gấp đôi mức thâm hụt của quý I.

Dòng chảy thương mại đảo chiều mang ý nghĩa gì?

Giao dịch này đánh dấu các tuyến thương mại năng lượng truyền thống đang bị tái kiến tạo bởi các lực lượng địa chính trị. Trước đây, dòng chảy LNG khá rõ ràng — Trung Đông xuất khẩu sang châu Á và châu Âu, Mỹ là nguồn cung nổi lên thâm nhập toàn cầu. Nay một quốc gia xuất khẩu Trung Đông bắt đầu nhập LNG từ Mỹ, phá vỡ giả định cơ bản của xu thế này.

Đối với thị trường, ảnh hưởng trực tiếp thể hiện ở hai phương diện: thứ nhất, chu kỳ khóa công suất của các cơ sở xuất khẩu LNG tại Mỹ tiếp tục kéo dài, Cheniere và các nhà xuất khẩu khác có dòng tiền chắc chắn hơn; thứ hai, nhu cầu mua của Qatar có thể tiếp diễn trong vài năm tới, cung cấp lực đỡ phụ cho giá LNG Bắc Mỹ.

Nếu rủi ro qua lại tại eo biển Hormuz trở thành dài hạn, năng lực xuất khẩu LNG của Trung Đông sẽ gặp trở ngại mang tính cấu trúc, các quốc gia xuất khẩu năng lượng vùng Vịnh phụ thuộc vào tuyến này có tìm kiếm các phương án tương tự hay không vẫn là hướng cần theo dõi sát sao.