Nieoficjalne negocjacje USA-Iran? Ustępstwa Iranu? Nadal duże różnice? Arabia Saudyjska wznawia eksport? Cena ropy “wśród sprzecznych głosów” spadła podczas nocnych wahań

Międzynarodowe ceny ropy doświadczyły w poniedziałek gwałtownych wahań, z powodu naprzemiennego napływu informacji zarówno pozytywnych jak i negatywnych – rynek przypominał „rollercoaster”, a ostatecznie wzrosty zostały ograniczone, a nawet momentami cena przechodziła w spadek. Odbudowa i ponowne uruchomienie saudyjskiego rurociągu przesyłowego, pozytywne sygnały z negocjacji nuklearnych USA-Iran, doniesienia o zgodzie Iranu na zawieszenie wzbogacania uranu oraz natychmiastowa deklaracja amerykańskiego przedstawiciela o dużych różnicach – cztery grupy sprzecznych informacji pojawiły się w przeciągu kilku godzin, zamieniając rynek kontraktów na ropę w „ruletkę nagłówków”.

Tego dnia WTI osiągnęła maksymalnie 96,54 USD za baryłkę, wzrost dzienny prawie 4,5%; Brent wzrosła do 108,83 USD za baryłkę, przekraczając 4,3% wzrostu. Jednak wraz z intensywnym napływem wiadomości z USA-Iran wzrosty obu kontraktów szybko się zawęziły, WTI spadła do 91,25 USD za baryłkę, tracąc niemal 1% dziennie; Brent spadła do 103,76 USD, a obie straciły ponad 5 USD od dziennego szczytu. Kluczowa logika handlu na rynku: czy oczekiwania postępu dyplomatycznego rzeczywiście przełożą się na realną odbudowę dostaw, a nie tylko na już dokonane fakty.

Tymczasem, według informacji medialnych, osoby zaznajomione z sytuacją ujawniły, że irańscy urzędnicy prywatnie są pesymistycznie nastawieni do osiągnięcia porozumienia przed listopadowymi wyborami w USA, uważając, że po zakończeniu wyborów 3 listopada ryzyko eskalacji konfliktu znacząco wzrośnie. Taka postawa kontrastuje z chwilowym optymizmem na rynku i sprawia, że każda jednostronna zmiana ceny ropy jest trudna do utrzymania.

Intensywny bombardowania wiadomości dyplomatycznych USA-Iran, algorytmy napędzają gwałtowne wahania w ciągu dnia

Prawdziwy „rollercoaster” cen ropy wywołał napływ licznych wiadomości dyplomatycznych z USA i Iranu podczas południa.

Według podsumowania ZeroHedge, wiadomości pojawiały się w następującej kolejności: CNN poinformowało, że Trump jest skłonny wymienić postęp w negocjacjach nuklearnych na złagodzenie sankcji, cena ropy natychmiast spadła; następnie saudyjska Alhadath podała, że Iran zgodził się zawiesić wzbogacanie uranu, wywołując dalszy spadek cen; potem pojawiła się informacja, że irańscy urzędnicy są pesymistyczni co do osiągnięcia porozumienia przed wyborami, ceny odbiły; na końcu amerykański negocjator w rozmowie z Al Arabiya stwierdził „różnice są ogromne, przeszkody znaczące”, cena ropy ponownie pod presją.

Analityk Bloomberg Frank Monkam zwrócił uwagę, że w ostatnich dniach wróciła strategia „VaR Shock” – odpowiednie nagłówki pojawiają się zwykle tuż przed południem czasu nowojorskiego, kiedy płynność jest niższa. Logika polega na tym, że przedział Brent 105–110 USD (dla WTI ok. 95 USD) stanowi kluczowy próg zainteresowania rynku, presja słowna nie tylko zaniża ceny, lecz także wywołuje zmienność zmuszając traderów do istotnego ograniczania pozycji.

Patrząc na zachowanie cen tego dnia, WTI spadła z dziennego maksimum 96,54 USD do minimum 91,25 USD, Brent z 108,83 USD do 103,76 USD, oba kontrakty oddały ponad 5 USD w ciągu kilku godzin.

Ponowne uruchomienie saudyjskiego rurociągu, presja podaży materializuje się w pierwszej kolejności

Pierwszy istotny czynnik presji na ceny ropy tego dnia pochodził z odbudowy i ponownego uruchomienia saudyjskiego rurociągu przesyłowego.

Według artykułu Wallstreet Polska, „The Wall Street Journal” powołując się na osoby zaznajomione z tematem podał, że Saudi Aramco w niedzielę zaczęło przez rurociąg przesyłowy transport do portu Yanbu nad Morzem Czerwonym, obecnie ok. 3,5 mln baryłek dziennie. Po publikacji tej informacji Brent w poniedziałek ograniczyła wzrosty, ale dalej utrzymywała się powyżej 105 USD za baryłkę.

Ten rurociąg o długości 750 mil przecina Arabię Saudyjską, łącząc główne obszary produkcji ropy nad Zatoką Perską z portem Yanbu nad Morzem Czerwonym, stanowiąc kluczową alternatywną trasę omijającą cieśninę Ormuz; maksymalna przepustowość to 7 mln baryłek dziennie. Rurociąg został zatrzymany po ataku dronowym 10 września, wcześniej dzienna przepustowość wynosiła ok. 4 mln baryłek, co stanowiło ok. 4% światowej podaży.

Podczas przestoju Saudi Aramco zwiększył załadunek ropy przez port Ras Tanura nad Zatoką Perską. Według Kpler, ilość załadunku w Ras Tanura wzrosła z ok. 1,5 mln baryłek dziennie na początku września do ok. 6,5 mln baryłek dziennie. Ponowne uruchomienie rurociągu przesyłowego oznacza możliwość jednoczesnej pracy dwóch tras eksportowych, co może pozwolić na przekroczenie ogólnego poziomu eksportu sprzed ataku.

Starszy ekonomista Capital Economics Hamad Hussain uważa, że jeśli wysokie ilości eksportu przez Zatokę Perską utrzymają się i stopniowo zostanie wznowiona działalność portu Yanbu, całościowy eksport ropy z Arabii Saudyjskiej może przekroczyć poziom sprzed ataku, prowadząc do odwrócenia wzrostów cen ropy. Jednocześnie ostrzega: „Biorąc pod uwagę zagrożenia infrastruktury energetycznej ze strony Huti, eksport z Yanbu jest obecnie znacznie trudniejszy niż na początku konfliktu.” Bezpieczeństwo szlaku przez Morze Czerwone pozostaje kluczowym czynnikiem ograniczającym odbudowę eksportu.

Problem nuklearny staje się nowym punktem negocjacyjnym, lecz różnica „kto pierwszy” pozostaje nierozwiązana

Ramowa konstrukcja kontaktów dyplomatycznych USA-Iran zaczyna się zmieniać – wymiana między kwestią nuklearną a złagodzeniem sankcji zaczyna wypierać wcześniejsze negocjacje dotyczące otwarcia cieśniny Ormuz, stając się nowym centrum rozgrywki obu stron.

Według artykułu Wallstreet Polska, CNN 28 września podało, że amerykański urzędnik ujawnił, iż Trump jest skłonny złagodzić sankcje i uwolnić zamrożone irańskie fundusze w zamian za „konkretny postęp” Iranu w kwestii umowy nuklearnej. Urzędnik powiedział, że USA i Iran prowadzą „pozytywne i konstruktywne negocjacje” za pośrednictwem mediatora. Axio następnie cytował wielu amerykańskich urzędników, zasadniczo potwierdzając doniesienia CNN.

Trump po sesji, na swojej platformie społecznościowej zaprzeczył tym doniesieniom, twierdząc „to nieprawda, niczego im nie proponowałem”, żądając od Axios wycofania artykułu.

Jednocześnie saudyjska Alhadath podała, że Iran zgodził się zawiesić wzbogacanie uranu w zamian za złagodzenie sankcji USA, mediator wywiera presję na Iran, by robił ustępstwa w kwestii programu nuklearnego. Jak dotąd, ta informacja nie została oficjalnie potwierdzona przez USA ani Iran, nie należy więc traktować jej jako osiągniętej umowy.

Kluczowa różnica dotyczy „kto pierwszy”: USA chcą, by Iran najpierw złożył konkretną deklarację w sprawie nuklearnej, a później złagodzić sankcje; Irański plan zakłada najpierw zmniejszenie presji militarnej, zdjęcie blokad i złagodzenie sankcji przez USA. Jeśli wiadomość Alhadath jest prawdziwa, oznacza to możliwe rozluźnienie sporu o „kolejność działań” w negocjacjach, ale zmiana ta wymaga jeszcze oficjalnego potwierdzenia.

Katar prowadzi mediację, Iran prywatnie pesymistyczny

W wymiarze dyplomatycznym Katar stara się przywrócić pośrednie kontakty między USA i Iranem za pośrednictwem mediatora, lecz do porozumienia jeszcze daleko.

Według artykułu Wallstreet Polska, Reuters podał, że osoba zaznajomiona z negocjacjami informuje, że mediator z Kataru planuje 28 lub 29 września spotkania z irańskim ministrem spraw zagranicznych Araghchim oraz reprezentantem USA, skupiając się na nowej wersji „planu 7-dniowego” przedstawionego przez Iran podczas zeszłotygodniowej sesji ONZ.

Irański „plan 7-dniowy” zakłada: wstrzymanie wrogich działań w Iranie i Libanie, odblokowanie dziesiątek miliardów dolarów, zniesienie sankcji na irańską ropę i zdjęcie amerykańskich blokad portów; w zamian Iran ponownie otworzy cieśninę Ormuz i wznowi negocjacje nuklearne. Trump publicznie odrzucił ten plan 26 września, ale potem zapowiedział, że negocjatorzy będą kontynuować rozmowy z Iranem w tym tygodniu.

Minister Araghchi wyraził nieporozumienie wobec odrzucenia „planu 7-dniowego” przez USA, twierdząc, że „USA chyba jeszcze nie przeczytały dokumentu”, domagając się wyjaśnienia. Jednocześnie podkreślił, że ponowne otwarcie cieśniny Ormuz zależy od spełnienia irańskich warunków, a Iran jest gotowy na odnowienie konfliktu.

Według Bloomberga, osoby zaznajomione z sytuacją ujawniły, że irańscy urzędnicy prywatnie są pesymistyczni co do osiągnięcia porozumienia przed wyborami w USA, oceniając, że po zakończeniu wyborów 3 listopada szanse na eskalację konfliktu rosną. Strona irańska uważa także, że negocjacje podczas sesji ONZ w Nowym Jorku w zeszłym tygodniu przyniosły marginalny postęp.

Ryzyko militarne nie ustępuje, utrzymuje się wielotorowy układ

Przy całym postępie kontaktów dyplomatycznych ryzyko konfliktu militarnego między USA a Iranem nie znika — to powód, dlaczego „premia ryzyka” na rynku ropy nie wygasa szybko.

Według PAP, powołując się na amerykańskie media, 14 września okręt z amerykańskim personelem wojskowym został zaatakowany irańską rakietą w cieśninie Ormuz, 8 osób zostało rannych (7 żołnierzy i jeden oficer), odnieśli obrażenia z powodu wdychania dymu oraz doświadczyli objawów powiązanych z wstrząśnieniem mózgu — możliwe obrażenia traumatyczne.

Jednocześnie, najwyższy przywódca Iranu Mojtaba Khamenei 28 września wydał pisemne oświadczenie, podkreślając, że Iran „stał się niezależny i silny”, „czasy, których pragną wrogowie, już minęły”, i zapowiadając, że siły przeciwnika zostaną wypędzone z Morza Arabskiego w przyszłości.

W wymiarze prawnym, szef irańskiej organizacji lotnictwa cywilnego Abuzar Shirudi powiedział tego dnia, że Iran złożył skargę do Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego w sprawie ograniczeń nałożonych przez USA na irańskie loty, a także do odpowiednich instytucji w Hadze w sprawie ataków na irańskie lotniska, samoloty i systemy radarowe.

Aktualnie sytuacja między USA i Iranem cechuje się równoległym przebiegiem konfliktów na płaszczyźnie militarnej, dyplomatycznej i prawnej. Rynek handluje oczekiwaniami na postęp dyplomatyczny, a nie na realną odbudowę dostaw. W kwestii kluczowych tematów, jak ustępstwa Iranu w sprawie nuklearnej, zakres zniesienia sankcji i warunki ponownego otwarcia cieśniny Ormuz, występują znaczne różnice — czy premia ryzyka na rynku ropy będzie dalej się obniżać, to wymaga potwierdzenia poprzez rzeczywisty postęp dyplomatyczny w dalszych negocjacjach.