TOKEN2049: Xiao Feng đối thoại với Vitalik - Làn sóng đổi mới này đến từ sự kết hợp giữa tài chính và phi tài chính

Nguồn: 吴说Real

Sự kiện Global On-chain Asset Summit do HashKey Group tổ chức đã diễn ra hôm nay tại Singapore. Trong khuôn khổ sự kiện, nhà sáng lập Ethereum Vitalik Buterin đã có buổi trò chuyện bên lò sưởi với Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành HashKey Group, Tiến sĩ Xiao Feng, cùng nhau thảo luận về ứng dụng của Ethereum và định hướng phát triển tương lai của blockchain.

Dưới đây là nội dung cuộc đối thoại:

Xiao Feng: Hôm nay chúng ta ở Singapore để bàn về một chủ đề như vậy, chúng tôi muốn nói về cách Ethereum đối mặt hoặc thúc đẩy các ứng dụng trên Ethereum, bởi theo quan điểm của tôi, thực ra blockchain dù có hàng chục nghìn chuỗi, nhưng cơ bản có thể chia thành hai loại. Một loại hoàn toàn không hỗ trợ ứng dụng của người khác, ví dụ như bitcoin, nó đã rất thành công, đại diện cho một ứng dụng sát thủ của blockchain, sau 15 năm đã được toàn cầu chấp nhận. Loại còn lại là đại diện bởi Ethereum, sinh ra để thu hút và thúc đẩy các nhà phát triển và người dùng. Bây giờ câu hỏi đầu tiên tôi muốn hỏi là, bạn có cái nhìn cơ bản như thế nào về các ứng dụng trên Ethereum, hoặc trên blockchain? Bạn nghĩ thời điểm của các ứng dụng đã đến chưa? Hướng đi sẽ như thế nào?

Vitalik Buterin: Tôi nghĩ hiện tại có thể nói có hai hướng ứng dụng. Đầu tiên là các ứng dụng DeFi tài chính rủi ro thấp mà tôi đã viết trong một bài báo hai tuần trước. DeFi rủi ro thấp là những ứng dụng đã tồn tại lâu dài trên chuỗi Ethereum, chúng ta đã biết chúng an toàn, mọi người biết chúng là gì. Bạn có thể nắm giữ token, có thể giao dịch, có thể vay mượn, hoán đổi, những điều này thực ra khá đơn giản. Tài chính truyền thống đã có, nhưng ưu điểm của blockchain là toàn cầu hóa, mở, nên chúng có giá trị. Ví dụ như Morpho, cùng một số stablecoin, chúng mang lại cho người dùng lãi suất 3%, 4% bằng USD, EUR và các loại tiền pháp định khác. Đối với đa số người không có tài khoản ngân hàng tốt, điều này rất quan trọng. Ba năm trước DeFi rủi ro thấp chưa tồn tại, khi đó lỗ hổng, rủi ro hacker đều rất cao. Nhưng bạn thấy năm 2019 số tiền bị đánh cắp chiếm 5% TVL DeFi, năm nay đã giảm xuống 0,02%, rất thấp. Điều này cho thấy hệ sinh thái trưởng thành cần thời gian, và hiện tại đã đến giai đoạn khá thành công.

Loại thứ hai là các ứng dụng sáng tạo hơn, ví dụ như thị trường dự đoán phi tập trung, ENS, ZKID v.v. Chúng ta cũng không biết cái nào sẽ thành công, nhưng có thể một cái sẽ bùng nổ bất ngờ. Ví dụ năm ngoái Poly, trước đây mọi người nghĩ thị trường dự đoán chỉ là thứ các nhà kinh tế học bàn luận, nhưng từ năm 2024, truyền thông chính thống và rất nhiều người dùng đều chia sẻ ảnh chụp dự đoán của nó. Điều này cho thấy những ứng dụng đổi mới nhỏ cũng có thể phát triển nhanh chóng. Vì vậy Ethereum có hai hướng này, cả hai đều rất quan trọng.

Xiao Feng: Bạn vừa nhắc đến thị trường dự đoán, tôi nhớ rất rõ, năm 2015 bạn đã giới thiệu với chúng tôi, chúng tôi cũng đã đầu tư, khi đó là Algo.

Vitalik Buterin: Tôi vẫn còn 50.000 token của họ.

Xiao Feng: Từ lúc đó, tôi luôn chú ý đến thị trường dự đoán, nhưng sau năm 2017, thảo luận ít dần. Không ngờ năm 2024 Polymarket lại bùng nổ, thậm chí dự đoán chính xác Trump đắc cử. Phản ứng đầu tiên của tôi là — — thị trường dự đoán mà Vitalik nói cuối cùng đã đến, cuối cùng đã trưởng thành và hữu ích. Thực sự cần chờ đợi rất lâu, các ứng dụng ngoài tài chính phát triển chậm hơn tưởng tượng. Đến hiện tại, ngoài thị trường dự đoán, bạn còn thấy ứng dụng phi tài chính nào đã thành công, hoặc giống như bạn nói về Algo năm 2015, có tiềm năng trở thành hướng đi đúng không?

Vitalik Buterin: Gần đây tôi thường nhắc đến ZKID. Tại sao? Vì danh tính và quyền riêng tư là vấn đề rất quan trọng trong xã hội ngày nay. Cơ sở dữ liệu tập trung chắc chắn sẽ bị hack, dữ liệu chắc chắn sẽ bị rò rỉ, điều này chúng ta đã thấy nhiều lần. Giá trị của ZKID là bạn có thể chứng minh một số thông tin quan trọng mà không cần tiết lộ toàn bộ dữ liệu. Ví dụ trong các khoản vay thiếu tài sản thế chấp, khó nhất là xác định ai có thể trả nợ, ai không. Sự kết hợp giữa ZK và AI có thể cung cấp loại bằng chứng này, giúp mọi người trên toàn cầu nhận được hỗ trợ vay vốn. Đây là ví dụ về sự kết hợp giữa tài chính và phi tài chính, tôi thấy rất thú vị. Tương lai nhiều ứng dụng sẽ vừa có phần tài chính, vừa có phần phi tài chính. Mạng xã hội phi tập trung cũng tương tự, ban đầu là phi tài chính, nhưng hiện tại nhiều nền tảng đang thử nghiệm chức năng tài chính. Dù 90% sẽ thất bại trong 5 năm tới, nhưng 10% còn lại có thể sẽ rất thú vị.

Xiao Feng: Điều này khiến tôi nghĩ đến một quan sát kinh tế học. Cách mạng công nghiệp Anh dựa vào ngân hàng và trái phiếu, cách mạng thông tin dựa vào VC. Mỗi cuộc cách mạng công nghiệp đều đi kèm với cách mạng tài chính. Hiện tại AI, Crypto được coi là cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, vậy cũng nên có mô hình dịch vụ tài chính mới. Trước đây VC không thành công trong ngành crypto, tương lai có thể xuất hiện hình thức huy động vốn hoàn toàn mới. Ví dụ các nhà khởi nghiệp có thể dùng xác minh danh tính ZK và cơ chế token để huy động 100.000 USD vốn khởi nghiệp từ toàn cầu. Cách này có thể thay thế VC truyền thống, trở thành cuộc cách mạng tài chính mới trong thời đại số hóa.

Vitalik Buterin: Đúng vậy, tôi cũng cho rằng sự kết hợp giữa tài chính và phi tài chính sẽ thúc đẩy làn sóng đổi mới này.

Xiao Feng: Vậy tôi hỏi thêm một vấn đề mà các nhà phát triển thường gặp. Trong Web2 mọi người hỏi ToB hay ToC, bạn nghĩ trong ngành blockchain còn phân biệt này không? Ethereum là ToB, ToC, hay con đường thứ ba?

Vitalik Buterin: Trong blockchain, ranh giới giữa ToB và ToC nhỏ hơn nhiều so với trước đây. Ví dụ bạn phát hành một token ERC-20, người dùng cá nhân có thể nắm giữ, tổ chức cũng có thể nắm giữ. Tổ chức và cá nhân trên chuỗi đều bình đẳng, khác biệt chỉ là tổ chức có nhiều vốn hơn, yêu cầu bảo mật cao hơn, dùng ví đa chữ ký. Nhưng về bản chất đều là một địa chỉ. Quan hệ giữa L1 và L2 cũng không phải là phân biệt ToB/ToC đơn giản, mà là xem ứng dụng phù hợp với cái nào.

Xiao Feng: Người dùng ở tầng ứng dụng còn gặp một băn khoăn khác, đó là ranh giới phi tập trung. Ví dụ stablecoin, ít nhất không thể nói là 100% phi tập trung, luôn có một nhà phát hành tập trung như Circle. Bạn nghĩ sao?

Vitalik Buterin: Đây là vấn đề phức tạp. Nhiều ứng dụng thực sự cần một phần tập trung và tin cậy. Ví dụ các khoản vay thiếu tài sản thế chấp, về bản chất bạn đang tin tưởng một số người. Nhưng nếu ở tầng ứng dụng hoàn toàn bỏ qua phi tập trung, sẽ xuất hiện vấn đề. Email là một ví dụ: về lý thuyết là giao thức phi tập trung, nhưng thực tế bị các nền tảng lớn độc quyền. Blockchain khác ở chỗ, dù L2 bán tập trung, người dùng vẫn có thể rút tài sản qua hợp đồng L1, đó là sự đảm bảo phi tập trung.

Xiao Feng: Câu hỏi cuối cùng. Mấy ngày nay Google và EF đang thúc đẩy tiêu chuẩn Agent-to-Agent Payment. Bạn nghĩ sao về xu hướng thanh toán AI?

Vitalik Buterin: Trong 5 đến 10 năm tới, AI sẽ tham gia vào nhiều khoản thanh toán. Nhưng thanh toán số tiền lớn rủi ro quá cao, không thể hoàn toàn giao cho AI. Thanh toán nhỏ thì được, AI cũng có thể là công cụ kiểm soát rủi ro, giúp con người đánh giá thanh toán có rủi ro không. Vì vậy chúng ta sẽ dần tìm ra điểm kết hợp phù hợp, quá trình này sẽ có sai lầm, cũng sẽ có thành công.

Xiao Feng: Được rồi, rất cảm ơn chia sẻ của Vitalik, hôm nay bạn đã giải đáp rất nhiều thắc mắc từ góc độ nhà sáng lập Ethereum.

Vitalik Buterin: Cảm ơn.