Altman có thể chờ, còn Sun Zhengyi thì không: OpenAI không lên sàn trong năm nay, SoftBank lộ điểm yếu tín dụng với khoản thiếu hụt 20 tỷ USD

OpenAI đã hoãn quyết định niêm yết trong năm nay, đẩy SoftBank – cổ đông bên ngoài lớn nhất – vào tâm điểm của thị trường tín dụng. Altman có thể chờ đợi, còn Masayoshi Son thì không thể.

Wall Street News đề cập, ngày 13/9, Sam Altman trả lời phỏng vấn tạp chí Fortune khẳng định rằng, mặc dù OpenAI đã bí mật nộp đơn xin niêm yết vào tháng 6, nhưng năm nay sẽ không lên sàn mà thay vào đó ưu tiên giải quyết những lo ngại liên quan đến an toàn AI.

Tuyên bố này càng khiến khó khăn về thanh khoản của SoftBank thêm trầm trọng. Các lãnh đạo SoftBank trong tuần này đang gặp gỡ các nhà đầu tư tại New York, dự kiến phát hành trái phiếu trị giá từ 10 đến 20 tỷ USD.

Cổ phiếu SoftBank hôm thứ Hai giảm gần 11% tại Tokyo, hoán đổi rủi ro tín dụng (CDS) tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 3 năm nay.

Theo ước tính của Bloomberg, SoftBank đang đối mặt với ít nhất 20 tỷ USD thâm hụt tài chính, trong khi số tiền phát hành trái phiếu được dùng để trả khoản vay cầu nối 40 tỷ USD đã vay trước đó nhằm đầu tư thêm vào OpenAI. Làm sao để lấp đầy khoảng trống này sẽ là thử thách lớn nhất tiếp theo dành cho Masayoshi Son.

IPO của OpenAI từng là điểm thoái vốn quan trọng nhất trong logic đầu tư của SoftBank.

Thị trường trước đó kỳ vọng OpenAI có thể niêm yết sớm nhất vào tháng 9, định giá vượt 1 nghìn tỷ USD, trong khi SoftBank đã đầu tư tổng cộng khoảng 64,6 tỷ USD, nắm giữ khoảng 13% cổ phần; vòng gọi vốn mới nhất định giá OpenAI ở mức 852 tỷ USD.

Phát biểu của Altman đã làm sụp đổ kỳ vọng này, SoftBank không thể hiện thực hóa khoản đầu tư trong ngắn hạn, điều này là tín hiệu rõ ràng về rủi ro đối với các nhà đầu tư tín dụng.

Theo tính toán của Bloomberg Intelligence, dù SoftBank đã huy động được 10 tỷ USD qua khoản vay ký quỹ gắn với cổ phần OpenAI và 6,3 tỷ USD qua trái phiếu bán lẻ yên Nhật, nhưng thâm hụt tài chính vẫn còn ít nhất 20 tỷ USD.

Nếu Masayoshi Son tiếp tục tăng đầu tư vào trung tâm dữ liệu tại Mỹ, nhu cầu vốn thực tế sẽ còn cao hơn nữa.

Bảng cân đối tài sản của SoftBank cũng làm các nhà đầu tư tín dụng lo lắng. Danh mục đầu tư mạo hiểm của tập đoàn quá tập trung, chỉ riêng Arm Holdings – công ty thiết kế chip của SoftBank – và OpenAI đã chiếm khoảng 75% tổng giá trị tài sản.

Đáng lưu ý hơn nữa là Masayoshi Son dùng vốn vay để mua cổ phần OpenAI, trong khi dòng tiền thường xuyên của SoftBank – ví dụ như cổ tức từ công ty con viễn thông Nhật Bản – đã không đủ trang trải chi phí lãi vay.

Mô hình đầu tư hàng chục năm của Masayoshi Son dựa vào giao dịch chênh lệch lãi suất yên đang dần sụp đổ.

Khoảng một nửa số nợ lãi suất của SoftBank được định giá bằng yên, trong khi hầu hết tài sản cổ phiếu đều tính bằng USD.

Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên khoảng 3%, Ngân hàng Trung ương Nhật dự kiến tuần này sẽ tiếp tục tăng lãi suất, dòng vốn rẻ ở quê nhà – vốn là nguồn sống chính của Masayoshi Son – đã không còn dễ dàng tiếp cận nữa.

Việc SoftBank chuyển qua Mỹ để roadshow với các nhà đầu tư tổ chức chính là biểu hiện trực tiếp của biến động này.

Các nhà giao dịch trên thị trường đã nhận ra cơ hội, đặt cược SoftBank sẽ phải chấp nhận các điều khoản hấp dẫn để giảm áp lực thanh khoản. Giá trái phiếu USD hiện tại của SoftBank giao dịch giống như trái phiếu doanh nghiệp hạng B – thấp hơn nhiều so với xếp hạng BB+ của Fitch.

Lợi suất trái phiếu 5 năm phát hành vào tháng 4 năm nay đã vượt quá 8,5%, tương đương với trái phiếu của các nhà phát triển trung tâm dữ liệu phân loại rác như Core Scientific.

Việc Masayoshi Son đặt cược quá lớn vào OpenAI đã làm dấy lên nghi ngờ từ thị trường. Khoản đầu tư đầu tiên trị giá 34,6 tỷ USD được thực hiện khi định giá OpenAI khoảng 260 tỷ USD, hiện đang sinh lời lớn.

Tuy nhiên, năm nay ông tiếp tục đầu tư thêm 30 tỷ USD nữa, vào thời điểm định giá đã tăng vọt, đồng thời càng làm bảng cân đối tài sản công ty thêm áp lực.

Chiến lược này hoàn toàn trái ngược với các ông lớn ngành công nghệ như Nvidia. Họ lựa chọn đầu tư phân tán vào nhiều nhà phát triển mô hình ngôn ngữ lớn cạnh tranh lẫn nhau, còn Masayoshi Son lại tập trung đặt cược vào một đối tượng duy nhất.

Những người ủng hộ có thể cho đây là biểu tượng triết lý đầu tư "cược tất tay" nhất quán của Masayoshi Son – phong cách giúp ông trở thành tỷ phú giàu nhất Nhật Bản.

Tuy nhiên, rõ ràng các nhà đầu tư trên thị trường tín dụng không có cùng mức độ chấp nhận rủi ro như vậy. Họ quan tâm nhiều hơn đến rủi ro tập trung tài sản và thâm hụt vốn, đồng thời đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn để buộc Masayoshi Son phải trả giá cho niềm tin của mình.