Sau gần mười năm trì hoãn, Tesla (TSLA.US) thế hệ mới Roadster cuối cùng cũng ra mắt: tăng tốc 0,81 giây lên 100km/h, có thể bay, phải đến năm 2028 mới sản xuất hàng loạt.

Ứng dụng tài chính Zhihu Finance APP vừa đưa tin, sau gần mười năm trì hoãn, mẫu xe Roadster thế hệ mới của Tesla (TSLA.US) cuối cùng đã lộ diện.

Vào thứ Năm theo giờ địa phương, Tesla đã tổ chức sự kiện ra mắt tại bãi thử tên lửa SpaceX ở McGregor, Texas và phát livestream trực tiếp trên mạng. CEO Elon Musk của Tesla, trưởng bộ phận thiết kế Franz von Holzhausen và Phó Chủ tịch kỹ thuật xe Lars Moravy đều có mặt. Không khí现场 sôi động như một buổi hòa nhạc ngoài trời, khói bay mờ ảo, ánh đèn laser màu đỏ lóe sáng, các nhà sáng tạo nội dung tụ tập hai bên sân khấu lớn, phía sau là một cấu trúc sườn dốc cao vút, trông như hồ bơi hình chữ U dành cho skateboard.

Musk phát biểu ngay phần mở đầu: “Tối nay mọi người sẽ chứng kiến những điều điên rồ. Các bạn sẽ thấy kết quả của sự hợp tác giữa công ty xe hơi tốt nhất thế giới và công ty tên lửa tốt nhất thế giới.” Phát biểu này cũng xác lập chủ đề xuyên suốt sự kiện: Roadster không chỉ là một siêu xe điện mà còn được Tesla giới thiệu là sản phẩm giao thoa của kỹ thuật ô tô và công nghệ tên lửa SpaceX (SPCX.US).

Phần trình diễn cực kỳ ấn tượng về mặt thị giác. Một chiếc xe thể thao hai chỗ màu trắng lao lên dốc cong, sau đó treo ngược, lộn vòng trên không và rồi chầm chậm lơ lửng trước khi tiếp đất. Moravy giới thiệu phía dưới xe đã áp dụng “hệ thống hút bằng quạt gió” nhằm tăng độ bám và lực ép xuống mặt đường. Sau đó, Roadster còn sử dụng một cặp đẩy khí nén bay trên không, thực hiện một phần lời hứa của Musk về “xe bay” suốt nhiều năm. Trong các cảnh quay livestream, chiếc xe còn thực hiện cú vượt qua dãy xe Tesla — kể cả Semi — bằng cú bay, có phần trình diễn không sử dụng dốc mà gần như cất cánh vuông góc.

Thông số hiệu năng cũng cực kỳ táo bạo. Theo đồng hồ đo tại sự kiện, Roadster chỉ mất 0,81 giây để tăng tốc từ 0 lên 60 dặm/giờ, Moravy đã trình diễn thành tích này với khán giả trực tiếp. Mẫu xe có tốc độ tối đa được định mức là 230 dặm/giờ, Tesla còn tuyên bố mục tiêu cuối cùng là Mach 0.5, tức khoảng 383 dặm/giờ.

Về cấu hình, Roadster sử dụng hệ thống lái điện tử, cánh gió sau chủ động, ghế cố định trong xe, kính màu đồng và nước sơn mà Tesla gọi là "tối ưu hóa cho môi trường vũ trụ". Thiết kế chiếc xe mới thay đổi rõ rệt so với bản prototype năm 2017, toàn bộ chuyển từ dáng tròn tuyến sang kiểu dáng góc cạnh, hình nêm, mang phong cách Lotus Esprit, kết hợp nhiều yếu tố siêu xe kinh điển, thậm chí một số người xem cho rằng nó gây tranh cãi như cả Cybertruck.

Về mặt kỹ thuật, Roadster được xem tương tự như “xe quạt gió” McMurtry Speirling, sử dụng quạt hút dưới gầm để bám sát mặt đường, thậm chí có thể treo ngược ngay khi đứng yên. Quạt gió phối hợp với cánh gió sau chủ động, cho phép chuyển đổi giữa chế độ đường trường tốc độ thấp lực cản và chế độ đường đua lực ép lớn. Bộ phận đẩy khí lạnh không liên quan đến đốt cháy, mà dựa vào khí trơ nén tạo lực đẩy. Được biết, các phiên bản đầu tiên sẽ trang bị hệ thống quạt nhưng chỉ có bộ đẩy tên lửa phía sau; các phương án lực đẩy theo các trục khác được cho là sẽ triển khai sau này và áp dụng chế độ mời riêng.

Nhưng phía sau buổi ra mắt này là lịch sử dài trì hoãn. Roadster thế hệ đầu tiên của Tesla được thiết kế bởi đội ngũ do CEO sáng lập Martin Eberhard dẫn dắt, dựa trên khung gầm Lotus Elise, giao xe lần đầu vào năm 2008 với giá khoảng 100.000 USD, bán nhỏ lẻ đến năm 2012. Mẫu xe này từng chứng minh xe điện vừa vui vừa hấp dẫn, giúp Tesla tiếp cận thị trường phổ thông.

Roadster thế hệ hai ra mắt bản concept đầu tiên vào tháng 11/2017, sau đó Tesla bắt đầu nhận đặt cọc 50.000 USD, với phiên bản “Founder Series” giới hạn 1000 xe, mức đặt cọc lên đến 250.000 USD. Dự kiến ban đầu sẽ sản xuất vào năm 2020 nhưng kế hoạch này chưa từng thành hiện thực và mọi mốc giao xe về sau đều bị trễ.

Tháng 6/2018, Musk từng tweet rằng gói tùy chọn SpaceX sẽ tích hợp khoảng 10 bộ đẩy tên lửa nhỏ, bố trí quanh xe để tăng tốc độ và khả năng phanh, thậm chí “cho Tesla bay lên”. Tháng 10 năm ngoái, Musk còn tuyên bố hy vọng tổ chức trình diễn Roadster vào cuối năm 2025 nhưng cũng chưa thành hiện thực.

Kéo dài lâu nên bị chế giễu. Cựu bạn thân của Musk, đồng sáng lập OpenAI Sam Altman từng đăng lên X ảnh đặt xe và xin hoàn tiền, nói rằng “tôi thực sự mong chờ chiếc xe này, cũng hiểu việc chậm trễ, nhưng đợi 7,5 năm là quá lâu.” Cuối cùng Altman nhận lại tiền cọc, năm nay hai bên còn đối đầu tại tòa án vì vấn đề quản trị và sở hữu của OpenAI.

Một số khách vẫn quyết định tiếp tục chờ đợi. Lawrence O'Connor, nhà sáng lập kiêm CEO Other World Computing tại Austin, Texas cho biết anh đặt mua bản Founder Roadster từ tháng 11/2017, tương đương cho Tesla vay không lãi 250.000 USD, và chia sẻ: “rất phấn khích khi chứng kiến thành quả sau chín năm kiên trì chờ đợi”.

Gần đây, Tesla mở lại đặt mua Roadster thế hệ mới, nhận đặt cọc 50.000 USD ở Mỹ, Canada và Trung Quốc. Theo tài liệu quản lý hàng không liên bang Mỹ, Tesla đã lập vùng cấm bay xung quanh cơ sở SpaceX. Kế hoạch ban đầu là trình diễn vào ngày 1/10 nhưng bị hủy vì thời tiết. Sự kiện không công bố giá xe Roadster, chỉ xác nhận sẽ sản xuất vào năm 2028. Trước đó các lãnh đạo tiết lộ sẽ nói rõ giá, chi tiết và mục tiêu sản xuất.

Về mặt tài chính, các chuyên gia cho rằng Roadster sẽ không đóng góp đáng kể cho tổng doanh thu của Tesla. Dòng xe này nhắm đến phân khúc cao cấp, số lượng sản xuất thấp, cạnh tranh cùng các mẫu xe hiệu năng cao của Porsche (POAHY.US), Lamborghini, Ferrari (RACE.US) và một số thương hiệu tương tự. Tuy nhiên, biên lợi nhuận cao có thể giúp đem lại nguồn thu hấp dẫn.

Viện nghiên cứu độc lập Battle Road Research trong báo cáo ngày thứ Năm ước tính nếu Roadster bán được 7000 chiếc trong 12 tháng đầu, giá trung bình 280.000 USD, thì sẽ đem về gần 2 tỷ USD doanh thu hàng năm và nâng triển vọng doanh thu Tesla năm 2027 thêm khoảng 2%, “không hề nhỏ bé chút nào”.

Ross Gerber, CEO kiêm đồng sáng lập Gerber Kawasaki Wealth Management, lại hoài nghi tầm quan trọng của mẫu xe này với Tesla. Dù ông khẳng định vẫn ủng hộ xe điện và thị trường Mỹ còn hạn chế xe điện cao cấp, ông dự đoán Roadster chỉ là mẫu xe phiên bản giới hạn, đồng thời nhấn mạnh vai trò của xe điện giá rẻ trên thị trường. “Tôi nghĩ đây chỉ là một lần duy nhất, có thể họ làm vài trăm chiếc rồi bán. Chỉ vậy thôi.”

“Thị trường cần xe điện giá rẻ rất lớn,” Gerber nói.

Thực tế, Musk luôn giảm nhẹ tầm quan trọng về tài chính của mẫu xe này với Tesla, năm 2023 ông mô tả nó là “chuyện nhỏ”, sẽ không “tạo ra ảnh hưởng tài chính lớn”.

Mặc dù vậy, Roadster vẫn có ý nghĩa biểu tượng. Chuyên gia phân tích Morning Star Seth Goldstein trong báo cáo tháng trước cho biết: “Hiện tại Tesla chưa có mẫu xe hào quang, tức mẫu xe thể hiện kỹ năng kỹ thuật và kỹ thuật xuất sắc nhất của hãng dưới dạng xe hiệu năng cao sang trọng dành cho nhóm nhỏ. Roadster sẽ trở thành mẫu xe hào quang mới của Tesla”.

Goldstein dự đoán Tesla sẽ bán khoảng 2000 chiếc Roadster mỗi năm — nhưng chỉ là phần rất nhỏ trong tổng số 1,6 triệu xe Tesla đã bán ra năm ngoái.

Lưu ý rằng, vài năm gần đây Tesla đã chuyển nguồn lực sang mảng xe tự lái và robot. Công ty gần đây dừng sản xuất mẫu Model S và Model X cao cấp, tuyên bố sẽ chuyển đổi không gian nhà máy để làm robot Optimus. Musk hôm thứ Năm nhấn mạnh, Roadster mới sẽ là mẫu xe cuối cùng của Tesla dành cho người lái, xét về lâu dài cũng sẽ là mẫu xe duy nhất của hãng có thể điều khiển bằng tay.

Dù gây được nhiều sự chú ý ở sự kiện ra mắt, các hoài nghi về Roadster vẫn chưa hết. Các chuyên gia phân tích chỉ ra hàng loạt dấu hỏi về việc được cấp phép, tính khả dụng công nghệ và tiềm năng sản xuất hàng loạt. Đẩy khí lạnh không liên quan đến đốt cháy nhưng nếu dùng trên đường công cộng có thể gây tranh cãi về an toàn và pháp luật; các trường đua và sân bay cũng chưa chắc cho phép xe cất cánh thẳng đứng.

Gerber cũng nghi ngờ ý nghĩa của chức năng lơ lửng trên Roadster. Ông cho biết: “Tại sao tôi phải cần một chiếc xe lơ lửng?” “Tôi không thấy chức năng này có ý nghĩa gì cả,” ông nói và bổ sung rằng điều này sẽ làm chi phí tăng rất nhiều. “Tôi nghĩ đây chỉ là trò gimmick,” ông nói thêm.

Nếu cuối cùng không thể giao xe đúng như đã trình diễn, Roadster có thể bị coi là thêm một sản phẩm chỉ dùng để “vẽ bánh vẽ”; nếu thành hiện thực, chắc chắn sẽ là cuộc thử nghiệm cực kỳ táo bạo trong lĩnh vực xe sản xuất hàng loạt. Tesla dự định sẽ công bố kết quả kinh doanh quý III vào thứ Tư tuần tới sau khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa, thị trường sẽ chú ý đến cách Tesla cân bằng giữa tầm nhìn lâu dài và áp lực hiện tại của mảng xe hơi.