Lạm phát năng lượng, bán tháo thị trường trái phiếu và bong bóng AI cùng gây áp lực Liệu thị trường chứng khoán Mỹ cuối năm có ổn không?

Thông tin từ ứng dụng tài chính Zhitong, mặc dù gần đây thị trường có sự điều chỉnh, chỉ số S&P500 và Nasdaq100 hiện vẫn gần mức cao nhất lịch sử. Theo góc nhìn của phe mua lên, thị trường chứng khoán Mỹ có thể sẽ chứng kiến một đợt tăng trưởng vào cuối năm, giống như xu hướng đã quen thuộc suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, vẫn có những chuyên gia phân tích cho rằng làn sóng bán tháo trên thị trường Mỹ chưa kết thúc, thậm chí có thể chỉ mới bắt đầu.

Phe mua kỳ vọng vào đợt tăng cuối năm

Trong kịch bản lạc quan của phe mua, giá dầu sẽ giảm vào cuối năm theo một cách nào đó, giúp giảm kỳ vọng về việc Fed tăng lãi suất vào năm 2027; lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm sẽ về mức 5% hoặc thấp hơn; động lực tăng trưởng lợi nhuận sẽ tiếp tục, đặc biệt trong hoạt động giao dịch liên quan đến AI. Tất cả những yếu tố này sẽ thúc đẩy chứng khoán Mỹ kết thúc năm ở mức cao kỷ lục, chỉ số S&P500 có thể đạt hoặc vượt 8.000 điểm.

Trên Wall Street, không thiếu những tổ chức, chuyên gia giữ quan điểm tích cực. Trong bối cảnh cổ phiếu công nghệ chịu áp lực liên tục làm suy giảm tâm lý nhà đầu tư, tổ chức nghiên cứu tài chính nổi tiếng The Kobeissi Letter đã đi ngược xu hướng với nhận định tăng trưởng. Báo cáo mới nhất của tổ chức này cho thấy các chỉ số chuẩn trên thị trường vẫn ở mức cao, tuy nhiên định giá đã “bước vào mùa đông”.

Các chuyên gia phân tích của The Kobeissi Letter cho rằng chứng khoán Mỹ đang trải qua một “thị trường giá xuống ngầm”, và đây đại diện cho “cơ hội lớn nhất của thị trường hiện nay”. Quan điểm này chủ yếu xuất phát từ sự co hẹp của hệ số định giá. Lạm phát năng lượng, lợi suất trái phiếu Mỹ, và kỳ vọng tăng lãi suất đã ép giảm mức định giá mà thị trường sẵn sàng trả; nếu các áp lực này giảm nhẹ, lợi nhuận tiếp tục được duy trì, nhóm cổ phiếu công nghệ dẫn đầu bởi “bảy ông lớn” có thể sẽ chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ về định giá.

Dù các chỉ số cổ phiếu chuẩn đang gần mức cao nhất lịch sử, The Kobeissi Letter nhận định nhiều công ty công nghệ có nền tảng cơ bản vượt trội so với chuẩn thị trường, nhưng định giá cổ phiếu lại phản ánh hiệu ứng giảm giá mạnh và phi lý.

Ví dụ, Nvidia tăng giá cổ phiếu 21% trong 12 tháng qua, nhưng hệ số P/E lại giảm 46%; hệ số P/E dự phóng hiện tại khoảng 24 lần, gần sát với mức 22 lần của S&P500. Chuyên gia phân tích nhận xét về Nvidia: “Dù tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh và dự phóng tích cực, giá cổ phiếu tăng đến 21% và vốn hóa vượt 5 ngàn tỷ USD, hệ số P/E của công ty lại giảm mạnh 46%.”

Tổ chức này cũng chỉ ra, hệ số P/E dự phóng của ngành công nghệ thuộc chỉ số S&P500 hiện gần như tương đồng với chỉ số chung — điều này rất hiếm gặp, và lịch sử cho thấy cổ phiếu công nghệ “gần như luôn được hưởng premium định giá so với thị trường chung”. Do đó, tổ chức nhận định sự co hẹp định giá này hình thành nên một “thị trường giá xuống ngầm”, đang kéo giảm định giá cổ phiếu của các ông lớn công nghệ lớn nhất thế giới.

Đội ngũ chuyên gia kỳ cựu của tổ chức này viết: “Nếu bối cảnh này cuối cùng không còn được phản ánh vào định giá trên thị trường, nó có thể là chất xúc tác cho nhóm công nghệ chiếm khoảng 40% tỷ trọng của S&P500 bùng nổ tăng mạnh trở lại.” Họ bổ sung: “Nếu phạm vi tăng trưởng mở rộng, lực mua cũng sẽ gia tăng nhanh chóng.”

Đội ngũ dòng tiền của Goldman Sachs lại đưa ra thêm một tín hiệu tăng giá — cửa sổ mua lại cổ phiếu của doanh nghiệp mở trở lại, dòng vốn cá nhân chảy vào cuối năm và lực mua ngoại sau bầu cử có thể đem lại nhu cầu gia tăng cho cổ phiếu bị ép giá. Đối với nhóm tài sản AI bán dẫn từng bị giảm mạnh tập trung, đội ngũ phân tích của Goldman Sachs nhấn mạnh không cần dòng tiền mới quá lớn cũng có thể thúc đẩy giá phục hồi đáng kể. Tuy nhiên, hỗ trợ này sẽ tác động lên thị trường chung trước tiên, dòng tiền cuối cùng sẽ tập trung vào công ty nào còn phụ thuộc vào báo cáo lợi nhuận mới của từng doanh nghiệp. Nhóm cổ phiếu bán dẫn liên quan đến AI và các nhà lãnh đạo về điện toán đám mây nhiều khả năng sẽ có vị thế ưu thế.

Điểm chung của hai nhận định là những tài sản công nghệ tăng trưởng chất lượng cao có thể kỳ vọng nhận được cả vốn đầu tư quay lại lẫn phục hồi định giá.

Đợt bán tháo có thể chỉ mới bắt đầu

Tuy nhiên, theo quan điểm thận trọng hơn, khả năng kịch bản tăng trưởng mà phe mua kỳ vọng xảy ra là rất thấp, đợt điều chỉnh hiện tại của chứng khoán Mỹ rất có thể sẽ phát triển thành một đợt điều chỉnh sâu hơn nữa.

Đầu tiên, cú sốc lạm phát do năng lượng dẫn dắt có thể khó loại bỏ. Chuyên gia phân tích cho biết, nguyên nhân trực tiếp thúc đẩy làn sóng bán tháo bắt đầu từ ngày 14/10 là phản ứng của thị trường trước báo cáo CPI tháng 9 của Mỹ cao hơn dự báo. Do lạm phát cơ bản vẫn ở mức cao và đang tăng lên, Fed phải cảnh giác, chủ động hành động và thắt chặt hơn chính sách lãi suất, thị trường cũng bắt đầu dự đoán khả năng Fed sẽ có chu kỳ tăng lãi suất mạnh mẽ hơn vào năm 2027.

Giá năng lượng tăng vọt chính là động lực lớn nhất khiến áp lực lạm phát tại Mỹ ngày càng mạnh mẽ. Dù phe mua hy vọng giá dầu giảm cuối năm, xác suất này rất thấp. Bởi căng thẳng tại Trung Đông đang leo thang — chiến sự đã lan từ eo biển Hormuz sang vùng vịnh Bab el-Mandeb, có thể làm gián đoạn nguồn cung dầu trong khu vực đang có dấu hiệu phục hồi, cộng với dự trữ dầu toàn cầu đang giảm dần, tất cả đều báo hiệu giá dầu có thể sẽ tăng sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, thậm chí tái lập cú sốc năng lượng như năm 1974. Điều này chắc chắn buộc Fed phải tăng lãi suất mạnh mẽ hơn.

Thứ hai, nguy cơ bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu có thể tiếp tục. Nhà đầu tư đã nhận ra các quốc gia phương Tây vẫn duy trì chính sách tài chính kích thích hậu đại dịch, nhưng hiện nay Mỹ, Pháp, Nhật và nhiều nước khác đã có mức nợ công quá cao và khó duy trì lâu dài. Tuy nhiên, Mỹ hoặc các quốc gia bị tác động đều không có ý định giảm chi tiêu hay tăng thuế. Vì vậy, khả năng thị trường trái phiếu toàn cầu tiếp tục đà bán tháo là rất lớn.

Trái phiếu dài hạn thậm chí không quá lo về giá dầu tăng — lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm Mỹ tăng chủ yếu nhờ lợi suất thực tăng. Tỷ lệ hòa vốn lạm phát của trái phiếu bảo vệ lạm phát vẫn ổn định, cho thấy nhà đầu tư kỳ vọng cú sốc năng lượng chỉ mang tính tạm thời. Do đó, rủi ro là nhà đầu tư trái phiếu có thể đánh giá thấp tác động của giá năng lượng tăng lên lạm phát và lạm phát cơ bản khó giảm. Điều này nghĩa là khi kỳ vọng lạm phát tăng, lợi suất danh nghĩa có thể sẽ tiếp tục tăng cao.

Bên cạnh đó, câu chuyện AI từng là động lực lớn cho thị trường chứng khoán Mỹ trong vài năm gần đây giờ đây dường như cho thấy dấu hiệu bong bóng vỡ. Mối lo về khả năng tài trợ cho AI cũng như liệu khoản đầu tư vào năng lực tính toán lớn có thể tạo đủ doanh thu và dòng tiền hay không đang ngày càng lớn. So với mức đỉnh tháng 6, chỉ số bán dẫn Philadelphia đã giảm hơn 20%, chính thức bước vào thị trường giá xuống.

Lo ngại về áp lực lạm phát và tài khóa đã đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên cao, thời đại vốn giá rẻ trong 9 tháng đầu năm nay đang dần tan biến. Theo Luis Alvarado, đồng Giám đốc chiến lược thu nhập cố định toàn cầu tại Wells Fargo Investment Institute, mặc dù nhà đầu tư từng hào hứng với “cơn sốt” AI, nhưng tâm lý thị trường đã thay đổi, hiện nay nhà đầu tư đòi hỏi phần bù rủi ro cao hơn.

Chuyên gia phân tích cho biết, hạ tầng AI thực tế đang bán hai sản phẩm: 1) token AI output; 2) năng lực xử lý workflow AI, cái sau có thể đánh giá qua giá thuê GPU. Tuy nhiên, do cạnh tranh gay gắt trên thị trường, giá token output đã sụp đổ mạnh (theo chỉ số chi tiêu LLM). Khi sản phẩm token ngày càng bị thương mại hóa, việc kiếm lợi nhuận sẽ trở nên khó khăn — điều này chủ yếu tác động đến OpenAI và Anthropic và lan sang nhiều công ty trên chuỗi AI của hai ông lớn này.

Việc ứng dụng AI cũng không được như kỳ vọng. Hiện tại, các doanh nghiệp sử dụng AI vẫn không thu về hiệu quả tài chính như mong đợi — đây chính là “nỗi đau” của giao dịch liên quan đến AI. Do đó, quá trình bong bóng AI vỡ rất có thể tiếp tục diễn ra. Hiện quá trình này diễn ra từ từ và có chọn lọc, nhưng hoàn toàn có thể gia tốc nhanh hơn.

Tổng thể, nếu kịch bản tăng trưởng mà phe mua kỳ vọng xảy ra, thị trường Mỹ thực sự đáng kỳ vọng vào cuối năm. Tuy nhiên, về nền tảng cơ bản, khả năng những kịch bản này xảy ra là không cao. Vì vậy, làn sóng bán tháo hiện tại rất có thể sẽ tiếp tục, và sẽ ngày càng nghiêm trọng khi bong bóng AI vỡ nhanh hơn.

Vấn đề then chốt là liệu đây có phải là sự khởi đầu cho một chu kỳ thị trường giá xuống mới? Nếu lạm phát cao buộc Fed khiến đường cong lợi suất đảo ngược, gây ra suy thoái kinh tế và giảm chi tiêu vốn cho AI, thì câu trả lời sẽ là đồng ý.