Thủ tướng Canada: Thỏa thuận thương mại Mỹ - Canada vẫn có thể đạt được, nhưng Ottawa sẽ không từ bỏ quyền tăng cường hợp tác với Liên minh châu Âu.

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết, vẫn còn khả năng đạt được một thỏa thuận thương mại đôi bên cùng có lợi với Hoa Kỳ, nhưng Canada sẽ không đánh đổi chủ quyền để lấy thỏa thuận, đặc biệt sẽ không từ bỏ quyền tự do ký kết các hiệp định thương mại với Liên minh châu Âu (EU) và các nền kinh tế khác.

Ngày 23 tháng 9, theo Wall Street Journal, trong cuộc phỏng vấn với tờ này bên lề Liên Hợp Quốc, Carney tiết lộ rằng kể từ khi đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ vào tháng 8 năm nay, hai bên đã đạt được một số tiến triển, nhưng vẫn chưa đủ để ký kết thỏa thuận.

Trước đó, Trump đã áp thuế cao đối với hàng hóa Canada và Canada lập tức đưa ra các biện pháp đáp trả, khiến căng thẳng thương mại song phương liên tục leo thang.

Đồng thời, Carney cho biết đang tích cực thúc đẩy Canada thiết lập mối quan hệ đối tác sâu rộng và chính thức hơn với EU, đồng thời nhấn mạnh mở rộng hợp tác với các đồng minh và đa dạng hóa sự phụ thuộc là lựa chọn tất yếu để bảo vệ chủ quyền quốc gia trong bối cảnh địa chính trị hiện nay.

Động thái này đồng nghĩa với việc Canada sẽ đẩy nhanh đa dạng hóa đối ngoại, có thể điều chỉnh mức độ ưu tiên chiến lược đối với Hoa Kỳ.

Carney cho biết, thời điểm đàm phán đổ vỡ vào tháng 8, giữa hai bên còn tồn tại nhiều “lằn ranh đỏ”, một số đã được gỡ bỏ khỏi bàn đàm phán nhưng bất đồng cốt lõi vẫn chưa được giải quyết. Ông nói:

Ở giai đoạn sau của đàm phán đã xuất hiện một loạt các vấn đề mang tính ranh giới của chúng tôi, chúng tôi không vượt qua cũng như sẽ không vượt qua. Một số đã bị rút lại, nhưng một trong những nguyên tắc trọng yếu là chúng tôi sẽ không đánh đổi chủ quyền. Năng lực ký kết các hiệp định thương mại với các khu vực tài phán khác là tối quan trọng với chúng tôi.

Trong bối cảnh đàm phán với Hoa Kỳ rơi vào bế tắc, Carney tập trung làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác với châu Âu. Ông nhấn mạnh Canada không có ý định gia nhập EU, nhưng hai bên sẽ tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực chiến lược như khoáng sản quan trọng, cung ứng năng lượng và năng lực vệ tinh quỹ đạo thấp nhằm nâng cao sức chống chịu về chủ quyền cho cả hai phía.

Carney cũng nêu ra rằng không gian hợp tác mở rộng sang các dự án nghiên cứu khoa học, hệ thống thanh toán số liền mạch, thậm chí cả việc tham gia chương trình trao đổi sinh viên “Erasmus+” của châu Âu.

Hiện tại, Canada đã cùng Ukraine tham gia sáng kiến SAFE của EU nhằm tài trợ cho ngành công nghiệp quốc phòng và phát triển công nghệ; Canada cũng hợp tác với các nước vùng Baltic và Bắc Âu để đồng bảo đảm an ninh cánh bắc của NATO xuyên qua Bắc Băng Dương. Ông nói:

Các quốc gia đều nhận thức được rằng khả năng kết nối có thể bị vũ khí hóa, có thể là thương mại, có thể là chuỗi cung ứng, cũng có thể là các hệ thống thanh toán tài chính. Muốn giữ vững chủ quyền, tôi buộc phải đa dạng hóa, do đó tôi cần có đối tác.

Trước câu hỏi của báo chí về mối quan hệ với Trump, Carney đã sử dụng ngôn từ thận trọng. Ông nói:

Chúng tôi tập trung vào các lĩnh vực có thể đem lại lợi ích song phương, hợp tác an ninh thường là ưu tiên hàng đầu, tôi luôn lắng nghe mọi điều Tổng thống nói. Nhưng một số nội dung chưa chắc đã vượt qua thử thách của thời gian.

Trong bối cảnh Trump nhiều lần gọi Canada là “bang thứ 51”, quan điểm của Carney phản ánh lập trường thực dụng của Ottawa trong quan hệ với Hoa Kỳ: duy trì hợp tác trong lĩnh vực an ninh đồng thời kiên định nguyên tắc trong các vấn đề thương mại và chủ quyền.

Carney cho rằng tình hình hiện nay là một phép thử về độ trưởng thành trong quản trị quốc gia. Ông nói:

Trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau, để thực sự hiểu được nội hàm của chủ quyền cần có nhận thức trưởng thành: bạn có thể chọn khép kín và giữ chủ quyền, nhưng điều đó đồng nghĩa với nghèo đói; bạn cũng có thể chọn hội nhập toàn cầu mà vẫn duy trì chủ quyền, nhưng điều kiện là bạn phải chủ động hành động. Đó là bài học quan trọng nhất trong vài năm qua.