Quân đội Mỹ không kích Iran trong đêm thứ năm liên tiếp, giao thông hàng hải tại Hormuz giảm còn 10% so với trước chiến tranh, Nhà Trắng cho biết Iran vẫn đang đàm phán với Mỹ.

Xung đột Mỹ-Iran bước vào giai đoạn leo thang liên tục, nhưng sức ép quân sự và tiếp xúc ngoại giao vẫn diễn ra song song.

Theo giờ địa phương ngày 16/7, quân đội Mỹ tiếp tục tiến hành đợt không kích mới vào Iran trong đêm thứ năm liên tiếp, với các vụ nổ và tấn công được báo cáo tại những khu vực chiến lược như cảng Abbas ở miền nam Iran và vùng lân cận đảo Qeshm. Trong khi đó, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn suy giảm nghiêm trọng, chỉ có 13 tàu thương mại qua lại trong ngày, bằng khoảng một phần mười mức trung bình trước xung đột, khiến rủi ro nguồn cung năng lượng toàn cầu tiếp tục thu hút sự chú ý của thị trường.

Đáng chú ý, khi leo thang xung đột quân sự, Mỹ và Iran vẫn chưa hoàn toàn đóng cửa ngoại giao. Nhà Trắng cho biết Iran vẫn duy trì đối thoại với Mỹ và hy vọng đạt được thỏa thuận; còn Iran vừa tái khẳng định sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào eo biển Hormuz, vừa gửi tín hiệu hạ nhiệt tới các nước Ả Rập vùng Vịnh, nhấn mạnh không có mối quan hệ thù địch với các nước láng giềng.

Ngoài ra, Tân Hoa Xã ngày thứ Năm dẫn lại tin của Reuters cho biết, Iran đã thông báo cho lực lượng Houthi tại Yemen rằng, nếu Mỹ tấn công mạng lưới điện của Iran thì lực lượng Houthi sẽ phong tỏa eo biển Mandeb. Điều này cho thấy rủi ro vận tải khu vực có thể lan rộng từ Hormuz sang Hồng Hải.

Quân đội Mỹ tiến hành không kích đêm thứ năm liên tiếp, khu vực quanh Hormuz tiếp tục bị tấn công

Theo tin của CCTV, ngày 16/7 theo giờ địa phương, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ thông báo quân đội Mỹ bắt đầu một đợt tấn công mới nhằm vào Iran vào lúc 2 giờ chiều theo giờ miền Đông nước Mỹ, đánh dấu đêm thứ năm liên tiếp Mỹ không kích Iran.

Nhiều vị trí chiến lược tại miền nam Iran đã liên tục ghi nhận các vụ nổ trong ngày hôm đó.

CCTV dẫn nguồn tin phía Iran cho biết, ngày 16, khu vực phía tây cảng Abbas ở miền nam Iran ghi nhận ba vụ nổ liên tiếp; khoảng 18h10 tối cùng ngày, khu vực gần đảo Qeshm nằm ở vị trí huyết mạch của eo biển Hormuz tiếp tục bị các vật thể từ phía Mỹ tấn công.

Một số phương tiện truyền thông Mỹ cho rằng, mục tiêu tấn công gần đây của Mỹ vẫn tập trung vào các cơ sở quân sự của Iran, hệ thống phòng không cũng như các đầu mối quan trọng liên quan đến năng lượng và giao thông chiến lược, cho thấy chính quyền Trump tiếp tục gia tăng sức ép quân sự lên Iran trong khi vẫn để ngỏ kênh đàm phán ngoại giao.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Levitt ngày 16 cho biết Iran vẫn đang giữ liên lạc với Mỹ và mong muốn cuối cùng sẽ đạt được thỏa thuận với Mỹ vì hiện Iran đang phải chịu “tổn thất nặng nề”.

Levitt đồng thời khẳng định lý do Mỹ thực hiện các hành động quân sự gần đây là do Iran đã vi phạm biên bản ghi nhớ hai bên đạt được hồi tháng Sáu, tức thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ.

Iran phát tín hiệu hạ nhiệt, nhưng cảnh báo Hormuz là “lằn ranh đỏ”

Trước sức ép quân sự ngày càng gia tăng, Bộ Ngoại giao Iran ngày 16 ra tuyên bố kêu gọi các nước láng giềng phía nam vịnh Ba Tư khẩn trương hành động nhằm ngăn quốc gia mình bị sử dụng lãnh thổ, vùng biển hoặc vùng trời cho các hoạt động quân sự chống lại Iran, để tránh tình hình khu vực leo thang hơn nữa.

Tuyên bố nhấn mạnh: Iran không có mối quan hệ thù địch với các nước quanh vùng Vịnh; không mong muốn Mỹ và Israel lợi dụng tình hình để kích động sự ngờ vực giữa các quốc gia khu vực; an ninh khu vực cần được các nước trong vùng duy trì thông qua đối thoại, hợp tác chứ không phụ thuộc vào các thế lực quân sự ngoài khu vực.

Một nguồn tin Iran nói với Reuters rằng mục tiêu của Iran là xác lập quyền kiểm soát với eo biển này, mặc dù Tehran không mong muốn tình hình tiếp tục leo thang do không muốn phá hỏng thỏa thuận sơ bộ đạt được tháng Sáu, bởi Iran cho rằng thỏa thuận này đã đáp ứng phần lớn các yêu cầu của họ.

Song song với tín hiệu hạ nhiệt, Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn về vấn đề eo biển Hormuz.

Theo Reuters, người phát ngôn quân đội Iran Mohammad Akraminia ngày thứ Năm khẳng định, eo biển Hormuz là “lằn ranh đỏ” của Iran và nước này kiểm soát chặt chẽ tuyến vận tải này.

Quân đội Iran tuyên bố sẽ “chiến đấu tới cùng” và phá bại mọi sự can thiệp quân sự của Mỹ trong khu vực; đồng thời cảnh báo, nếu Mỹ tấn công các cơ sở trọng yếu của Iran, họ sẽ trả đũa vào toàn bộ cơ sở hạ tầng khu vực vịnh.

Eo biển Hormuz chịu trách nhiệm vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu qua đường biển, cũng là tuyến xuất khẩu khí hóa lỏng duy nhất qua đường biển của Qatar, do đó an ninh tại đây luôn là tâm điểm chú ý của thị trường năng lượng thế giới.

Chỉ 13 tàu thương mại qua Hormuz ngày thứ Năm, tâm lý né tránh rủi ro của chủ tàu chưa hạ nhiệt

Dù Mỹ liên tục tuyên bố đang khôi phục trật tự vận tải qua eo biển Hormuz nhưng số liệu mới nhất cho thấy lưu lượng tàu thương mại vẫn thấp hơn nhiều so với thời bình thường.

CCTV trích dẫn dữ liệu từ tổ chức dữ liệu hàng hải quốc tế Kpler cho biết: Trong ngày 16/7 chỉ có 13 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz; trong đó 8 tàu rời vịnh Ba Tư, 5 tàu đi vào; lưu lượng chỉ còn khoảng một phần mười so với trung bình trước khi bùng phát xung đột.

Theo tin, trong ngày chỉ có một tàu chở hàng khô chọn tuyến đường qua gần bờ biển Oman được Mỹ khuyến nghị ở phía nam vịnh, còn phần lớn tàu vẫn đi gần bờ biển Iran.

Tuy nhiên, do một phần tàu đã tắt hệ thống nhận dạng tự động AIS nên số liệu thực tế có thể cao hơn thống kê.

Trước đó, nhiều hãng vận tải biển quốc tế đã tạm ngưng hoạt động qua eo biển Hormuz, phí bảo hiểm và phụ phí rủi ro chiến tranh vẫn tiếp tục tăng.

Tin: Iran chỉ đạo lực lượng Houthi chuẩn bị phong tỏa eo biển Mandeb

Bên cạnh eo biển Hormuz, rủi ro vận tải tại Hồng Hải cũng có thể tiếp tục leo thang.

Theo Reuters dẫn lời nhiều nguồn tin khu vực, Iran đã gửi lệnh cho lực lượng Houthi tại Yemen rằng: Nếu Mỹ tiếp tục tấn công mạng lưới điện hoặc các hạ tầng trọng yếu khác của Iran, lực lượng Houthi sẽ phong tỏa eo biển Mandeb, tuyến kết nối Hồng Hải với vịnh Aden.

Tân Hoa Xã sau đó trích dẫn Reuters cho biết kế hoạch này có nghĩa Iran đang chuẩn bị mở rộng phản ứng với Mỹ sang một tuyến năng lượng toàn cầu trọng yếu khác.

Eo biển Mandeb kết nối Hồng Hải và vịnh Aden, là thành phần quan trọng của tuyến kênh đào Suez, đồng thời là một trong những tuyến đường biển quan trọng nhất giữa châu Âu và châu Á.

Nếu đồng thời cả eo biển Hormuz và Mandeb đều bị ảnh hưởng, hai “động mạch” năng lượng quan trọng nhất toàn cầu sẽ cùng đối mặt nguy cơ, vận chuyển dầu thô, khí hóa lỏng và chuỗi cung ứng vận tải biển toàn cầu đều có thể chịu cú sốc lớn hơn nữa.

Hiện tại, Mỹ vẫn chưa bình luận công khai về thông tin từ Reuters liên quan tới kế hoạch lực lượng Houthi, phía lực lượng Houthi cũng chưa xác nhận chính thức.

Các nhà phân tích cho rằng, trong bối cảnh Mỹ-Iran vẫn duy trì tiếp xúc ngoại giao nhất định, mối đe dọa này nhiều khả năng là lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao vị thế đàm phán của Iran, nhưng cũng đồng nghĩa với việc tình hình Trung Đông tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn nguy hiểm hơn.