Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Rubin cảnh báo: Sự bùng nổ AI có thể mang lại lợi ích năng suất nhưng tiềm ẩn rủi ro tài chính và xã hội
Cựu Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Robert Rubin cảnh báo rằng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể mang lại sự gia tăng lớn về năng suất, nhưng cũng có thể tạo ra những rủi ro tài chính và xã hội mà thị trường chưa định giá đầy đủ.
VietnamFinance APP cho biết, cựu Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Robert Rubin cảnh báo rằng làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể mang lại sự gia tăng lớn về năng suất, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro tài chính và xã hội mà thị trường chưa định giá đầy đủ.
Rubin từng giữ chức Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ vào cuối những năm 1990 thời kỳ bùng nổ internet. Ông cho biết, ông đặc biệt lo lắng về “rủi ro vòng lặp” (circularity risk) trong hệ sinh thái AI. Thuật ngữ này đề cập đến cam kết chồng chéo giữa nhà cung cấp, khách hàng và nhà đầu tư, ví dụ như giữa nhà sản xuất chip và công ty phần mềm.
Hôm thứ Ba tại Diễn đàn Kinh tế Greenwich, Rubin cho biết: “Một số công ty AI lớn đã đưa ra những cam kết khổng lồ, đồng thời có rất nhiều nhà cung cấp khác cũng dựa vào những cam kết đó để vay mượn. Nếu những công ty này không thể thực hiện được các cam kết hoặc tất cả các khoản vay dựa trên cam kết đó không được hoàn trả, sẽ xảy ra chuyện gì? Đó chính là rủi ro vòng lặp.”
Rubin cho biết, một số rủi ro gián đoạn là có thực — ví dụ như một phía không thực hiện được cam kết, kéo theo phản ứng dây chuyền dẫn đến vỡ nợ. Ông cho rằng loại rủi ro này không phải là “gần bằng không”. Vị cựu Chủ tịch đồng nhiệm của Goldman Sachs cho biết, kịch bản này hoàn toàn có thể xảy ra.
Năm nay, các doanh nghiệp xây dựng trung tâm dữ liệu và phát triển phần mềm AI đã phát hành quy mô lớn nợ, với số vốn tăng lên khiến nhiều nhà đầu tư cho rằng điều này thúc đẩy chi phí vay toàn cầu tăng. Tuần này, lợi suất trái phiếu chính phủ chuẩn tăng cao hơn nữa, lợi suất trái phiếu chính phủ Hoa Kỳ kỳ hạn 10 năm đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2002.
Điều này lại đẩy chi phí trả nợ của chính phủ tăng lên, làm gia tăng lo lắng của thị trường về tính bền vững tài chính tại Hoa Kỳ, Pháp và các quốc gia khác. Khi Rubin gia nhập chính phủ Bill Clinton, thị trường đã phổ biến lo lắng về vấn đề thâm hụt ngân sách. Ông cho biết hiện nay thị trường đang bắt đầu xuất hiện căng thẳng về quy mô vay mượn lớn.
Ông cho biết: “Tôi cho rằng, những gì đang diễn ra hiện nay là thị trường bắt đầu nhận ra tình trạng tài chính của chúng ta, và nhận thức này đang bắt đầu ảnh hưởng đến thị trường theo cách mà đã lâu chưa từng xảy ra.”
Ông cũng chỉ ra lạm phát và sự suy giảm niềm tin chung của thị trường vào năng lực xử lý vấn đề tài chính của chính phủ. Ông nói: “Khi bạn đối mặt với tình trạng tài chính bất lợi hoặc không ổn định, điều này có thể tiếp tục làm suy giảm niềm tin của thị trường vào khả năng giải quyết vấn đề của chính phủ.” Ông bổ sung rằng, động lực này cuối cùng cũng có thể ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán, vì sự bất ổn thường kìm hãm đầu tư và tăng trưởng năng suất.
Nghi ngờ về năng suất
Rubin phản bác quan điểm cho rằng tăng trưởng năng suất do AI thúc đẩy sẽ giúp Hoa Kỳ thoát khỏi khó khăn tài chính nhờ tăng trưởng kinh tế. Vị cựu Bộ trưởng Tài chính cho biết, dù năng suất tăng có thể thúc đẩy GDP, nhưng lợi ích này cũng đi kèm với việc mất hàng loạt việc làm, nhất là nhóm công việc văn phòng.
Ông dự đoán: “Điều này sẽ gây ra tác động rất nghiêm trọng đối với người lao động tri thức.” Ông cho biết các luật sư, kế toán và nhân viên ngành truyền hình đều có nguy cơ bị thay thế, điều này sẽ đặt ra bài toán khó: Người lao động nên chuyển đổi công việc thế nào. Ông chỉ ra, hiện nay Hoa Kỳ không có giải pháp hiệu quả cho vấn đề mất việc làm kiểu này.
Ông nói: “AI có thể mang lại tăng trưởng kinh tế cao hơn không? Có thể — rất có thể là đúng. Nhưng tôi không cho rằng nó sẽ giải quyết được vấn đề tài chính mà chúng ta cần giải quyết.”
Ông cũng đặt nghi vấn liệu đầu tư quy mô lớn vào AI cuối cùng có đem lại đủ lợi nhuận hay không. Ông nói: “Những khoản đầu tư này cuối cùng sẽ được đền đáp, hay không? Tôi không biết, và những người khác cũng không biết. Một số khoản đầu tư sẽ thành công rực rỡ, một số công ty sẽ làm rất tốt, còn một loạt công ty khác sẽ hoạt động kém hiệu quả.”
Lo ngại về an toàn AI
Rubin cho biết, nỗi lo của ông không chỉ giới hạn ở thị trường và kinh tế, mà còn mở rộng sang những rủi ro an toàn mà hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ có thể mang lại. Ông cho rằng an toàn AI và biến đổi khí hậu là “hai rủi ro sống còn lớn”, phạm vi và bản chất khác với những rủi ro nhân loại từng đối mặt trước đây. Rubin còn chỉ ra Hoa Kỳ đang đối mặt với hai thách thức: một mặt là nỗ lực thiết lập biện pháp an toàn cho AI, mặt khác là phải chú ý đến cạnh tranh với Trung Quốc.
Rubin cũng nói: “Hoa Kỳ vẫn là nơi đầu tư tốt nhất.” Nhưng ông cho rằng duy trì lợi thế này phụ thuộc vào việc hệ thống chính trị của Hoa Kỳ có thể trở nên đủ hiệu quả để đối phó với các thách thức tài chính, công nghệ và lâu dài khác hay không.
Rubin nói: “Hệ thống chính trị của chúng ta phải trở nên đủ hiệu quả một lần nữa — và hiện tại thì chưa đạt được. Nó không cần phải quá xuất sắc, nhưng nhất định phải đủ hiệu quả để giải quyết các vấn đề chúng ta đang đối mặt.”
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Mọi thông tin trong bài viết đều thể hiện quan điểm của tác giả và không liên quan đến nền tảng. Bài viết này không nhằm mục đích tham khảo để đưa ra quyết định đầu tư.
Bạn cũng có thể thích
Ngân hàng Deutsche: Bong bóng AI có thể vỡ và trở thành rủi ro hệ thống lớn nhất cho thị trường vào năm tới, trái phiếu chính phủ Mỹ được kỳ vọng sẽ thu hút dòng vốn trú ẩn an toàn.
George Saravelos, Giám đốc Nghiên cứu Ngoại hối Toàn cầu của Deutsche Bank, cho biết từ đầu năm đến nay, tâm lý bi quan đối với thị trường trái phiếu đã lan rộng quá mức trong giới đầu tư toàn cầu, trong khi thị trường có thể đã đánh giá thấp khả năng dòng tiền lớn đổ vào thị trường trái phiếu nếu ngành trí tuệ nhân tạo xuất hiện những rủi ro lớn.
Có rủi ro tiềm ẩn phía sau việc S&P 500 lập đỉnh mới! Phần lớn cổ phiếu thành phần kém hiệu quả, giá dầu cao và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng đang làm gia tăng sự phân hóa trên thị trường
Giá dầu liên tục ở mức cao và chi phí vay mượn đang gây áp lực lên thị trường trái phiếu, tín dụng và cổ phiếu vốn hóa trung bình đến nhỏ, trong khi hiệu suất mạnh mẽ của các cổ phiếu công nghệ lớn lại che giấu sự phân hóa ngày càng rõ nét bên trong thị trường chứng khoán Mỹ.
Người đoạt giải Nobel cảnh báo: Khủng hoảng nợ của Pháp có thể đã “quá lớn để cứu”, khu vực euro đối mặt với cuộc khủng hoảng “bùng nổ”
Quy mô nợ của Pháp đã đạt 3.6 nghìn tỷ euro, chiếm 119% GDP, đây là mức cao nhất kể từ khi đồng euro ra đời. Paul Krugman, người đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2008, cảnh báo rằng Pháp đang đi trên con đường "tài chính không bền vững", thậm chí có thể đã vượt qua ranh giới từ "quá lớn để thất bại" sang "quá lớn để cứu trợ" với mức độ nguy hiểm, tư cách thành viên eurozone của Pháp có thể dẫn đến "khủng hoảng nợ bùng nổ" và gây ra tác động phá hoại đối với tiến trình hội nhập châu Âu.
Delta Air Lines cảnh báo rằng, khi giá nhiên liệu tăng ảnh hưởng đến lợi nhuận, khả năng vận chuyển hàng không sẽ tiếp tục bị thắt chặt hơn nữa.
Hãng hàng không Delta đã hạ dự báo lợi nhuận năm vì dự kiến chi phí nhiên liệu tăng lên 6 tỷ USD. Giám đốc điều hành cho biết giá vé năm nay đã tăng khoảng 20%, mức độ phản đối từ hành khách khá thấp. Các nhà phân tích cảnh báo rằng việc duy trì mức giá vé cao vào năm 2027 là rất quan trọng đối với việc nâng cao tỷ suất lợi nhuận. Bài viết bổ sung thêm phát biểu tại cuộc họp báo cáo tài chính và bình luận của các nhà phân tích. Rajesh Kumar Singh/Shivansh Tiwary, Reuters Chicago ngày 9 tháng 10 - Delta (DAL.N) cho biết hôm thứ Sáu rằng do chi phí nhiên liệu tăng vọt, dù nhu cầu đi lại mạnh mẽ và giá vé tăng cao, hãng vẫn buộc phải hạ dự báo lợi nhuận năm 2026 gần một phần tư. Do đó, ngành hàng không năm tới có thể cần tiếp tục hạn chế tăng trưởng chuyến bay để đảm bảo khả năng sinh lời. Cảnh báo này cho thấy những thách thức ngày càng nghiêm trọng của các hãng hàng không Mỹ. Dù nhu cầu mạnh mẽ và tăng trưởng ghế ngồi hạn chế giúp họ tăng giá vé để bù cho chi phí nhiên liệu tăng cao, nhưng nếu tăng quá nhiều chuyến bay nhằm khai thác nhu cầu, cuộc cạnh tranh tranh giành hành khách trở nên gay gắt hơn, khiến việc duy trì giá vé cao và bảo vệ lợi nhuận khó khăn hơn. Hãng hàng không có trụ sở tại Atlanta hiện dự kiến chi phí nhiên liệu hàng năm sẽ tăng khoảng 6 tỷ USD so với năm trước, cao hơn khoảng 2 tỷ USD so với dự báo tháng 7, do chiến tranh Iran đã khiến giá nhiên liệu máy bay toàn cầu tăng vọt. Các hãng hàng không toàn cầu đang chuẩn bị cho cú sốc nhiên liệu kéo dài. CEO của Ryanair Group RYA.I, Michael O'Leary, cho biết hôm thứ Năm rằng giá nhiên liệu máy bay cao có thể kéo dài từ 12 đến 18 tháng, gây áp lực lớn hơn lên việc tăng giá và kiểm soát chi phí của các hãng. “Trong môi trường chi phí cao, chỉ tăng trưởng thôi không đủ để vượt qua khó khăn,” CEO Delta Ed Bastian phát biểu trong hội nghị điện thoại trao đổi về kết quả kinh doanh và triển vọng công ty. Ông cho biết ngành đã thực hiện các biện pháp hạn chế công suất, nhưng năm tới cần tiếp tục làm vậy để nâng cao khả năng sinh lời. Bastian cho biết Delta năm nay đã nâng giá vé khoảng 20%, hành khách ít phản đối. Ông tin rằng giá vé cao này vẫn có thể duy trì ngay cả khi chi phí nhiên liệu cuối cùng giảm xuống. Delta đã hạ dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu đã điều chỉnh từ mức 6,50 đến 7,50 USD (dự báo tháng 7) xuống 5,10 đến 5,60 USD. Theo dữ liệu LSEG, mức trung bình mới thấp hơn mức kỳ vọng trung bình của các nhà phân tích là 5,46 USD. Lợi nhuận sau điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu quý ba là 1,72 USD, thấp hơn dự kiến trung bình của nhà phân tích 4 cent. Giá cổ phiếu Delta giảm 1,7% trong phiên giao dịch ban ngày, United Airlines UAL.O giảm 1,4%, còn American Airlines AAL.O và Southwest Airlines LUV.N đều giảm khoảng 1%. Delta có khả năng bù đắp một phần tác động của chi phí nhiên liệu nhờ sở hữu một nhà máy lọc dầu ở ngoại ô Philadelphia, dự kiến mang lại hơn 700 triệu USD trong năm nay. Nhưng hãng dự đoán chi phí nhiên liệu quý bốn sẽ tăng từ 3,61 USD (quý ba) lên 4,25 USD mỗi gallon. Delta dự kiến lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu đã điều chỉnh quý bốn là 1,15 đến 1,65 USD, mức trung bình là 1,40 USD gần bằng dự kiến trung bình của các nhà phân tích là 1,39 USD. Giá vé tăng Theo dữ liệu của chính phủ, tám tháng đầu năm 2026, các hãng hàng không Mỹ đã chi 42,9 tỷ USD cho nhiên liệu, dù lượng tiêu thụ giảm nhẹ nhưng vẫn tăng 13,2 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết nhu cầu mạnh mẽ và tăng trưởng ghế ngồi hạn chế đã giúp mức giá vé trung bình tăng khoảng 25% từ tháng 4 đến tháng 8 so với cùng kỳ năm trước. Các nhà phân tích của Melius Research cho biết, dù chi phí nhiên liệu tăng vọt, khả năng Delta điều chỉnh giá vé giúp hãng duy trì lợi nhuận cơ bản ổn định trong nửa cuối năm. Nhưng họ cảnh báo tỷ suất lợi nhuận của Delta trong nhiều năm qua vẫn khó cải thiện. Báo cáo phân tích viết: “Giữ hoặc tiếp tục nâng giá vé năm 2027 là chìa khóa để cải thiện tỷ suất lợi nhuận.” Khi năng lực toàn ngành được dự báo sẽ tăng nhanh trong quý bốn, thách thức này có thể trở nên nghiêm trọng hơn. Các nhà phân tích của Deutsche Bank dự báo tỷ lệ bù trừ chi phí nhiên liệu bằng doanh thu trong quý bốn sẽ giảm, và dự kiến phải đến đầu 2027 mới bù được hoàn toàn. Bastian chỉ ra rằng tỷ suất lợi nhuận toàn ngành thấp là lý do khác phải hạn chế tăng trưởng năng lực. Ông cho biết trước khi giá nhiên liệu rõ ràng hơn, Delta sẽ giữ thái độ thận trọng với kế hoạch năng lực năm 2027, và cho biết tỷ lệ mở rộng năng lực với các chuyến bay quốc tế có thể cao hơn so với nội địa. Hiện tại, Delta cho biết khoang cao cấp và mảng khách doanh nghiệp vẫn rất mạnh, trong khi khoang phổ thông cũng đang từng bước cải thiện. Với tỷ lệ đặt vé cho quý bốn hiện đã vượt 60%, dù tăng trưởng năng lực hạn chế, Delta dự kiến doanh thu sẽ tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Các lãnh đạo cho biết xu hướng đặt vé sớm vào quý một năm 2027 cũng rất khả quan.
Giá tiền điện tử
Thêm
