AQSh Federal Reserve bankka nazorat mexanizmini katta o‘zgarishlarni rejalashtirmoqda, vitse-prezident Bowman: hududiy tuzilmani qayta tashkil qilish va aktivlar chegarasini moslashtirish.

Federal Reserve o‘zining bank nazorat tizimiga keng ko‘lamli qayta tuzishlar joriy qilishni rejalashtirmoqda, bu orqali Vashingtonning javobgarlik vakolatlari mustahkamlanadi va qattiqroq nazorat qoidalarini ishga tushiradigan aktivlar chegarasi mezonlari yangilanadi.

Federal Reserve nazorati rais o‘rinbosari Michelle Bowman seshanba kuni ta’kidladi, bu qayta tashkil etish mavjud 12 ta Federal Reserve hududiy banklari nazorat funksiyalarini beshta yangi geografik hududga birlashtiradi, har bir mintaqada maxsus “mintaqa rahbari” tayinlanadi va u hudud bo‘ylab barcha nazorat ishlariga mas’ul bo‘ladi. Bu o‘zgarish ilgari vakolat va javobgarlik tarqoq bo‘lgan holatni o‘zgartirishga qaratilgan.

Shuningdek, Bowman e’lon qildi, Federal Reserve joriy yil oxirida bank aktivlari chegaralarini yangilashni ko‘rib chiqadi va shu asosda qachon banklarga qattiqroq nazorat qoidalari tatbiq etilishini belgilaydi.

Ushbu islohotlar Bowman 2025 yildan boshlab Federal Reserve bosh nazoratchisi lavozimini egallaganidan beri amalga oshirayotgan o‘zgartirishlar qatoriga kiradi.

Nazorat tuzilmasini qayta tashkil etishdan tashqari, u har besh yilda bir marta aktivlar chegarasini avtomatik ravishda yangilab borish mexanizmini ishlab chiqishni ham ko‘rib chiqishini bildirdi, bu inflyatsiya va iqtisodiy o‘sishdagi o‘zgarishlarni aks ettiradi. Bu choralar banklarga o‘sish uchun katta imkoniyat yaratishi, kapital, likvidlik va stress-testlarni ishga tushiradigan qat’iyroq talablar paydo bo‘lishidan avval ko‘proq manevr imkonini berishi kutilmoqda.

Bowman St. Louis Federal Reserve tomonidan o‘tkazilgan anjumanda yozma nutq so‘zladi va amaldagi nazorat tuzilmasida javobgarlik hamda vakolat bo‘yicha asosli kamchiliklar borligini qayd etdi. U o‘z tomonidan buyurtma qilingan Silicon Valley Bank’ning muvaffaqiyatsizligi bo‘yicha mustaqil hisobotga tayanib, Federal Reserve inspektorlari xavf aniqlanganidan so‘ng sekin harakat qilganligini aniqlanganini ta’kidladi.

“Federal Reserve nazorat funksiyalari qayta ko‘rib chiqilib, aniq javobgarlik hamda qaror qabul qilish tizimi yaratiladi”, — dedi Bowman.

Hozirgi tizimda Vashingtondagi Federal Reserve rahbariyati banklarni tekshiruv siyosatini belgilaydi, biroq amaliy nazorat ishlari AQSH bo‘ylab 12 ta hududiy Federal Reserve banklari tomonidan bajariladi va kuzatiladi.

Qayta tashkil etishdan so‘ng, yangi hudud rahbarlari barcha nazorat faoliyatini boshqaradi, tegishli ishlarni aynan hududiy Federal Reserve xodimlari amalga oshirishda davom etadi, biroq ilgari hudud rahbarlari zimmasida bo‘lgan nazorat vakolatlari qayta ko‘rib chiqiladi.

Bowman shuningdek, Federal Reserve bank nazoratida turli komissiyalarning haddan tashqari ko‘p qo‘llanishini tanqid qildi; u bu tartib qaror qabul qilishni kechiktirishga va bankda muammolar yuzaga kelganda javobgarlik chegaralarini noaniq bo‘lishiga sabab bo‘lishini ta’kidladi.

“Amaliyotda ushbu komissiyalar ‘asossiz javobgarlikdan qochish’ o‘chog‘iga aylanadi, natijada inspektorlar aniqlangan xatarlarga o‘z vaqtida va qat’iy javob qaytarishga rag‘batdan mahrum,” dedi u. Bowman kelgusida komissiyalardan foydalanishni qisqartirish rejalashtirilayotganini qo‘shimcha qildi.

Bu uning odatiy nazorat tamoyiliga mos — inspektorlar diqqat-e’tiborini banklarning asosiy moliyaviy xatarlariga qaratishi kerak, biroq yillar davomida to‘plangan keraksiz tartib qoidalar ularga halaqit bermasligi lozim.

Bowman seshanba kuni e’lon qildi, Federal Reserve joriy yil oxirida fiksirlangan aktivlar chegarasini qayta ko‘rib chiqadi, bu mezon banklar qachon kapital yetarliligi, likvidlik va stress-test kabi qattiqroq nazorat talablari ostiga tushishini bevosita belgilaydi.

Bu gal ko‘rib chiqilayotgan o‘zgarishlar qatorida nafaqat fiskirlangan aktivlar chegarasining aniq qiymatini yangilash, balki har besh yilda bir marta ushbu mezonni avtomatik o‘zgartirib turadigan tizim yaratish ham bor, bu inflyatsiya va iqtisodiy o‘sishni hisobga olib boradi.

Bank sektori yillar davomida, fiksirlangan aktivlar mezoni vaqt o‘tishi bilan mos bo‘lmay qolayotganidan shikoyat qilib kelmoqda, bu esa aslida maqsad bo‘lmagan muassasalarga qattiqroq nazorat qo‘llanilishiga olib keladi.

Bowman 2025 yildan Federal Reserve bosh nazoratchisi bo‘lib ish boshlaganidan beri, nazorat bo‘limi rahbariyatini bosqichma-bosqich o‘zgartirdi, shtat qisqartirishga bordi, va yangi mezonlar joriy qildi hamda inspektorlar tekshiruv ko‘lamini, muassasalarni baholash mezonlarini soddalashtirishni talab etdi.