Sáu mươi phần trăm cổ phiếu đã rơi vào thị trường gấu, bảy ông lớn công nghệ đang chống đỡ chỉ số S&P! BTIG: Thị trường chứng khoán Mỹ có thể chỉ cần một “cú đẩy nhẹ” để sụp đổ.

Chỉ số S&P 500 chỉ còn cách mức đỉnh lịch sử một bước, nhưng đằng sau vẻ bình lặng này là sự phân hóa nghiêm trọng trong nội bộ thị trường. Hiện tại, điều duy nhất đang nâng đỡ chỉ số chính là “Bảy ông lớn công nghệ" – và đây cũng chính là rủi ro lớn nhất của thị trường.

Jonathan Krinsky từ tổ chức phân tích kỹ thuật BTIG đã cảnh báo trong báo cáo mới nhất “Người Gác Cổng Cuối Cùng” rằng, Bảy ông lớn công nghệ là nhóm duy nhất trong S&P 500 chưa xuất hiện sự suy yếu rõ rệt và cũng là nhóm tập trung vị thế lớn nhất trên thị trường. Ông chỉ ra rằng, một khi xu hướng này đảo chiều, đây rất có thể sẽ trở thành ngòi nổ cho đợt giảm dài hạn của S&P 500.

Trong khi đó, dữ liệu của Michael Cembalest thuộc Morgan J.P. quản lý tài sản cho thấy, đã có 60% cổ phiếu thành phần của S&P 500 giảm hơn 20% so với mức đỉnh lịch sử của mình, rơi vào thị trường giá xuống, còn chỉ số thì vẫn quanh mức cao lịch sử.

Kết cấu lệch pha này càng làm nổi bật sự dễ tổn thương của thị trường. Các nhà phân tích chỉ ra, khi giao dịch phòng thủ và tăng trưởng đều tập trung vào cùng bảy cổ phiếu, thị trường gần như mất hết khả năng luân chuyển; và sự giảm liên tục của nhóm bán dẫn đang tái hiện lại đường đi của bong bóng công nghệ năm 2000, cảnh báo áp lực thực sự có thể tập trung giải tỏa vào cuối tháng này.

Bảy ông lớn khó đủ sức nâng đỡ, vị thế tập trung tiềm ẩn rủi ro

Đánh giá cốt lõi của Krinsky rất ngắn gọn và trực diện: Bảy ông lớn công nghệ hiện là nhóm duy nhất còn đạt mức cao mới, nhưng cũng là nhóm tập trung vị thế lớn nhất.

Nhìn vào dữ liệu thị trường, Roundhill Magnificent Seven ETF (MAGS) đã vượt qua mức cao năm 2025 và tháng 5, lập mức cao nhất lịch sử, trong khi các nhóm ngành khác đa phần giảm. Vào thứ Ba, trong bối cảnh cổ phiếu bán dẫn tiếp tục giảm, Bảy ông lớn công nghệ đã tăng tổng cộng khoảng 1%, độc lập nâng đỡ chỉ số S&P 500.

Tuy nhiên, cảm giác “an toàn” này lại chính là vấn đề. Các quỹ phòng hộ xem Bảy ông lớn như nơi trú ẩn tránh lợi suất trái phiếu quốc gia trên 5% và rủi ro địa chính trị, dẫn đến làn sóng đổ vốn lớn và mức độ tập trung vị thế lên đến mức cực trị. Krinsky chỉ ra một cách sắc bén rằng: Khi giao dịch phòng thủ và giao dịch động lượng đều hướng vào cùng bảy cổ phiếu, thị trường không còn chỗ nào để luân chuyển. Một “tài sản phòng hộ" mà ai cũng nắm giữ, về bản chất đã không còn là tài sản phòng hộ mà là một cuộc giao dịch tập trung được đóng gói tinh tế.

Diễn biến bán dẫn tái hiện năm 2000, đà giảm có thể tăng tốc vào cuối tháng

Một tín hiệu cảnh báo khác của BTIG đến từ nhóm bán dẫn. Krinsky đã liên tục so sánh chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) với diễn biến năm 1999-2000, đánh giá mức độ tương đồng “đáng lo ngại”.

Theo phép so sánh này, nhóm bán dẫn hiện đang ở gần đáy giai đoạn, sắp sửa có một nhịp phục hồi ngắn – dữ liệu CPI có thể là chất xúc tác – sau đó sẽ giảm tốc vào cuối tháng 10. Và cuối tháng 10 trùng với khung thời gian các doanh nghiệp điện toán đám mây siêu lớn (hyperscalers) công bố báo cáo tài chính tập trung.

Krinsky còn chú ý một tín hiệu nữa: Tỷ số sức mạnh tương đối giữa phần mềm và bán dẫn (IGV/SMH) lần đầu tiên sau 16 tháng vượt lên đường trung bình 200 ngày. Ông cho rằng, nếu tỷ số này tiếp tục vượt mức cao mùa hè gần 0.20 sẽ “xác nhận một điểm ngoặt lớn”, báo hiệu quyền dẫn dắt thị trường chuyển từ bán dẫn sang phần mềm – mà phần mềm lại không phải hướng mà thị trường đang tập trung vị thế lớn.

42 cổ phiếu AI chiếm 60% đà tăng, phần còn lại chỉ làm nền

Michael Cembalest thuộc Morgan J.P. quản lý tài sản đã dùng dữ liệu trong báo cáo “Califoreboding” mới nhất với tiêu đề “Độc diễn”, để cho thấy mức độ tập trung cực đoan của thị trường.

Từ tháng 1 năm 2024, 42 cổ phiếu liên quan AI đã đóng góp khoảng 60% đến 80% mức tăng trưởng lợi nhuận, giá và vốn đầu tư của S&P 500. Cụ thể, 42 cổ phiếu này đóng góp 67% mức tăng giá của chỉ số, 58% mức tăng lợi nhuận, và lên đến 81% tăng trưởng đầu tư vốn và chi cho nghiên cứu & phát triển.

Trong khi đó, dù chỉ số S&P 500 gần mức cao lịch sử, 60% cổ phiếu thành phần đã giảm hơn 20% so với đỉnh lịch sử của mình. Thống kê của Cembalest cho thấy, từ năm 1990, rất hiếm khi xuất hiện tỷ lệ cổ phiếu giảm sâu lớn như vậy mà chỉ số vẫn cách đỉnh dưới 1%, số liệu ngày 25/9 đã nằm ở mức cực đoan của phân bố lịch sử. Ngoài ra, chỉ có 30% cổ phiếu thành phần S&P 500 vượt chỉ số trong ba năm qua, là mức thấp nhất từ năm 1991, có thể so với đáy năm 1999-2000.

Lợi ích AI hướng về người bán công cụ, người dùng chưa đào được vàng

Dữ liệu của Cembalest còn hé lộ một mặt khác của sự bùng nổ AI: Lợi nhuận tập trung cao vào bên cung cấp hạ tầng AI thay vì bên sử dụng.

Từ tháng 3 năm 2023, lợi nhuận liên tục của 55 doanh nghiệp “chuỗi cung ứng AI” đã tăng khoảng 4 lần; trong khi 190 doanh nghiệp “ứng dụng AI cao" chỉ tăng lợi nhuận khoảng 25%; các doanh nghiệp ứng dụng AI thấp thì lợi nhuận hầu như đi ngang hoặc giảm nhẹ.

Cục diện này rất giống thời kỳ bong bóng Internet: Người bán công cụ thu được lợi lớn, người đào vàng chưa thấy thành quả. Hiệu ứng tập trung lan sang kinh tế thực – ngành công nghệ đóng góp vào tăng trưởng GDP Mỹ đã tăng từ gần như 0 năm 2022 lên khoảng 1/3, chỉ có khoảng 20% bang của Mỹ tăng trưởng cao hơn mức trung bình cả nước, sát với mức thấp nhất từ năm 1979.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, từ tháng 1 năm 2024, chi tiêu cho trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện tăng 38%, trong khi xây dựng công nghiệp giảm 28%, bất động sản thương mại giảm 13% và xây dựng nhà ở giảm 6%. Đáng chú ý, quy mô dự kiến trung tâm dữ liệu đã giảm từ mức đỉnh khoảng 62 GW xuống còn khoảng 49 GW, cho thấy động lực tăng vốn duy nhất này đã bắt đầu thu hẹp kế hoạch.

Bên mua vẫn còn chỗ dựa, nhưng nền tảng lợi nhuận đang thu hẹp lại

Cembalest không đưa ra đánh giá tiêu cực rõ ràng. Ông cho rằng, từ tháng 1 năm 2024, đà tăng của cổ phiếu công nghệ toàn cầu chủ yếu được thúc đẩy bởi tăng trưởng lợi nhuận thay vì mở rộng định giá, “thị trường dẫn dắt bởi tăng trưởng lợi nhuận theo kinh nghiệm của tôi không dễ sụt giảm nhanh”. Ngoài ra, dù lãi suất ngắn hạn tăng, tỷ lệ chi phí lãi ròng trên lợi nhuận doanh nghiệp vẫn ở mức thấp lịch sử.

Tuy nhiên, nguồn lợi nhuận này rất tập trung – chủ yếu đến từ doanh nghiệp chuỗi cung ứng AI và phần lớn dựa vào chi tiêu vốn của các doanh nghiệp điện toán đám mây siêu lớn, mà sự mở rộng của họ ngày càng phụ thuộc vào tài trợ từ nợ. Lợi nhuận là thật, nhưng vấn đề là liệu khách hàng này có tiếp tục chi tiêu. Theo Goldman Sachs, quý 3 rất có thể là điểm đỉnh kép về tăng trưởng lợi nhuận S&P 500 và chi tiêu vốn của các doanh nghiệp điện toán đám mây siêu lớn.

Nhìn chung từ phân tích của BTIG và Morgan J.P., bức tranh thị trường hiện tại rất rõ ràng và khắc nghiệt: 42 cổ phiếu đóng góp hai phần ba lợi nhuận và bốn phần năm tăng trưởng chi tiêu vốn; 60% cổ phiếu đã rơi vào thị trường giá xuống; chỉ 30% vượt chuẩn; giao dịch phòng thủ và tăng trưởng đều tập trung vào bảy tên tuổi, các quỹ phòng hộ lập mức vị thế cao nhất lịch sử; nhóm bán dẫn đang giảm đúng theo đường năm 2000, đà giảm mạnh có thể xảy ra vào cuối tháng này trước sau mùa báo cáo của các doanh nghiệp điện toán đám mây siêu lớn.

Kết luận của Krinsky vẫn thận trọng: “Đối đầu với đỉnh mới chưa bao giờ dễ dàng.” Bảng biểu của Bảy ông lớn công nghệ vẫn chỉ lên trên. Nhưng như ông đã cảnh báo: Khi thị trường chỉ còn một chân duy nhất, không cần lực lớn cũng có thể khiến nó sụp đổ.