Yên lại tiến gần mức 160, UBS cảnh báo: Sau khi “rửa sạch” phe bán, cửa sổ bán khống sẽ được mở lại.

Yên Nhật tiếp tục chịu áp lực, nguy cơ can thiệp lại bùng lên, trong khi những thay đổi tinh tế về cấu trúc thị trường đang âm thầm đặt nền móng cho một đợt tấn công bán khống mới.

USD/JPY nhanh chóng tăng lên trên mốc 158 sau khi kỳ nghỉ lễ ở Nhật kết thúc, chỉ cách ngưỡng 160 một bước chân. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vào thứ Sáu tuần trước đã tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, tuy nhiên, phát biểu sau đó của Thống đốc Kazuo Ueda không đáp ứng được kỳ vọng của thị trường về việc tiếp tục thắt chặt, khiến yên Nhật không tăng mà còn giảm, mức giảm tích lũy trong hai tuần là rất đáng kể.

Cùng lúc đó, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật 10 năm đã tăng vọt 10 điểm cơ bản trong ngày thứ Năm lên 3,075%, mức cao nhất kể từ năm 1996, làn sóng bán tháo trái phiếu trên toàn cầu kết hợp với áp lực tài khóa trong nước càng khuấy động thị trường mạnh mẽ.

Vị thế của các quỹ phòng hộ xuất hiện tín hiệu chuyển biến then chốt: Theo số liệu mới nhất của CFTC, tính đến tuần kết thúc ngày 15/9, các quỹ phòng hộ lần đầu chuyển sang vị thế mua ròng yên Nhật kể từ Bảy tháng qua, nắm giữ khoảng 251 tỷ yên (khoảng 1,6 tỷ USD) vị thế mua. Nhóm chiến lược gia của UBS chỉ ra rằng, vị thế bán khống mang tính đầu cơ đối với yên Nhật đã bị “xóa sạch hoàn toàn”, điều này thực tế lại mở ra không gian cho thị trường xây dựng lại vị thế bán khống.

Mâu thuẫn cốt lõi mà thị trường hiện đang đối mặt là: Lộ trình tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật không chắc chắn, chính sách giữ vững lập trường diều hâu của Fed, cùng áp lực tăng lãi suất cuối kỳ do mở rộng tài khóa của Nhật, ba yếu tố hợp lực khiến yên Nhật bị đè nén, trong khi hiệu quả răn đe của việc can thiệp đang dần bị thị trường tiêu hóa. Cam kết "đồng yên mạnh" của Besant sẽ phải đối diện với bài kiểm tra thực sự ở ngưỡng 160.

Tăng lãi suất không cứu được yên Nhật, ngưỡng 160 lại thành tâm điểm

Ngân hàng Trung ương Nhật tại cuộc họp chính sách ngày 18/9 đã quyết định tăng lãi suất 25 điểm cơ bản nhưng động thái này không đủ ngăn chặn đà suy yếu của yên Nhật. Phát biểu sau cuộc họp của Kazuo Ueda bị thị trường giải thích là ôn hòa, không đưa ra được định hướng thắt chặt tiếp theo đủ rõ ràng, khiến yên Nhật tiếp tục yếu sau khi tăng lãi suất, tỷ giá USD/JPY thậm chí có lúc vượt 158.

Cần lưu ý, quyết định tăng lãi suất lần này không được thông qua nhất trí, có hai phiếu chống trong nội bộ ủy ban và không có thành viên nào kiến nghị tăng 50 điểm cơ bản.

Matthew Ryan, Giám đốc chiến lược của Ebury Partners nhận xét: “Nếu thị trường thiếu niềm tin vào khả năng thắt chặt tiếp theo của ngân hàng trung ương Nhật, yên vẫn sẽ đối diện nguy cơ suy yếu ngắn hạn. Can thiệp ngoại hối về bản chất chỉ là một biện pháp tạm thời, nếu không có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách tiền tệ, giới chức Nhật sẽ khó kiểm chế được làn sóng bán ra yên Nhật.”

Lợi suất trái phiếu Nhật bứt phá lên gần mức cao ba thập kỷ, áp lực trong ngoài chồng chất

Ngay khi thị trường mở cửa lại sau kỳ nghỉ lễ, Nhật đã đối diện với một cú sốc. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật 10 năm tăng 10 điểm cơ bản trong ngày thứ Năm lên mức 3,075%, cao nhất kể từ năm 1996; lợi suất kỳ hạn 5 năm cũng tăng 9,5 điểm cơ bản, lên 2,37%, đường cong lợi suất đều đi lên ở mọi kỳ hạn.

Áp lực từ bên ngoài đến từ Mỹ: Số liệu kinh tế mạnh cùng một đợt đấu giá trái phiếu bị xem là yếu đã đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ lên gần mức cao nhất trong 20 năm qua, giá dầu tăng còn củng cố thêm kỳ vọng lạm phát, thị trường ngày càng định giá mạnh mẽ hơn cho khả năng Fed tiếp tục tăng lãi suất.

Ở góc độ trong nước, áp lực tài khóa cũng không thể xem thường. Theo các báo cáo, chính phủ Nhật đang cân nhắc nâng mục tiêu chi tài chính quốc phòng trung hạn lên 3,5% GDP, ngang bằng với NATO và các đồng minh Mỹ khác. Kế hoạch mở rộng chi tiềm năng này khiến giới đầu tư càng chú ý hơn tới đường lối tài chính của Thủ tướng Sanae Takaichi, khiến trái phiếu dài hạn rõ ràng chịu áp lực hơn.

Shuffling bán khống hoàn tất, cửa làm Short mới có thể đã mở ra

Dữ liệu vị thế của CFTC tiết lộ một sự thay đổi đáng chú ý trong cấu trúc thị trường: Đến tuần kết thúc ngày 15/9, các quỹ phòng hộ đã chuyển vị thế đối với yên Nhật từ bán sang mua ròng, lần đầu tiên kể từ tháng 7/2025, quy mô mua ròng khoảng 251 tỷ yên.

Tuy nhiên, nhóm của chuyên gia chiến lược Shahab Jalinoos tại UBS lại đưa ra một cách lý giải trái ngược - đây không phải là tín hiệu tăng giá, mà là kết quả xả hết vị thế bán khống. Họ chỉ ra rằng, các vị thế bán khống đầu cơ với yên Nhật đã bị “quét sạch”, trong bối cảnh giao dịch lãi suất chênh lệch vẫn thuận lợi, chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật vẫn lớn, điều này thực sự tạo điều kiện cho nhà đầu tư xây dựng lại các vị thế bán khống mới.

Nói cách khác, việc xuất hiện mua ròng có thể không phải là điểm khởi đầu của xu hướng đảo chiều yên Nhật, mà là tín hiệu mở màn cho một chu kỳ bán khống mới. Chuyên gia chiến lược ngoại hối của Ngân hàng Commonwealth Australia, Carol Kong nhận định: “Nếu lợi suất trái phiếu Mỹ tiếp tục leo cao, thị trường tiếp tục thử thách quyết tâm của giới chức Nhật bảo vệ đồng yên, thì USD/JPY có thể sớm vượt 160.”

Ngưỡng cửa can thiệp và cam kết của Besant: Hành động phối hợp có lặp lại?

Ý nghĩa biểu tượng của cột mốc 160 không chỉ gói gọn ở mặt kỹ thuật. Giám đốc chiến lược ngoại hối của Ngân hàng Quốc dân Australia, Ray Attrill, cho biết: “Chúng ta hoàn toàn có thể quay trở lại mốc 160, nhưng tôi cho rằng mối đe dọa can thiệp ngay chính bản thân nó sẽ cản trở tỷ giá thực sự bứt phá lên trên ngưỡng này.”

Tuy nhiên, việc can thiệp có tạo ra hiệu quả bền lâu hay không phần lớn phụ thuộc vào việc Washington có tham gia hay không. Attrill chỉ ra rằng, can thiệp đơn phương khi các yếu tố cơ bản của chính sách tiền tệ không có lợi cho yên Nhật thì khó mà xoay chuyển được tình thế trong lịch sử, thị trường có thể sẽ nhanh chóng tiêu hóa tác động của một động thái can thiệp đơn phương nữa.

Hè này, Mỹ từng hợp tác với Nhật mua vào yên Nhật, khiến chi phí rủi ro cho vị thế bán khống yên tăng mạnh. Bộ trưởng Tài chính Besant liên tục công khai bày tỏ ủng hộ yên mạnh, trên thực tế là gửi thông điệp thách thức tới các nhà đầu tư. Một khi USD/JPY quay lại mức 160, uy tín của Besant sẽ bị kiểm nghiệm trực tiếp.

Attrill bổ sung, Mỹ có thể sẽ đặt điều kiện nếu muốn Nhật hợp tác can thiệp - như Nhật cần thể hiện rõ hơn nữa ý chí tăng lãi suất nhanh và mạnh hơn nữa so với kỳ vọng thị trường. Satomi Katayama trước đó xác nhận rằng khung nguyên tắc can thiệp phối hợp Nhật-Mỹ vẫn còn hiệu lực, nhưng giới hạn thực sự của Bộ Tài chính Mỹ và điều kiện kích hoạt hành động phối hợp vẫn là bất ổn lớn nhất trên thị trường hiện nay.

Phân tích cho rằng, hiệu quả của hoạt động "rate check" đã được chứng minh là ngắn hạn và hạn chế. Thị trường ngày càng nghi ngờ hiệu quả can thiệp đơn phương từ phía Nhật. Trong bối cảnh này, thị trường quyền chọn đối với rủi ro can thiệp quanh mốc 160 đang thay đổi âm thầm.

Carol Kong chỉ ra, nếu USD/JPY tăng vọt qua mốc 160 sẽ “tăng đáng kể khả năng hành động chính thức”, nhất là khi thời gian gần đây đã có tiền lệ kiểm tra tỷ giá, cũng như có tiền sử phối hợp can thiệp trong quá khứ. Đợt bứt phá nhanh qua 160 có thể dẫn đến việc thị trường quyền chọn tái định giá lại risk reversal, từ đó làm khuếch đại biến động tỷ giá.