AQSHda avgust oyida JOLTS bo‘yicha ish o‘rinlari bo‘shligi 5 oy ichida eng past darajaga tushdi, ketma-ket 3-oy prognozdan past bo‘ldi

Amerikadagi bo‘sh ish o‘rinlari soni ketma-ket uchinchi oy kutilganidan past bo‘ldi, iste’molchi ishonchi esa o‘n yildan ortiq vaqt ichida eng past darajaga tushib ketdi, bu esa joriy haftaning juma kuni e’lon qilinadigan noishchi o‘rinlari hisobotiga bo‘lgan bozorning ehtiyotkor munosabatini kuchaytirdi.

Amerika Mehnat Statistikasi Byurosi seshanba kuni e’lon qilgan ma’lumotlarga ko‘ra, avgust oyida bo‘sh ish o‘rinlari soni iyul oyidagi (kuzatilgan ko‘rsatkich bo‘yicha) 7,335 milliondan 7,079 milliongacha kamaydi. Bu nafaqat Bloomberg iqtisodchilari so‘rovida kutilgan o‘rtacha qiymat — 7,228 milliondan past, balki 2023 yil mart oyidan beri eng past daraja hamdir.

Bu JOLTS ko‘rsatkichlarining ketma-ket uchinchi oyi kutilganidan past bo‘lishi hamda mehnat bozorining sovush tendensiyasini davom ettirayotganini bildiradi.

Shu bilan birga, o‘sha kuni chop etilgan boshqa bir hisobotga ko‘ra, AQShda sentyabr oyidagi iste’molchi ishonchi indeksi 2014 yildan beri eng past darajaga keskin tushib, iste’molchilar mehnat bozori istiqboliga nisbatan ancha pessimistik bo‘lib qolganini ko‘rsatdi.

Ushbu raqamlar e’lon qilingandan so‘ng, juma kuni e’lon qilinadigan noishchi o‘rinlari hisobotiga bo‘lgan kutilmalar yanada pasaydi. Iqtisodchilar ilgari sentyabr oyida taxminan 90 mingga yaqin yangi ish o‘rni yaratilishini kutgan edilar, biroq avgustni ko‘rsatuvchi JOLTS yashirin sof bandlik ma’lumotlari so‘nggi uch oy davomida noishchi hisobotlaridan past bo‘lib, bu esa haqiqiy ko‘rsatkich yana ham bozorni umidsizlantirishi mumkinligini anglatadi.

Avgust oyida bo‘sh ish o‘rinlari kamayishi sohalar bo‘ylab keng tarqalgan tus oldi.

Professional va biznes xizmatlari, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy yordam, shtat va mahalliy davlat idoralari, ishlab chiqarish va qurilish sohalarida bo‘sh ish o‘rinlari ko‘plab qisqarish kuzatildi. Savdo, axborot, dam olish va mehmonxona sohalarida esa bo‘sh o‘rinlar soni biroz ko‘paydi, ammo bu yuqoridagi sohalardagi pasayishni qoplamadi.

Jumladan, ko‘chmas mulk va ijaraga berish sohasidagi bo‘sh ish o‘rinlari pasayishi eng keskin bo‘ldi — avgustda atigi 50 ming bo‘lib, oy davomida deyarli ikki baravar qisqardi va 2014 yil fevralidan beri eng past ko‘rsatkich qayd etildi. Ushbu noodatiy pasayish ayrim tahlilchilar tomonidan JOLTS hisobotining asosiy xavotiri sifatida baholanmoqda va bu sohada talabning haqiqiy qisqarishini anglatishi mumkin.

Umuman olganda, avvalgi oylarda ketma-ket yuqorilash odati ushbu hisobotda o‘zgardi — iyul ko‘rsatkichlari dastlabki qiymatdan 7,335 milliongacha oshirilgan, bu ketma-ket uch oy pasayishdan keyingi birinchi oshirishdir, ammo bu tuzatish natijasida avgust oyining oyma-oy kamayishi yanada keskin ko‘rindi.

Hozirda mehnat bozorining asosiy xususiyati — ishga olish va ishdan bo‘shatish faoliyatining ham bir vaqtda sustligi hisoblanadi.

Avgustda ishdan bo‘shaganlar soni iyul oyiga qaraganda 23 mingga kamayib, 3,066 millionga tushdi va ishdan bo‘shash darajasi 1,9%da qoldi, bu 2020 yildan beri eng past ko‘rsatkich bilan bir xil. Ushbu ko‘rsatkich odatda ishchilarning bandlik istiqboliga bo‘lgan ishonchining barometri sifatida qaraladi — ishdan bo‘shash darajasining pastligi xodimlar yangi imkoniyatlar uchun ko‘ngilli tarzda ish o‘zgartirishga kamroq tayyorligini anglatadi.

Shu bilan birga, avgust oyida yangi ishga qabul qilinganlar soni 46 mingga ortib, 5,192 millionga yetdi, ammo bu usha bo‘sh o‘rinlar soni pasayishini qoplay olmadi. Dastlabki ishsizlik nafaqasi uchun murojaatlar esa tarixiy past darajada qolmoqda, bu esa keng ko‘lamli ishdan bo‘shatishlar hali sodir bo‘lmaganini bildiradi.

Umuman olganda, mehnat bozori "past ishga olish, past ishdan bo‘shatish, past aylanma" struktura xususiyatiga ega. Bunday qotib qolganlik qisqa muddatda ishsizlik darajasining o‘sishini to‘xtatadi, biroq bir vaqtning o‘zida ko‘plab ish izlovchilarning ish bozoriga kirish imkonini cheklaydi va ishda bo‘lganlar uchun ham o‘rin almashtirish imkonlari qisqaradi.

Avgustda bo‘sh ish o‘rinlari va ishsizlar nisbati iyul oyi 1,1 baravardan 1,0 baravarga tushdi va ish o‘rinlarining ortiqchaligi (bo‘sh o‘rinlar minus ishsizlar soni) keskin 48 mingga tushib, iyuldagi 419 mingtan ancha past bo‘ldi.

Bu o‘zgarish, 2023 yil martda tugagan ketma-ket to‘qqiz oy davom etgan mehnat bozorida ortiqcha taklif davridan keyin to‘rt oy davom etgan muloyim yaxshilanish deyarli yo‘qqa chiqqanini hamda bandlik bozori qaytadan ta’minot va talab nuqtasiga kelib turganini anglatadi.

Federal Reserve rasmiylari bu nisbatni mehnat bozoridagi ta’minot va talab muvozanatini asosiy ko‘rsatkich sifatida har doim diqqat bilan kuzatib boradilar — 2022 yil yuqori nuqtada bu nisbat 2 baravarga teng bo‘lgan.

Federal Reserve shu yil boshida 2023 yildan buyon ilk bor foiz stavkasini ko‘tarishini e’lon qildi va o‘z bayonotida bandlik o‘sishi va mehnat quvvati hajmi asosan mos kelishini hamda ishsizlik darajasi katta o‘zgarishsiz qolayotganini ta’kidlab, siyosiy e’tiborni inflyatsiyaga qarshi choralar tomon burishni asos sifatida ko‘rsatdi.

Biroq, JOLTS ma’lumotlarida kuzatilgan uzluksiz pasayish siyosatchilarning mehnat bozorining bardoshligiga doir bahosiga ma’lum darajada ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Hozirgi vaqtda JOLTS ma’lumotlari noishchi bandlik hisobotiga ma’lum darajada oldindan signal beradi — yangi ishga olinganlar va ajralishlar farqi odatda ish haqi va bandlik o‘sishining yuqori bog‘liqligini anglatadi.

Avgust oyida JOLTS yashirin sof bandlik farqi 122 mingga teng bo‘lib, avgust oyida noishchi hisobotida esa 162 ming yangi ish o‘rni yaratilganini ko‘rsatdi, bu esa ular o‘rtasida aniq tafovut mavjudligini bildiradi.

Tahlilchilar ushbu tafovut uch oy davom etgani bois, joriy haftaning juma kuni e’lon qilinadigan sentyabrnoishchi bandlik hisobotida sezilarli xavf mavjud deb hisoblashmoqda, bu safargi real ko‘rsatkich avgustdagi 162 mingdan ancha past bo‘lishi mumkin. Iqtisodchilar prognozining o‘rtacha qiymati taxminan 90 ming atrofida bo‘lgan.

Umuman olganda, bu safargi JOLTS hisoboti 2023 yil boshidagi kuchli mehnat bozoridan keyin ro‘y bergan sovish tendensiyasini davom ettirdi, bo‘sh o‘rinlar va ishdan bo‘shash sonining bir vaqtda pasayishi tashqi dunyoda mehnat bozorining avvalgidek barqarorligiga oid shubhalarni yanada kuchaytirdi.