Amerika o'zining mahalliy volfram ta'minot zanjiriga katta mablag' tikmoqda! Elmet (ELMT.US) Urush Departamentidan 450 million dollar investitsiya va'dasi hamda 2 milliard dollar milliy mudofaa shartnomasini oldi — aktsiya narxi keskin oshib ketdi

Zhihui Moliya Ilova dasturining xabar berishicha, aviatsiya, aerokosmik va mudofaa sohalari uchun muhim materiallar hamda yuqori quvvatli mikroto'lqin mahsulotlari ishlab chiqaruvchisi Elmet Group (ELMT.US) dushanba kuni ma’lum qildi: kompaniya AQSh Mudofaa vazirligidan 450 million dollar sarmoya majburiyati oldi. Ushbu mablag‘ volfram rudasini qazib olish, qayta ishlash va ishlab chiqarish quvvatini kengaytirishga sarflanadi. Bundan tashqari, kompaniyaga to‘liq tegishli Elmet Technologies kompaniyasi AQSh Mudofaa Logistika Agentligidan 2 milliard dollarlik maksimal kontraktni qo‘lga kiritdi. Bu kontrakt AQSh Milliy strategik zaxiralarini volfram materiali bilan ta’minlashga qaratilgan. Ushbu xabardan so‘ng, Elmet Group aksiyalari dushanba kuni AQSh fond bozoridagi premarket savdolarida 43% dan ortiq o‘sdi.

450 million dollar sarmoya majburiyati + 2 milliard dollarlik mudofaa kontrakti

Elmet Group bildiradiki, AQSh Mudofaa vazirligining 450 million dollarlik sarmoyasi bitim yakunida birinchi navbatda 200 million dollar to‘lanadi va keyinchalik qo‘shimcha ajratmalar amalga oshiriladi. Kompaniya qo‘shimcha qildi, jami 165 million dollardan ortiq mablag‘ Meyn, Michigan va Ogayo shtatlaridagi operatsiyalarga yo‘naltiriladi, bu hududlardagi zavodlar volfram, molibden va boshqa ilg‘or materiallar hamda komponentlarni ishlab chiqarish va qayta ishlash bilan shug‘ullanadi. Ushbu sarmoya Elmet Group’ning AQSh, Avstraliya va Ispaniyada konchilik va qayta ishlash faoliyatiga ham ko‘maklashadi. Bundan tashqari, Elmet Group Elmet Refining & Trading nomli yangi bo‘lim tashkil etmoqda, u kompaniya tarmog‘ida xomashyo yetkazib berish, qayta ishlash va materiallarni yetkazib berishni muvofiqlashtiradi.

Bitimga ko‘ra, AQSh Mudofaa vazirligi Elmet Group’ning qaytarilishi mumkin bo‘lgan ustunlikka ega aksiyalarini, bitim tugagandan so‘ng Elmet Group oddiy aksiyalarining 19,9 foizigacha mos keladigan optsionlarni hamda bitta mustaqil direktor va ovoz berish huquqiga ega bo‘lmagan bitta kuzatuvchining tayinlanishi huquqini qo‘lga kiritadi.

Bundan tashqari, Elmet Technologies AQSh Mudofaa Logistika Agentligidan aniq bo‘lmagan yetkazib berish/ancha noma’lum miqdordagi (indefinite-delivery/indefinite-quantity, IDIQ) kontrakt oldi. Ushbu kontrakt limiti 2 milliard dollargacha bo‘lib, 150 million dollarlik kafolatlangan mablag‘ni ham o‘z ichiga oladi.

Bu kontrakt volfram rudasi, volfram kontsentrati va volfram natriy oksidini qamrab oladi. Mahsulotlar AQSh Mudofaa Logistika Agentligi Strategik Materiallar bo‘limiga (DLA Strategic Materials) yetkaziladi, bu Milliy mudofaa zaxirasini tiklashni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan. Kontraktning asosiy buyurtma muddati 5 yil bo‘lib, 2031-yil 30-avgustgacha davom etadi va yana 2 yilga uzaytirish imkoniyatiga ega, uzoq muddat esa 2033-yil 30-avgustgacha bo‘lishi mumkin.

Elmet Group bildiradi: kon qazib olish, oldindan kelishilgan shartnomalar hamda qayta ishlash quvvatini kengaytirish orqali etarli qo‘shimcha yetkazib berish ta’minlanmaguncha, kompaniya mudofaa zaxirasiga materiallarni yetkazib bermoqchi emas. Qo‘shimcha quvvatlar ishga tushirilishi bilan yetkazib berish bosqichma-bosqich amalga oshirilishi rejalashtirilgan.

Springer volfram kon kompleksiga sarmoya rejasi! Maksimal 175 million dollar

Xuddi shu kuni, Elmet Group, Blue Moon Metals (BMM.US) va EQ Resources, AQSh volfram ta’minot zanjirini mustahkamlash maqsadida Nevada shtatidagi Springer volfram kon kompleksiga 150 milliondan 175 million dollargacha sarmoya ajratish bo‘yicha majburiy shartlarda kelishuvga erishganini e’lon qildi.

Ushbu tuzilishga ko‘ra, Elmet Group Springer bilan bog‘liq bitimlar uchun taxminan 150 million dollar ajratishni rejalashtirmoqda. Reja, shuningdek, Blue Moon kompaniyasiga 50 million dollarlik volfram oldindan to‘lov moliyalashtirishini, Blue Moon’ga 25 million dollarli sarmoya hamda 75 million dollarni Springer ammoniy paratungstenat (APT) zavodi qo‘shma korxonasiga investitsiyalashni ham o‘z ichiga oladi. Qo‘shimcha 25 million dollar ajratilgan zaxira mablag‘ bo‘lib, Elmet Group va EQ Resources Springer APT zavodining qayta ishga tushirilishida zarur bo‘ladigan moliyaviy ehtiyojlar uchun yo‘naltiriladi.

Blue Moon’ning xabariga ko‘ra, AQSh Mudofaa vazirligining Elmet Group uchun ajratgan 450 million dollarlik sarmoyasidan 150 million dollari anavi Springer bo‘yicha bitimlar uchun mo‘ljallangan. Ushbu bitimlar yakuniy auditdan o‘tishi, regulyator va birja tasdig‘idan o‘tishi, shuningdek, yakuniy kelishuv imzolanishi talab etiladi.

Shu xabardan so‘ng, Blue Moon aksiyalari dushanba kuni AQSh premarket savdolarida 20% ga yaqin o‘sdi.

Rejalashtirilgan 75 million dollarlik sarmoya amalga oshirilgandan so‘ng, Elmet Group Springer APT zavodining qo‘shma korxonasining 70% ulushiga, Blue Moon 20%, EQ Resources 10% aksiyaga egalik qiladi va zavod faoliyatiga Springer mas’ul bo‘ladi.

Birinchi bosqich uchun rejalashtirilgan ishlab chiqarish quvvati yiliga 4000 tonnani tashkil etadi. Bu bosqichda Blue Moon Springer koni va boyitish fabrikasining 100% egaligini va boshqaruvini saqlab qoladi. Hozirgi paytda kon va zavod ishlab chiqarmayapti. Blue Moon maqsadi–2027-yil to‘rtinchi choragida ishlab chiqarishni qayta tiklash, Springer APT zavodini esa 2028 yil ikkinchi yarmida ishga tushirish. Blue Moon avgust oyida regulyatorlardan qurilish ishlarini davom ettirish uchun ruxsat olgan.

AQSH mahalliy volfram ta’minot zanjirini mustahkamlashga intilmoqda

AQSh Mudofaa vazirligi tomonidan Elmet Group’ga 450 million dollarlik sarmoya va AQSh Mudofaa Logistika Agentligi tomonidan taqdim etilgan 2 milliard dollargacha kontrakt, shuningdek, Elmet Group, Blue Moon va EQ Resources tomonidan Springer volfram kon kompleksiga rejalashtirilgan sarmoyalar – bularning barchasi AQSh volfram bo‘yicha ichki ta’minot zanjirini mustahkamlashga intilayotganini ko‘rsatadi.

Ta’minot tomoni ko‘plab tarkibiy cheklovlarga duch kelmoqda. Xitoy dunyo bo‘yicha volfram ishlab chiqarishining taxminan 80% ini tashkil qiladi, biroq u ham resurs sifati pasayishi (Jiangxi muhim konlaridagi WO₃ sifati 0.40% dan 0.28% dan past darajaga tushib ketgan) va siyosiy cheklovlar (2025-yilda qazib olish kvotasi 6,5% ga qisqaradi) bosimi ostida. 2025-yil fevralda Xitoy volfram kabilarni eksport nazorat ro‘yxatiga kiritadi, bu esa G‘arb bozorlarida APT va volfram oksidi yetkazib berilishini jiddiy kamaytiradi.

Talab tomoni esa sun’iy intellekt (AI) va mudofaa sohalarining kuchli turtkisi bilan yanada faol bo‘lmoqda. Olti ftorli volfram (WF₆) – HBM va 3D NAND ishlab chiqarishda TSV texnologiyasi uchun muhim material bo‘lib, global talab 2025-yildagi 9000 tonnadan 2030-yilda 15000 tonnagacha oshadi va natijada volframga bo‘lgan sof talab 3700 tonnaga o‘sadi. PCB burg‘ilovchi ignalar bo‘yicha esa, AI serverlari uchun PCB qatlamlari an’anaviy 12-16 qatlamdan 24-40 qatlamgacha oshgan, bu esa burg‘ilovchi igna sarfini sezilarli ko‘payganini anglatadi va 2025-2030-yillar oralig‘ida volfram talabini 789 tonnaga oshiradi.

Eng asosiy katalizator esa 2027-yil 1-yanvardan kuchga kiruvchi AQSh mudofaa xaridlarining yangi qoidalaridir. Unga muvofiq, AQSh mudofaa ta’minot tarmog‘ida “alohida e’tibor qaratilgan mamlakatlar” (Xitoy, Rossiya, Shimoliy Koreya, Eron)da qazib olingan, ishlab chiqarilgan yoki qayta ishlangan volfram “qamrab oluvchi materiallari”dan foydalanish taqiqlanadi va manbasini kon darajasigacha kuzatib borish talab etiladi. Bu esa jahon tijorat zaxiralarining katta qismini AQSh mudofaa ehtiyojlarini qondira olmaydi va G‘arb harbiy sanoatini Xitoy volframidan majburan ajralishga olib keladi.

Ta’minot va talab nomutanosibligi natijasida, dunyo bo‘yicha volfram narxi tarixiy darajada oshdi. Dunyo bo‘yicha APTning bazaviy narxi besh yil oldin 300 dollar/tonna bo‘lsa, hozir 3000 dollar/tonnadan oshdi, o‘sish deyarli o‘n baravar. Yevropada yetkazib berish APT narxi hozir 2900-3100 dollar/tonna atrofida, Xitoy ichki bozorida esa 595 ming yuan/tonna va xalqaro narx farqi 2000 dollarga etdi.

Qiziqarli jihati, yuqorida qayd etilgan bitim va kontraktlardan tashqari, AQSh va G‘arb volfram ta’minot zanjirini mustahkamlash yo‘lidagi so‘nggi yangiliklardan biri bu, Amerika kon kompaniyasi Almonty Industries (ALM.US) va Ruanda hukumati o‘rtasida erishilgan muhim hamkorlik bitimidir. 14-sentabrda e’lon qilingan majburiy kelishuvga ko‘ra, Ruanda qidiruv va qayta ishlash uchun litsenziya beradi va evaziga Almonty’ning mahalliy sho‘ba kompaniyasidan 25% ulush oladi, Almonty esa qolgan 75% aksiyani olib qoladi. Ushbu bitim Almonty uchun jahon miqyosida kengayishdagi asosiy bosqichlardan biri bo‘lib, G‘arbning “Xitojsizlashgan” volfram ta’minot zanjirini barpo etish jarayonining afrika qitasiga birinchi kengayishidir.

Ruanda dunyoda eng ko‘p volfram ishlab chiqaruvchi 10 mamlakatdan yagona afrikalik davlatdir va shu sababli, G‘arb diversifikatsiyasida muhim strategik ahamiyatga ega. Hozirgi vaqtda, Vankuverda joylashgan Trinity Metals kompaniyasi Ruandada Afrikaning eng yirik volfram koni – Nyakabingo konini boshqaradi. U kompaniya o‘tgan yildan buyon AQShning Pennsylvania shtatidagi qayta ishlash zavodiga 320 tonnadan ko‘proq yuqori sifatli kontsentrat yetkazgan va bu AQShning birlamchi volfram talabi 20 % ini ta’minlagan.

Almonty bosh direktori Lewis Black intervyuda aniq takidladiki, AQSh hukumati ushbu hamkorlikni yuzaga keltirishda siyosiy yordam ko‘rsatgan, lekin bevosita moliyaviy ko‘mak bermagan; mahsulot esa AQSh, Yevropa, Yaponiya va Koreya mijozlariga sotiladi.