Venesuela kuchli zilzila va inflyatsiya bosimi ostida, hukumati Buyuk Britaniyadan 4 milliard dollar oltin qaytarilishini talab qilmoqda

Ikki kuchli zilzila va inflyatsiyaning yana nazoratdan chiqishi natijasida yuzaga kelgan ikki tomonlama zarbadan so‘ng, Venesuela hukumati ko‘zini Londondagi yerosti omboriga qaratyapti, Angliya banki tomonidan yillar davomida muzlatib qo‘yilgan, taxminan 4 milliard AQSh dollariga baholangan oltin zaxirasini qaytarib olishga urinmoqda.

Venesuela Milliy Assambleyasi raisi Xorxe Rodriges (Jorge Rodriguez) shu haftaning chorshanba kuni hukumat va qonunchilik organi kelishuvga erishganini aniq bildirib, oldinda turgan asosiy vazifa zilzila oqibatlarini bartaraf etish bo‘lishini qayd etdi. Bu zarar ko‘rgan uylarni ta’mirlash, tibbiy xizmat ko‘rsatish imkoniyatlarini kengaytirish, elektr ta’minotini tiklash hamda zilzila vayronalarini tozalashni o‘z ichiga oladi. Ushbu keng ko‘lamli ijtimoiy loyihalarni moliyalash uchun Venesuela rasmiylari kuchlarni bir yo‘nalishga jamlab, Angliya bankidagi xalqaro aktivlarni qaytarishga harakat qilmoqda.

Jami 31 tonna bo‘lgan ushbu oltin zaxirasi uzoq davom etgan xalqaro sud jarayoniga sabab bo‘ldi. Avval, Angliya banki “Maduro hukumati legitimligini tan olmaslik” asosida ushbu aktivlarni bo‘shatishni rad etib kelayotgan edi. Ammo shu yil yanvar oyida Maduro AQSh tomonidan majburan olib chiqilgach, Venesuelada siyosiy holat tubdan o‘zgardi.

Reuters’ning xabar berishicha, amaldagi vaqtincha prezident Rodriges Buyuk Britaniya qiroli Charlz III ga rasmiy so‘rov taqdim qilgan bo‘lib, oltin zaxirasini diplomatik va yuridik yo‘llar orqali qaytarilishini istamoqda. U “bu oltin Venesuela xalqiga tegishli” ekanini ta’kidlab, avvalo zilzila fojiasining oqibatlarini yumshatish uchun ishlatilishi zarurligini bildirib o‘tdi. Shu bilan birga, Britaniya parlamentining ayrim a’zolari ham erta tashabbus ko‘rsatib, insoniy falokat sharoitida qayta tiklash ishlarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida tegishli zaxiralarni tezroq bo‘shatishga chaqirdi.

Hozirda Venesuela nihoyatda og‘ir ahvolda qolmoqda. Joriy yil iyun oxirida mamlakat ketma-ket ikki kuchli zilziladan jabr ko‘rdi, natijada 6000 dan ortiq inson hayotdan ko‘z yumdi. Zilzila nafaqat infratuzilmani vayron qildi, balki asosiy resurslar yetkazib beruvchi zanjirlarni ham uzib qo‘ydi va narxlarning keskin o‘zgarishiga sabab bo‘ldi. Birlashgan Millatlar tashkilotining Taraqqiyot dasturi kabi tashkilotlarni baholashiga ko‘ra, tabiiy ofat iqtisodga yetkazgan zarar mamlakat yalpi ichki mahsulotining taxminan 6 foiziga teng.

Venesuela Markaziy bankining eng so‘nggi e’lon qilgan ma’lumotlariga ko‘ra, shu yil iyul oyida, oylik inflyatsiya darajasi iyun oyidagi 13,8 foizdan tezkor o‘sish bilan 19,9 foizga yetdi. Reuters tomonidan rasmiy ko‘rsatkichlarga asoslangan hisob-kitoblarga ko‘ra, mamlakatning yillik inflyatsiyasi hozirda 575,9 foizga yetgan va iqtisodiy tiklanish istiqbollari yaxshi emas.

Markaziy bank avgust oyida narx o‘sishi sekinlashishi mumkinligini bashorat qilgan bo‘lsa-da, tiklanish uchun zarur bo‘lgan katta mablag‘ taqchilligi hanuz to‘ldirilmagan bo‘lib qolmoqda. Angliya bankidagi oltindan tashqari, Venesuela Xalqaro valyuta jamg‘armasidagi (IMF) maxsus çekish huquqi va boshqa xorijdagi aktivlarni ham muzlatishdan chiqarishga urinyapti. So‘nggi vaqtda, mamlakat IMFdan taxminan 346 million AQSh dollari mablag‘ ajratishga muvaffaq bo‘lib, bu xalqaro tashkilotlarning amaldagi hukumatga nisbatan ishonchi biroz ortganidan dalolat beradi.

Venesuela uchun, Londondagi omborda muzlatilgan bu oltin nafaqat davlat suverenitetining ramzi, balki hozirgi vaqtda zilziladan jabr ko‘rgan fuqarolar ahvolini yengillashtirish, elektr va tibbiy tizimni barqarorlashtirish uchun hal qiluvchi “hayot-mamot mablag‘i” hisoblanadi. Hozirda, ushbu oltinning yakuniy taqdiri Buyuk Britaniya sudining keyingi qarorini kutmoqda.