Tác động của lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt: Hệ số PE của chứng khoán Mỹ co lại rõ rệt, Mag 7 lấn át cổ phiếu vốn hóa nhỏ

Trong đêm qua, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đã chạm mức cao nhất trong 24 năm, có lúc vượt qua 5,36% trong phiên và cuối cùng đóng cửa ở mức 5,276%. Trong bối cảnh này, thị trường chứng khoán Mỹ xuất hiện cảnh phân cực: Chỉ số S&P 500 vẫn quanh mức cao lịch sử, nhưng sự thu hẹp định giá, phân hóa nhóm ngành và mức độ tập trung cực đoan đều đang đồng thời diễn ra.

Hiện tại, tỷ lệ giá trên lợi nhuận dự phóng của S&P 500 vào khoảng 19,3 lần, trong khi đầu năm con số này là 22,2 lần. Định giá đã bị thu hẹp đáng kể, nhưng chỉ số này vẫn không giảm mạnh — nguyên nhân là kỳ vọng lợi nhuận tăng trưởng đồng thời, phần nào bù đắp tác động từ việc định giá co lại. “Việc lãi suất tăng đã gây cú sốc lớn cho thị trường cổ phiếu. Tỷ lệ P/E đã giảm ba cấp độ. Tác động này rất trực tiếp, nhưng lại bị che phủ bởi hiệu suất lợi nhuận quá nổi bật.” ông Bob Doll, Giám đốc đầu tư của Crossmark Global Investments, cho biết.

“Đây là kiến thức cơ bản của môn tài chính 101 — lãi suất càng cao, cổ phiếu càng mất giá.” Mark Hackett, Chiến lược gia thị trường trưởng của Nationwide Investment Management nói.

Nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ chịu ảnh hưởng đầu tiên, Mag 7 trở thành nơi trú ẩn

Đồng thời, cổ phiếu vốn hóa nhỏ đang chịu tác động trực tiếp hơn. Chỉ số Russell 2000 đã giảm 9% so với đỉnh đóng cửa lịch sử chưa đến hai tháng trước, đóng cửa ở mức 2.793,20 điểm vào thứ Tư, chỉ còn một bước nữa là bước vào vùng điều chỉnh kỹ thuật (giảm 10% so với mức cao nhất).

Ông Keith Lerner, Giám đốc đầu tư của Truist Advisory Services, chỉ ra: “Nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất phía sau việc vốn hóa nhỏ giảm gần đây là lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài tăng. Lãi suất tăng đang gây áp lực — chỉ là nhóm công nghệ đang che phủ điều đó.”

Sự mong manh của nhóm vốn hóa nhỏ đến từ yếu tố cấu trúc. Lerner giải thích: “Cổ phiếu vốn hóa nhỏ nhạy cảm hơn với lãi suất vì họ nắm giữ nhiều nợ hơn và tỷ lệ nợ lãi suất thả nổi cũng cao hơn so với nhóm vốn hóa lớn.”

Ông Steve Sosnick, Chiến lược gia trưởng của Interactive Brokers cũng nhận định: “Tăng trưởng GDP quý II ở mức 2,2% chưa chắc đủ để tất cả đều đi lên cùng thủy triều. Tăng trưởng kinh tế không đồng đều, cộng với lãi suất tăng mạnh — điều này tạo môi trường khó khăn cho cổ phiếu vốn hóa nhỏ.”

Đáng chú ý, ngay cả cổ phiếu công nghệ vốn hóa nhỏ cũng không tránh khỏi — ETF Invesco S&P SmallCap Information Technology (PSCT) đã giảm 10,4% kể từ mức đỉnh ngày 30/6.

Mức độ tập trung thị trường cực đoan: bốn công ty nâng đỡ cả chỉ số

Sức chống chịu của chỉ số vốn hóa lớn phần lớn đến từ đóng góp của một số ít công ty.

Theo dữ liệu nghiên cứu của Citadel Securities, Microsoft, Nvidia, Apple, Meta đã đóng góp tổng cộng khoảng 300 điểm vào S&P 500 trong quý III, vượt gấp ba lần mức tăng tổng cộng của chỉ số này cùng kỳ; còn 496 công ty còn lại hợp lại đã kéo chỉ số giảm 150 điểm.

Ông Scott Rubner của Citadel viết trong báo cáo gửi khách hàng: “Thị trường chứng khoán không phải kinh tế, và ngày càng rõ là S&P 500 cũng không đại diện cho các cổ phiếu thông thường.”

Mức độ tập trung này đã gần đạt đỉnh lịch sử theo nhiều chỉ tiêu. Chỉ số Dow Jones Industrial Average đã giảm 4,2% trong tháng qua, trong khi Nasdaq lại tăng gần 4% cùng kỳ — sự tách biệt này là minh chứng trực quan cho phân hóa.

Trái phiếu và cổ phiếu đang định giá "hai thế giới khác biệt"

Chiến lược gia vĩ mô Henry Allen của Deutsche Bank vừa đưa ra cảnh báo sâu sắc hơn trong báo cáo mới nhất: Thị trường trái phiếu và thị trường cổ phiếu hiện đang định giá “các hệ chế vĩ mô hoàn toàn khác biệt”.

Thị trường trái phiếu đã bắt đầu phản ánh rủi ro lạm phát cao hơn, rủi ro tài chính lớn hơn và kỳ vọng về chính sách tiền tệ thắt chặt, lợi suất ở nhiều nơi trên thế giới tăng lên mức cao nhất nhiều năm. Nhưng thị trường cổ phiếu hầu như lại phớt lờ — S&P 500 đóng cửa ngày thứ Sáu tuần trước chỉ cách mức cao lịch sử chưa đến 1%.

Allen chỉ ra sự bất đồng này “khó có thể kéo dài”. Ông viết: “Chúng ta đang định giá triệu chứng của hệ chế mới (như lợi suất ở mức cao nhiều thập kỷ, chênh lệch trái phiếu chủ quyền gia tăng), nhưng chưa định giá hệ quả logic của nó (như tăng trưởng chậm lại và rủi ro vỡ nợ gia tăng) — mà những hệ quả này thường xuất hiện dưới dạng tài sản rủi ro yếu đi trong lịch sử.”

Deutsche Bank đã liệt kê năm sự chênh lệch thị trường đáng chú ý nhất hiện nay, với kết luận trọng tâm: Nếu áp lực tài chính không giảm nhanh (như sự kiện Silicon Valley Bank tháng 3/2023), tài sản rủi ro sẽ đối mặt với áp lực gia tăng kéo dài.

Mùa báo cáo lợi nhuận trở thành phép thử then chốt

Khi mùa báo cáo tài chính quý III bắt đầu tuần tới — những tổ chức lớn trên Wall Street như JPMorgan Chase, Citigroup sẽ công bố kết quả trước tiên — yêu cầu của thị trường đối với lợi nhuận doanh nghiệp đã được nâng cao hơn nữa.

Ông Bob Doll của Crossmark dự báo, lãi suất cao sẽ tiếp tục là lực cản cho thị trường cổ phiếu, đặc biệt với các công ty chu kỳ. Ông nói: “Nếu bạn nắm chút tiền mặt cũng không sao, vì tôi cho rằng thị trường cổ phiếu sẽ không tăng nhanh như những tháng trước nữa.”

Từ mức đỉnh đóng cửa ngày 13/8, S&P 500 đã có 18/25 ngành giảm điểm, chỉ số S&P 500 phiên bản bình quân trọng số đã giảm 5%. Nhiều ngành như ngân hàng và bất động sản đã giảm hơn 10%.

Lợi nhuận có tiếp tục “vượt trội siêu việt” hay không sẽ quyết định hướng đi cuối cùng của cuộc chiến kéo co giữa định giá và lợi suất.